Bij de uitvoering van een bevolkingsonderzoek zijn veel organisaties, beroepsgroepen en professionals betrokken.

Minister van VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Milieu

De minister van VWS is eindverantwoordelijk voor het Nationaal Programma Bevolkingsonderzoek. De minister van VWS is de opdrachtgever, bepaalt de randvoorwaarden, en financiert in een groot aantal gevallen de bevolkingsonderzoeken. Het Beleidskader Pre- en Neonatale Screeningen geeft een overzicht van de wettelijke en beleidsmatige kaders voor vijf screeningen die tijdens de zwangerschap en kort na de geboorte preventief worden aangeboden. Het Beleidskader Bevolkingsonderzoeken naar Kanker (BBK) geeft een overzicht van de wettelijke en beleidsmatige kaders voor de drie bevolkingsonderzoeken in Nederland naar kanker: borst-, baarmoederhals- en darmkanker Beide Beleidskaders zijn opgeteld door het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu en is vastgesteld door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). De documenten worden regelmatig getoetst en zo nodig aangepast aan de actualiteit. Beide beleidskaders zijn ook in het Engels als pdfPortable Document Format te verkrijgen.

RIVM/CvBCentrum voor Bevolkingsonderzoek

Een bevolkingsonderzoek bestaat uit een reeks van opeenvolgende handelingen: selecteren en uitnodigen deelnemers, het uitvoeren van het onderzoek zelf, het beoordelen en communiceren van de uitslag en de eventuele verwijzing naar de zorgverleners. Deze handelingen, vaak uitgevoerd door verschillende partijen, moeten goed op elkaar aansluiten. Het RIVM/CvB is namens de minister van VWS verantwoordelijk voor de landelijke coördinatie en regie van de partijen die bij de bevolkingsonderzoeken zijn betrokken. Het RIVM/CvB ondersteunt de bij de uitvoering betrokken partijen, bijvoorbeeld door het beschikbaar stellen van landelijk uniforme communicatiematerialen zoals brochures of door het doen van onderzoek naar ‘best practices’.

Naast de coördinatie en regie voert RIVM/CvB de volgende taken uit:

  • Financieren van bevolkingsonderzoeken: als opdrachtgever namens de Rijksoverheid financiert het centrum voor een deel de uitvoering van de bevolkingsonderzoeken (via de rijksbegroting). De gesubsidieerde instellingen zijn opdrachtnemer. De subsidieregeling stelt voorwaarden waar de opdrachtnemer aan moet voldoen. Andere financieringsbronnen zijn premiegelden, de AWBZAlgemene Wet Bijzondere Ziektekosten of gemeentelijke middelen. Sommige bevolkingsonderzoeken kennen een gemengde financieringsstructuur.
  • Kwaliteitsbeoordeling en kwaliteitsborging onder andere door kaders vast te stellen en te bewaken (zoals richtlijnen, draaiboeken, opleidings- en accreditatie-eisen) en door het stimuleren van kwaliteitsbevorderende trajecten, bijvoorbeeld door toepassingsgericht onderzoek of kwaliteitstoetsing door professionals (visitaties).
  • Monitoren en evalueren van het bevolkingsonderzoek met als doel de effectiviteit, doelmatigheid, betrouwbaarheid en landelijk uniformiteit te bewaken.
  • Communiceren met publiek, professionals, en stakeholders met als doel de bevolkingsonderzoeken zo goed mogelijk te laten verlopen. Burgers moeten een geïnformeerde keuze kunnen maken.
  • Kennis bundelen en innoveren van landelijke programma’s vanuit en naar de implementerende netwerken. Hieronder valt bijvoorbeeld het signaleren, voorbereiden en implementeren van nieuwe programma’s en het aanpassen van bestaande programma’s.
  • Adviseren en informeren van beleidsmakers (ministerie van VWS), beleidsadviseurs (ZonMwNederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie), de Gezondheidsraad en toezichthouders (Inspectie voor de Gezondheidszorg, IGZInspectie voor de Gezondheidszorg).

Het RIVM/CvB laat zich voor elk afzonderlijk bevolkingsonderzoek adviseren door een programmacommissie. Deze bestaan uit vertegenwoordigers van  de partijen  die betrokken zijn bij de uitvoering van het betreffende bevolkingsonderzoek.

Het 'Meerjarenbeleidsplan RIVM/CvB 2016-2018' beschrijft de speerpunten voor de periode 2016-2018 en biedt daarnaast een overzicht van de ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden in 10 jaar CvB.

