Westnijlkoorts wordt veroorzaakt door het westnijlvirus. Het westnijlvirus komt voor bij vogels en wordt overgebracht door huissteekmuggen. Muggen kunnen het doorgeven aan vogels en soms ook aan mensen en andere zoogdieren, zoals paarden.
Direct naar
Hoe herken ik westnijlkoorts?
De meeste mensen (80%) met een infectie van het westnijlvirus krijgen geen klachten. Zo’n 19% van de besmette mensen krijgt milde griepachtige klachten, zoals:
- koorts
- hoofdpijn
- spierpijn
- buikpijn
- diarree
- soms huiduitslag
- soms vergrote lymfeklieren
Heel soms (1% van de infecties) wordt iemand ernstig ziek. Iemand kan dan een hersenontsteking of hersenvliesontsteking krijgen. Bij deze ernstige ziektes is de kans op overlijden 4 tot 14%. Bij mensen van zeventig jaar of ouder kan dit stijgen naar 15 tot 29%.
Welke mensen kunnen erg ziek worden van westnijlkoorts?
Mensen ouder dan 50 jaar en mensen met een lagere weerstand door ziekte of medicijnen hebben meer kans om erg ziek te worden van westnijlkoorts.
Hoe krijg ik westnijlkoorts?
Mensen krijgen het westnijlvirus via een beet van een besmette mug. Dit gaat via de huissteekmug (Culex pipiens), de meest voorkomende mug in Nederland. De muggen raken besmet door zich te voeden met bloed van besmette vogels. Daarna kunnen deze muggen het virus via een muggenbeet verspreiden naar andere vogels en soms ook naar mensen, paarden en andere zoogdieren. Andersom kunnen muggen het virus niet van mensen en andere zoogdieren krijgen.
De tijd tussen een besmette muggenbeet en de eerste klachten is twee tot veertien dagen. Meestal duurt het twee tot zes dagen. Iemand die westnijlkoorts heeft gehad, kan de ziekte niet opnieuw krijgen.
Hoe voorkom ik westnijlkoorts?
De belangrijkste maatregel is uzelf te beschermen tegen muggen. De gewone huissteekmug is vooral actief in de schemering. U kunt dan deze adviezen opvolgen om muggenbeten zoveel mogelijk te voorkomen:
- Draag bedekkende kleding (lange mouwen, lange broek)
- Houd muggen buiten (horren voor ramen/deuren)
- Gebruik muggenwerende middelen op onbedekte huid
- Slaap onder een muskietennet (klamboe)
Er is geen vaccin beschikbaar tegen westnijlkoorts.
Is westnijlkoorts te behandelen?
Er bestaan geen medicijnen tegen westnijlkoorts. Er zijn wel medicijnen die helpen om de klachten minder te maken, zoals paracetamol bij koorts. Bij ernstige westnijlkoorts is een opname in het ziekenhuis nodig.
Kunnen mensen het westnijlvirus aan elkaar doorgeven?
Mensen kunnen het westnijlvirus niet zomaar aan elkaar doorgeven. Er zijn een aantal zeldzame uitzonderingen. Daarbij gaat het om overdracht via bloedtransfusie of orgaandonatie. In risicogebieden waar het virus veel voorkomt let men hier daarom heel goed op. Ook in bepaalde regio’s in Nederland controleert de bloedbank Sanquin bloed van donoren nu op de aanwezigheid van het westnijlvirus.
Is het westnijlvirus gevaarlijk voor zwangeren?
Het westnijlvirus lijkt voor zwangeren niet gevaarlijker dan voor andere mensen. Zwangeren hebben geen hogere kans om ernstiger ziek te worden.
Kunnen zwangere vrouwen het westnijlvirus doorgeven aan hun ongeboren kind?
Er zijn wereldwijd enkele voorbeelden van pasgeborenen met het westnijlvirus. Maar dit is heel erg zeldzaam. Dat geldt ook voor overdracht van het virus aan baby’s via moedermelk. Vrouwen kunnen gewoon borstvoeding of gekolfde melk geven.
Wanneer moeten mensen contact opnemen met de huisarts?
Neem contact op met de huisarts of huisartsenpost als u:
- koorts en griepachtige klachten, eventueel met huiduitslag, krijgt, én
- u zich duidelijk zieker voelt dan bij een normale griep.
Bel meteen de huisarts of spoednummer (112) bij:
- plotselinge ernstige hoofdpijn
- nekstijfheid
- verwardheid, sufheid of problemen met praten
- verlammingsverschijnselen (bijvoorbeeld een arm of been niet goed kunnen bewegen)
Dit kunnen tekenen zijn van een hersenontsteking of hersenvliesontsteking, waarbij snelle medische hulp belangrijk is.
Hoe vaak komt westnijlkoorts voor?
Het westnijlvirus heeft zich de laatste tientallen jaren verspreid over grote delen van de wereld. De ziekte komt al een tijd voor in delen van Afrika, het Midden-Oosten, West-Azië, Noord-Amerika, het zuidoosten en midden van Europa en het Middellandse zeegebied. De afgelopen jaren breidde de ziekte zich meer noordelijk uit binnen Europa, waaronder het midden van Duitsland. Op de website van ECDC (het Europese Centrum voor Ziektepreventie en -bestrijding) staat waar in Europa het virus op dit moment voorkomt.
In 2020 is voor het eerst een besmetting vastgesteld die in Nederland is opgelopen. De patiënt heeft het virus waarschijnlijk in de regio Utrecht gekregen door een muggenbeet.
Van 2022 tot 2025 werden geen besmettingen bij mensen vastgesteld. Wel werden incidenteel besmette vogels of muggen gevonden. In 2025 werden voor het eerst besmettingen bij paarden gevonden in Nederland.
In augustus 2026 is het westnijlvirus opnieuw vastgesteld bij een persoon die het virus in Nederland kreeg. Ook zijn er besmettingen bij vogels, muggen en paarden.
Lees meer over de situatie in Nederland op de pagina Actualiteiten over westnijlkoorts.
Hoe houdt Nederland de verspreiding van westnijlvirus in de gaten?
In oktober 2020 werd voor het eerst westnijlkoorts vastgesteld bij iemand die het virus in Nederland had opgelopen. Sindsdien doet het RIVM samen met andere organisaties doorlopend onderzoek naar het westnijlvirus in Nederland. Er wordt daarbij gelet op de aanwezigheid van het westnijlvirus bij muggen, vogels, paarden en mensen in Nederland. Door deze monitoring is er zicht op het voorkomen en de verspreiding van het westnijlvirus, en kunnen de verschillende organisaties tijdig maatregelen nemen. Bij die maatregelen gaat het bijvoorbeeld om intensiever testen, het onderzoeken van bloed op de aanwezigheid van het virus en mensen informeren over voorzorgsmaatregelen.
Lees meer over Onderzoek naar westnijlvirus in Nederland.
