Het RIVM/CvB Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu - Centrum voor Bevolkingsonderzoek (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu - Centrum voor Bevolkingsonderzoek) laat de bevolkingsonderzoeken regelmatig monitoren.

De overheid biedt binnen het Nationaal Programma Bevolkingsonderzoek acht verschillende bevolkingsonderzoeken aan. Het Centrum voor Bevolkingsonderzoek laat deze bevolkingsonderzoeken regelmatig monitoren. De hieronder vermelde cijfers zijn afkomstig uit de meest recente evaluatierapporten.

Tijdens de zwangerschap:

Na de geboorte:

Kanker:

 

Tijdens de zwangerschap

Prenatale screening op infectieziekten en erythrocytenimmunisatie (PSIE, ofwel Bloedonderzoek zwangeren)

Bij het eerste bezoek aan de verloskundige krijgen zwangere vrouwen een bloedonderzoek aangeboden. Het laboratorium onderzoekt het bloed op de drie infectieziekten hepatitis B, syfilis en hiv humaan immunodeficientievirus (humaan immunodeficientievirus) en verder op de bloedgroepen ABO Eén van de meest gebruikte indelingen in bloedgroepen (Eén van de meest gebruikte indelingen in bloedgroepen), Rhesus D en Rhesus c en op bloedgroepantistoffen (ofwel irregulaire erytrocyten antistoffen ( IEA irregulaire erytrocyten antistoffen (irregulaire erytrocyten antistoffen))).

Kerncijfers bloedonderzoek zwangeren

Aandoeningen

hepatitis B, syfilis, hiv, HZFP hemolytische ziekte van foetus en pasgeborene (hemolytische ziekte van foetus en pasgeborene) (hemolytische ziekte van de foetus en pasgeborene)

Doelgroep

zwangere vrouwen

Gestart in

1969 (alleen anti-Rhesus D-immunoprofylaxe)

Type onderzoek en gebruikte testen

Laboratoriumonderzoek: bloedonderzoek op hepatitis B, syfilis, hiv, Rhesus D- en Rhesus c-antigeen en IEA)

WBO Wet op het bevolkingsonderzoek (Wet op het bevolkingsonderzoek)-vergunning

nee

Omvang doelgroep

175.000 per jaar

Aantal genodigden per jaar

175.000

Deelname

>99%

Aantal deelnemers met (voorstadium) van de ziekte 

559 vrouwen met hepatitis B 
97 vrouwen met syfilis 
100 vrouwen met hiv 
523-753 vrouwen met IEA 
35.386 vrouwen zijn Rhesus-D-negatief

Gegevens over jaar

Gemiddelde van de jaren 2014

Screening op down-, edwards- en patausyndroom

Aanstaande ouders kunnen tijdens de zwangerschap laten onderzoeken of er aanwijzingen zijn dat hun kind down-, edwards- of patausyndroom heeft. Zij kunnen kiezen voor de combinatietest of de NIPT niet-invasieve prenatale test (niet-invasieve prenatale test) (vanaf 1 april 2017 in het kader van een wetenschappelijk implementatieonderzoek TRIDENT-2). De combinatietest bestaat uit een bloedonderzoek bij de zwangere tussen de 9 en 14 weken en een nekplooimeting via een echo bij het kind tussen de 11e tot 14e week van de zwangerschap. De NIPT bestaat uit een bloedonderzoek bij de zwangere vanaf 11 weken zwangerschap.

Kerncijfers downscreening

Aandoeningen

Downsyndroom (trisomie 21), edwardssyndroom (trisomie 18), patausyndroom (trisomie 13)

Doelgroep

Zwangere vrouwen (voor de combinatietest: 9-14 weken zwanger, voor de NIPT vanaf 11 weken zwanger)

Gestart in

2007 (alleen downscreening)

Type onderzoek en gebruikte testen

Combinatietest: combinatie van anamnese, beeldvormend en laboratoriumonderzoek. Algoritme op basis van leeftijd, echoscopische nekplooimeting en biochemisch bloedbepaling PAPP-A en beta-HCG.