Uitvoeringsorganisaties

De uitvoeringsorganisaties (screeningsorganisaties) coördineren in hun regio de onderzoeken. Zij zijn verantwoordelijk voor een goede kwaliteit en een juiste uitvoering volgens de vastgestelde kaders van het bevolkingsonderzoek. Zij doen dit zelf of laten dit door andere organisaties doen. Ze informeren ook de betrokken beroepsgroepen over eventuele veranderingen in het bevolkingsonderzoek. Bij een aantal bevolkingsonderzoeken nodigen de uitvoeringsorganisaties de mensen uit die in aanmerking komen voor een onderzoek. Bij sommige bevolkingsonderzoeken zorgen zij er ook voor dat deelnemers de uitslag van het onderzoek krijgen.

Beroepsgroepen

De praktische uitvoering van de bevolkingsonderzoeken is in handen van medische en paramedische beroepsgroepen zoals huisartsen, verloskundig zorgverleners, laboratoria, laboranten en jeugdgezondheidszorg (JGZJeugdgezondheidszorg) organisaties. Zij kunnen hun beroep zelfstandig uitvoeren of zijn werkzaam in instellingen als ziekenhuizen of laboratoria. Via hun beroepsgroepen zijn zij vertegenwoordigd in de programmacommissies van het RIVM/CvB. Bij sommige bevolkingsonderzoeken zijn zij ook degenen die de deelnemers de uitslag geven van het onderzoek.

Referentiecentra

Op het gebied van kwaliteitsbewaking en kwaliteitsborging kennen een aantal bevolkingsonderzoeken een aparte partij met een specifieke referentietaak ten aanzien van kwaliteitsborging. Het gaat daarbij met name om laboratoriumbepalingen of technische controleapparatuur en beoordeling van mammogrammen.

Externe monitoring en evaluatie

Het RIVM/CvB geeft externe partijen de opdracht de bevolkingsonderzoeken te monitoren en evalueren.

Doelgroepen

Bij een aantal bevolkingsonderzoeken vertegenwoordigen patiëntenverenigingen de doelgroepen in de programmacommissies. Daarnaast is er regelmatig contact met de Consumentenbond, de Nederlandse Patiënten en Consumenten Federatie (NPCFNederlandse Patiënten en Consumenten Federatie), consumentenpanels en focusgroepen van burgers.

Samenwerkingspartners

Samenwerkingspartners van het Centrum voor Bevolkingsonderzoek zijn onder andere: regionale screeningsorganisaties kanker, regionale centra voor prenatale screening, RIVM-Regionale Coördinatie Programma’s (RCPRegionale Coördinatie Programma's), Stichting opsporing erfelijke hypercholesterolemie (StOEHStichting opsporing erfelijke hypercholesterolemie), beroepsverenigingen, brancheorganisaties, patiëntenverenigingen, Zorgverzekeraars Nederland, Ministerie van VWS, Gezondheidsraad, Inspectie voor de Gezondheidszorg, Nederlandse Zorgautoriteit, ZonMw, universiteiten, kennis- en informatiecentra binnen preventie en zorg, RIVM/Centrum Infectieziektebestrijding, de referentiecentra LRCBNational Expert and Training Centre For Breast Cancer Screening en RIVM/LISLaboratorium voor Infectieziekten en Screening, de evaluatoren TNO en Erasmus MCErasmus University Medical Center en vele andere organisaties.

