M. van Dam, I.M.S. van Ouwerkerk, J.H.T.C. van den Kerkhof, A. Timen Het vaccinatieprogramma hepatitis B-risicogroepen wordt sinds 2002 uitgevoerd. Binnen het programma krijgen harddruggebruikers, sekswerkers en mannen die seks hebben met mannen (MSM) gratis vaccinatie aangeboden tegen HBV. In 2010 is de vaccinatiestrategie bij harddruggebruikers onderzocht en geëvalueerd door het RIVM. Ook is gekeken naar het voorkomen van acute HBV-infecties bij harddruggebruikers in de afgelopen jaren. Naar aanleiding van deze evaluatie is besloten dat er onvoldoende epidemiologische onderbouwing is om harddruggebruikers in het kader van dit programma nog collectief als groep te blijven vaccineren. De belangrijkste reden hiervoor is dat de GGD’en de laatste jaren bij bron- en contactonderzoek intraveneus druggebruik niet meer als relevante transmissieroute bij acute infecties identificeren. Vanaf 2012 wordt eventuele vaccinatie van individuele harddruggebruikers een taak van de verslavingszorg op basis van individuele zorgverlening. Om de verslavingszorg in deze nieuwe taak te ondersteunen heeft het RIVM aan het Trimbos-instituut de opdracht gegeven voor een onderzoek naar de huidige uitvoeringspraktijk van dit programma voor de betrokken doelgroep. Zie het artikel Hepatitis B-vaccinatieprogramma voor de risicogroep druggebruikers in dit bulletin.

F.M.C. de Vries, E.A. de Gee, A. van der Poel Sinds 2002 wordt het vaccinatieprogramma HBV-risicogroepen uitgevoerd. Binnen dit programma krijgen mensen uit bepaalde risicogroepen gratis vaccinaties aangeboden tegen HBV-virus, omdat zij gezien hun levensstijl een verhoogd risico lopen om geïnfecteerd te raken. Druggebruikers zijn één van de doelgroepen. Begin 2011 is besloten om druggebruikers per 1 januari 2012 niet meer collectief als groep te vaccineren binnen dit programma. Daarbij is de wens uitgesproken dat vaccinatie van individuele druggebruikers geïntegreerd wordt binnen de verslavingszorg. Naar aanleiding van deze beleidswijziging heeft het Trimbos-instituut in opdracht van het RIVM in de periode van april tot en met juli 2011 een kwalitatief onderzoek uitgevoerd naar de stand van zaken van het huidige vaccinatieprogramma binnen de verslavingszorg. De resultaten tonen aan dat er vooral verschillen bestaan tussen verslavingszorginstellingen in de organisatie en uitvoering van het programma voor druggebruikers. Om deze reden zijn op basis van de verzamelde gegevens algemene actiepunten beschreven, die de kans op een optimale uitvoering kunnen vergroten.

J.G.M. Hoefnagel, J. Cremer, R.P. Koene, H.J. Boot In 2009 ontving GGD Regio Nijmegen binnen 3 maanden 4 meldingen van acute hepatitis B. In alle gevallen ging het om oudere, heteroseksuele mannen. Er kon geen bron van infectie worden aangetoond. Genotypering liet zien dat er sprake was van een variant van het hepatitis B-genotype A-virus, die nog niet eerder gevonden was in Nederland of in het buitenland. Na verder onderzoek leek een (hetero)seksuele bron aannemelijk, maar dit kon niet bevestigd worden. Vanaf medio 2010 tot begin 2011 kwamen er nog 5 gevallen in regio Nijmegen en 2 gevallen buiten de regio bij. Door de specifieke variant was het virus gemakkelijk te volgen in zijn verspreiding door de bevolking. Een seksuele transmissieroute kon niet worden bevestigd, en er is ook geen andere bron gevonden. Deze verheffing heeft een aantal leerpunten opgeleverd met betrekking tot de uitvoering van het bronopsporingsonderzoek bij hepatitis B.

Feiten over druggebruikers en HBV-vaccinatie.

M.F. Verweij, R. Appels, R. Riesmeijer, A. Krom, J.E. van Steenbergen

Een moeder meldde zich met haar baby bij het consultatiebureau nadat zij de baby had opgehaald van het kinderdagverblijf. Daar had men per vergissing de flesjes afgekolfde moedermelk, die in de koelkast worden bewaard, verwisseld. De vraag is of er voor de baby’s een risico is geweest voor het overbrengen van infectieziekten.

F.D.H. Koedijk, M.A.B. van der Sande, S.J.M. Hahné

Als reactie op de transmissie van hepatitis B in 1999 van een chirurg naar meerdere patiënten in Nederland, is in 2000 de Commissie Preventie Iatrogene Hepatitis B opgericht. In de periode van 2000 tot en met 2008 beoordeelde de commissie 99 gezondheidszorgmedewerkers met hepatitis B-virus (HBV) infectie. Vijftig van deze medewerkers voerden risicovormende handelingen uit, oftewel handelingen met een verhoogde kans op transmissie van HBV van medewerker naar patiënt. Elf van de 50 medewerkers mochten vanwege hun hoge HBV-DNA-spiegels, gedefinieerd als 100.000 of meer HBV-DNA-kopieën/ml, geen risicovormende handelingen meer verrichten. Vijfentwintig van de 50 personen met een lagere viremische load mochten risicovormende handelingen blijven uitvoeren, op voorwaarde dat hun HBV-load periodiek werd gecontroleerd. Veertien van de 50 betrokkenen stopten met werken of veranderden van baan. Vijf van de personen die geen risicovormende handelingen meer mochten uitvoeren startten met antivirale therapie, waardoor de HBV-replicatie blijvend werd onderdrukt, waardoor het verbod op het uitvoeren van risicovormende handelingen kon worden opgeheven.