NIPT: onderzoek van celvrij DNA deoxyribonucleic acid (deoxyribonucleic acid) afkomstig van de placenta.

WBO-vergunning

Ja

Financiering

De counseling wordt voor alle zwangeren vergoed vanuit het basispakket. De zwangere betaalt de test zelf (geldt voor zowel combinatietest als de NIPT). Test wordt alleen vergoed bij een medische indicatie.

Omvang doelgroep

175.000 per jaar (2014)

Aantal genodigden per jaar

175.000 (2014)

 Deelname

33,2% (2014)

Aantal deelnemers met (voorstadium) van de ziekte

Niet van toepassing

Gegevens over jaar

2014

Opmerking: 
De screening op down-, edwards- en patausyndroom  en 20 wekenecho (het structureel echoscopisch onderzoek) worden niet door de overheid aangeboden en gefinancierd, maar zijn onderdeel van de reguliere zorgverlening tijdens de zwangerschap. De overheid stelt via de Wet op het bevolkingsonderzoek (WBO) wel eisen aan de screening. Het  RIVM/CvB Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu - Centrum voor Bevolkingsonderzoek (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu - Centrum voor Bevolkingsonderzoek) verzorgt namens de overheid de regie op de landelijke taken rond kwaliteitsborging.

13 wekenecho

Aanstaande ouders kunnen laten onderzoeken of hun ongeboren kind een lichamelijke afwijking heeft. Dit medische onderzoek vindt plaats tussen 12+3 en 14+3 weken zwangerschap. Dus tussen de twaalf weken en drie dagen en veertien weken en drie dagen zwangerschap. De 13 wekenecho is onderdeel van een wetenschappelijke studie.

Aandoeningen

Neuraalbuis defecten, daarnaast kunnen o.a. de volgende afwijkingen gevonden worden: hartafwijkingen, breuk of gat in het middenrif, breuk of gat in de buikwand, ontbreken of afwijkingen van de nieren, ontbreken of afwijkingen van botten, afwijkingen aan armen of benen

Doelgroep

Zwangere vrouwen 12+3 en 14+3 weken zwangerschap

Gestart in

2021

Type onderzoek en gebruikte testen

Beeldvormend onderzoek: echoscopisch onderzoek op structurele afwijkingen bij het ongeboren kind

WBO-vergunning

Ja

Omvang doelgroep

175.000 per jaar

Aantal genodigden per jaar

175.000

Deelname

 

Aantal deelnemers met (voorstadium) van de ziekte

Niet van toepassing

Gegevens over jaar

 

20 wekenecho (Structureel Echoscopisch onderzoek ( SEO Structureel Echoscopisch Onderzoek (Structureel Echoscopisch Onderzoek)))

Aanstaande ouders kunnen laten onderzoeken of hun ongeboren kind een open rug of een andere aangeboren lichamelijke aandoening heeft. Deze zogenaamde ‘twintig wekenecho’ vindt plaats  tussen de 18e en de 22e week van de zwangerschap.

Kerncijfers twintig wekenecho

Aandoeningen

Neuraalbuis defecten, daarnaast kunnen o.a. de volgende afwijkingen gevonden worden: hartafwijkingen, breuk of gat in het middenrif, breuk of gat in de buikwand, ontbreken of afwijkingen van de nieren, ontbreken of afwijkingen van botten, afwijkingen aan armen of benen

Doelgroep

Zwangere vrouwen (18-22 weken zwanger)

Gestart in

2007

Type onderzoek en gebruikte testen

Beeldvormend onderzoek: echoscopisch onderzoek op structurele afwijkingen bij het ongeboren kind

WBO-vergunning

Ja

Omvang doelgroep

175.000 per jaar

Aantal genodigden per jaar

175.000

Deelname

85,4%

Aantal deelnemers met (voorstadium) van de ziekte

Niet van toepassing

Gegevens over jaar

2014

Opmerking: 
De screening op down-, edwards- en patausyndroom en de 20 wekenecho (het structureel echoscopisch onderzoek) worden niet door de overheid aangeboden en gefinancierd, maar zijn onderdeel van de reguliere zorgverlening tijdens de zwangerschap. De overheid stelt via de Wet op het bevolkingsonderzoek (WBO) wel eisen aan de screening. Het RIVM/CvB verzorgt namens de overheid de regie op de landelijke taken rond kwaliteitsborging.

