Bij het schrijven van dit voorwoord stuitte ik op een cahier uit begin 2020 uitgegeven door Stichting Biowetenschappen en Maatschappij van ZonMw (Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie). Dit cahier heeft de titel “Help, ik ben besmet.

Op 1 september 2023 is de Landelijke Functie Opschaling Infectieziektebestrijding (LFI) gestart als een nieuwe crisisorganisatie bij het RIVM. De LFI zal de landelijke opschaling van medisch-operationele processen voor de infectieziektebestrijding tijdens een pandemie coördineren.

Tijdens de COVID-19-pandemie werd een deel van de inwoners in Nederland niet optimaal bereikt met de grootschalige campagnes. Gezondheidsadviezen over quarantaine, testen en vaccineren, bleken niet altijd op maat voor specifieke doelgroepen.1 Voor de GGD een uitdaging om hierop in te spelen en lessen te trekken voor de toekomst.

Toen het nieuwe, van dier naar mens overgesprongen, erg besmettelijke en ziekmakende coronavirus SARS-CoV-2 (Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2) wereldwijd de respiratoire infectieziekte COVID-19 (COronaVIrus Disease 2019) veroorzaakte, was de behoefte aan een goed vaccin snel duidelijk. De beelden van overvolle ziekenhuizen in Noord-Italië bepaalden het primaire doel van vaccinatie: beschermen tegen COVID-19 gerelateerde ziekenhuisopname.

De COVID-19-pandemie heeft immense impact gehad op de samenleving wereldwijd.1 Ook in Nederland was de crisis zeer ingrijpend. De overheid nam vergaande maatregelen, zoals lockdowns, isolatie en het sluiten van scholen, om de COVID-19-pandemie te beteugelen.

Er zijn genoeg feiten boven tafel gekomen waaruit blijkt dat opschalen in tijden van een pandemie en het effectief bestrijden van een infectieziekte-uitbraak alleen uitvoerbaar zijn als de basis op orde is. Dit om te voorkomen dat bij een volgende pandemie reguliere zorg (weer) moet worden afgeschaald, bedrijven de deuren (weer) moeten sluiten, de samenleving (weer) beperkt wordt in haar vrijheden en zorgprofessionals (weer) onder hoge druk moeten werken.

Pneumokokken (Streptococcus pneumoniae) zijn Gram-positieve bacteriën die asymptomatisch de bovenste luchtwegen koloniseren. Pneumokokken kunnen echter ook invasieve pneumokkenziekte (IPD) veroorzaken, wat kan leiden tot ernstige ziekte of overlijden met name bij kinderen jonger dan 5 jaar en volwassenen van 60 jaar en ouder.

Reizen tijdens de zwangerschap kent gezondheidsrisico’s voor moeder en kind. Het is belangrijk dat zorgverleners initiatief nemen tot een gesprek over de preventie hiervan. Doel van het project ‘Zwangeren op reis’ was het bereiken van zwangeren via verloskundigen, zodat zij goed geïnformeerd en waar mogelijk beschermt op reis gaan. Ook is onderzocht hoe dit het best gerealiseerd kan worden en zijn verschillende interventies ontwikkeld en geïmplementeerd.

Het is altijd goed om de onderbouwing van je eigen werk te blijven bevragen, te onderzoeken en je handelen daarop eventueel aan te passen. Over de twijfel van de ratio achter en de epidemiologische onderbouwing van de maatregelen bij psittacose - en enkele andere meldingsplichtige infectieziekten - werd al eerder in het Infectieziekten Bulletin geschreven.