The Dutch national population screening programmes

VOICE-OVER: The Centre for Population Screening directs and coordinates
the seven national population screening programmes
that are offered by the Dutch Government.
In this presentation, we explain the core activities and responsibilities
of the Centre for Population Screening.
There are seven population screening programmes
offered by the Ministry of Health, Welfare and Sport.
Each of the seven screening programmes is offered to a unique group of people.
They include pregnant women, newborns and adults in different age groups,
without symptoms of the disease under investigation.
A large number of organisations carry out the population screening programmes.
Each party has its own responsibilities and authority.
Thanks to the joint efforts of these organisations and their professionals,
the population screening programmes contribute to a healthier society.
The Minister of Health, Welfare and Sport is ultimately responsible
for the national population screening programme.
The minister is at the head of the organisation of screening programmes.
She makes final decisions, determines the preconditions,
distributes assignments and finances the programmes.
The Ministry of Health, Welfare and Sport
has given the Centre for Population Screening the assignment and the assets
to coordinate the seven population screening programmes.
The centre is also responsible for the national influenza prevention programme.
The task of the Centre for Population Screening is to achieve health benefits
through a range of high-quality population screening programmes.
The screening programmes should be accessible, safe and integrated
within the healthcare system at reasonable costs.
Effectiveness, quality and affordability are therefore among the predominant criteria
within the screening programmes.
The Ministry of Health, Welfare and Sport
has given the Centre for Population Screening the assignment
and provided the finances to coordinate the seven population screening programmes.
The Centre for Population Screening further distributes assignments
and finances to the private and the public sectors.
The tasks and responsibilities to implement screening are devolved to executing parties
that, in the centre's experience, are most competent.
This is often done by setting up contracts or agreements with executing parties.
The centre oversees all collaboration and makes sure that it works out successfully.
We will now give a more detailed example of the key responsibilities
of the Centre for Population Screening.
The centre either finances population screening itself
or directs other organisations to do this.
Financing is mainly achieved through procurement or subsidies.
With procurement, detailed demands and preferences are drafted,
in regards to the provision of a service or product.
For example, a laboratory analysis or a mammography machine.
The demands and preferences are then published in the market,
so private companies can compete for the contract to deliver the service or product.
The company that can deliver the service or product at the best price-quality ratio
is granted a contract.
With subsidies, an organisation in the screening process,
such as a midwife organisation or a GP organisation,
is approached to do additional work for the screening programme.
The quality requirements and the amount of time that needs to be spent on each activity
will be agreed on, and then the costs for the additional work estimated.
The Centre for Population Screening is responsible
for executing or overseeing the procurement and subsidy processes.
The centre is in charge of assessing quality and assuring the quality
of all seven screening programmes.
In many cases, a reference function, an independent assessor, is set up
for assessing the quality of screening professionals and screening equipment.
Licences and permits are granted by the assessor,
and regular inspections take place.
The assessor optimises and safeguards medical, technical and physical quality.
The Centre for Population Screening is responsible
for the quality of entire programmes and designs quality assurance systems.
It drafts guidelines, scripts, training and accreditation requirements.
The centre is responsible for ensuring good information management
within the screening process and the executing organisations.
Digital information is crucial in managing the primary process
of planning, selecting, inviting and screening the population.
The Centre for Population Screening directs huge IT systems and operations
on linking the information needed from all kinds of different data sources.
With the right information in the right place, key processes can be monitored.
The centre is also responsible
for monitoring the quality of screening programmes
and evaluating aspects for improvement.
Each year, the Centre for Population Screening publishes a monitor report
on the key indicators of each programme.
These monitors are prepared by independent external parties.
They are used for accountability
and for checking the effectiveness, quality and affordability of the programmes.
The centre also commissions scientific evaluations from external research parties.
Strategies for optimisation, explanation of trends and long-term revenues of the centre
are regularly evaluated to improve the screening programmes.
The centre is in charge of balanced communication with the public,
with professionals and with stakeholders.
The Centre for Population Screening is responsible for providing folders
to invitees and professionals.
Information in these folders should be balanced,
so invitees can make an informed decision on whether or not to participate.
The folders are always pretested, using a panel of target group representatives.
The centre also actively updates online information,
follows social media and responds to social media.
The centre furthermore pools knowledge from its broad network
and guides innovations throughout this network.
The broad network is proactively maintained.
Together with many partner organisations, the centre produces and pools knowledge,
and provides access to the knowledge and expertise required
to implement screening programmes.
Together with partner organisations, the Centre for Population Screening
signals, prepares and implements new programmes,
and adapts existing programmes on an ongoing basis.
The centre takes the lead in implementing major innovations
and introducing new screening programmes.
It ensures that they are introduced according to the latest insights
within the existing infrastructure.
Last but not least, the centre advises and informs policymakers
from the Ministry of Health, Welfare and Sport on the latest issues.
The Centre for Population Screening ensures
that government policy is implemented.
But also that knowledge and developments from every day implementation
are channelled back to policymakers.
The centre considers it an honour
to coordinate the seven national population screening programmes
and is dedicated to carrying this out in a professional, business-like way.
Thanks to the joint efforts
of all the collaborating organisations and their professionals,
the Centre for Population Screening directs and coordinates
the seven population screening programmes
with great passion, expertise and transparency.
The centre hopes to continue to deliver an important contribution
to public health in the Netherlands.

(On-screen text: The Dutch National Population Screening Programme. RIVM Centre for Population Screening. 'Balance is Coordination'.)

TRANQUIL MUSIC