Na de geboorte

Neonatale Hielprikscreening

Binnen acht dagen na de geboorte krijgt het kind een hielprik. Via een hielprik zijn  aangeboren zeldzame aandoeningen op te sporen.

Kerncijfers neonatale hielprikscreening

Aandoeningen

Stofwisselingsaandoeningen: 
3-Methylcrotonyl-CoA carboxylase deficiëntie ( 3-MCC 3-Methylcrotonyl-CoA carboxylase (3-Methylcrotonyl-CoA carboxylase)), Biotinidase deficiëntie (BIO), Galactosemie (GAL), Glutaaracidurie type I ( GA-1 Glutaaracidurie type 1 (Glutaaracidurie type 1)), HMG HMG-CoA-lyase (HMG-CoA-lyase)-CoA-lyase deficiëntie (HMG), Isovaleriaan-acidurie ( IVA Isovaleriaan-acidurie (Isovaleriaan-acidurie)), Maple syrup urine disease ( MSUD maple syrup urine disease (maple syrup urine disease)), Medium-chain acyl CoA dehydrogenase deficiëntie ( MCADD middenketen-acyl-coënzym-A-dehydrogenase deficiëntie (middenketen-acyl-coënzym-A-dehydrogenase deficiëntie)), Multiple CoA carboxylase deficiëntie ( MCD Multiple CoA carboxylas (Multiple CoA carboxylas)), Phenylketonurie ( PKU Phenylketonurie (Phenylketonurie)), Long-chain hydroxyacyl-CoA dehydrogenase deficiëntie ( LCHADD Long-chain hydroxyacyl-CoA dehydrogenase deficiëntie (Long-chain hydroxyacyl-CoA dehydrogenase deficiëntie)), Tyrosinemie type 1 ( TYR-1 Tyrosinemie type 1 (Tyrosinemie type 1)) en Very long-chain acylCoA dehydrogenase deficiëntie ( VLCADD Very long-chain acylCoA dehydrogenase deficiëntie (Very long-chain acylCoA dehydrogenase deficiëntie)
Schildklieraandoening: 
Congenitale hypothyreoïdie ( CH Congenitale hypothyreoidie (Congenitale hypothyreoidie)); 
Bijnieraandoening:  
Adrenogenitaal syndroom ( AGS adviseur gevaarlijke stoffen (adviseur gevaarlijke stoffen)); 
Bloedaandoeningen: 
Sikkelcelziekte ( SZ sikkelcelziekte (sikkelcelziekte)), Alfa-thalassemie en Bèta-thalassemie; 
Longaandoening: 
Cystic Fibrosis ( CF Cystic Fibrosis (Cystic Fibrosis))

Doelgroep

Pasgeborenen (1e week)

Gestart in

1974 (alleen fenylketonurie (PKU))

Type onderzoek en gebruikte testen

Laboratoriumonderzoek: biochemisch bloedonderzoek op CH, AGS en verschillende metabole afwijkingen waaronder PKU. Biochemisch en DNA-onderzoek op CF. HPLC High Pressure Liquid Chromatography (High Pressure Liquid Chromatography), tandem-massaspectrometrie.

WBO-vergunning

Nee

Omvang doelgroep

172.500 per jaar

Aantal genodigden per jaar

172.500

Deelname

99,3% 

Aantal deelnemers met (voorstadium) van de ziekte

193 kinderen met een zeldzame aandoening

Gegevens over jaar

2014

Neonatale Gehoorscreening

Binnen vier tot zeven dagen na de geboorte vindt een test van  het gehoor  van het  kind plaats. Soms gebeurt dit op het consultatiebureau als het kind al een paar weken oud is. Een goed gehoor is nodig om goed te kunnen leren praten.

Kerncijfers neonatale gehoorscreening

Aandoeningen

Permanent bilateraal sensorisch/conductief gehoorverlies ≥ 40 dB decibel (decibel)

Doelgroep

Pasgeborenen

Gestart in

2007

Type onderzoek en gebruikte testen

Functoneel onderzoek: Oto-Akoestische Emissie ( OAE oto-akoestische emissies (oto-akoestische emissies)) onderzoek en Geautomatiseerde Brainstem Response (A- ABR antibioticaresistentie (antibioticaresistentie)) onderzoek

WBO-vergunning

Nee

Omvang doelgroep

167.000 per jaar

Aantal genodigden per jaar

167.000

Deelname

99,5% 

Aantal deelnemers met (voorstadium) van de ziekte

124 kinderen met dubbelzijdig en 95 met enkelzijdig gehoorverlies

Gegevens over jaar

2014

Kanker

Bevolkingsonderzoek naar Baarmoederhalskanker

Vrouwen tussen 30 en 60 jaar krijgen iedere vijf jaar een uitnodiging voor het laten maken van een uitstrijkje. Het laboratorium onderzoekt of er afwijkingen zijn in de baarmoederhals.

Kerncijfers Baarmoederhalskanker

Aandoening

Baarmoederhalskanker

Doelgroep

Vrouwen van 30-60 jaar

Gestart in

1976

Type onderzoek en specifieke testen

Laboratoriumonderzoek: cytologisch onderzoek op uitstrijkje cervix

WBO-vergunning

Ja

Omvang doelgroep

3,7 miljoen

Aantal genodigden per jaar

750.000

Deelname

64,4%

Aantal deelnemers met (voorstadium) van de ziekte

3.122 vrouwen met een voorstadium in 2012
105 vrouwen met maligne afwijkingen in 2012

Gegevens over jaar

2015

Bevolkingsonderzoek Borstkanker

Vrouwen tussen 50 en 75 jaar krijgen iedere twee jaar een uitnodiging om een mammogram te laten maken.

Kerncijfers Borstkanker

Aandoening

Borstkanker

Doelgroep

Vrouwen van 50-75 jaar

Gestart in

1988

Type onderzoek en specifieke testen

Beeldvormend onderzoek: röntgenfoto linker en rechterborst (mammografie)

WBO-vergunning

Ja

Omvang doelgroep

2,6 miljoen

Aantal genodigden per jaar

1,3 miljoen

Deelname

78,8%

Aantal deelnemers met (voorstadium) van de ziekte

6.800 vrouwen

Gegevens over jaar

2014

Bevolkingsonderzoek Darmkanker

In 2014 is de gefaseerde invoering van een bevolkingsonderzoek darmkanker gestart voor mannen en vrouwen tussen 55 en 75 jaar. Zes jaar na invoering is het bevolkingsonderzoek beschikbaar voor de volledige doelgroep.

Kerncijfers Darmkanker

Aandoening

Darmkanker (colonkanker en rectumkanker)

Doelgroep

Mannen en vrouwen van 55-75 jaar

Gefaseerde invoering vanaf 2014
Type onderzoek en specifieke testen Laboratoriumonderzoek: Immunologische Fecaal Occult Bloed Test ( iFOBT immunologische Fecaal Occulte Bloed Test (immunologische Fecaal Occulte Bloed Test))
WBO-vergunning Ja

Omvang doelgroep

4,4 miljoen

Aantal genodigden per jaar

2,2 miljoen

Deelname 71,3%

Aantal deelnemers met (voorstadium van) de ziekte

14.500

Gegevens over jaar 2014