Bacteriofagen zijn heel kleine virussen die bacteriën kunnen doden. Ze komen overal voor waar bacteriën zijn, zoals op onze huid en in ons darmstelsel. Net als antibiotica zouden ze kunnen worden ingezet om infecties te behandelen bij mensen. Maar het is een ingewikkeld proces.

Fagen en antibiotica

Bacteriofagen werden begin vorige eeuw ontdekt, ongeveer tegelijk met antibiotica. Maar ze werken op een andere manier. Antibiotica zijn werkzaam tegen meerdere bacteriesoorten tegelijkertijd, terwijl een faag heel specifiek werkt tegen één type bacterie.

Het voordeel van fagen hierbij is dat ze nuttige bacteri:en in het lichaam met rust laten. Maar ze hebben als belangrijk nadeel dat ze niet snel kunnen worden ingezet tegen infecties: eerst moet de ziekmakende bacterie worden opgespoord en gekweekt (vermenigvuldigd). Daarna moet er een bijpassende faag of fagen bij worden gezocht. Dat kan enkele dagen duren. Om deze praktische redenen hadden antibiotica meer succes en is het gebruik van fagen op de achtergrond geraakt.

Behandeling infecties

We hebben nog te weinig kennis over hoe fagen precies werken wanneer ze worden gebruikt bij behandeling van infecties. Doordat het bereidingsproces veel tijd kost en ingewikkeld is, zijn fagen niet geschikt om acute infecties te behandelen. Op dit moment weten we dat bacteriofagen werken bij infecties aan de lichaamsoppervlakten, zoals huid, keel en darmen.

Hoe werken fagen?

Fagen kunnen zich hechten aan een bacterie of een bacterie binnendringen. Als dat gebeurt kunnen ze twee dingen doen: of zich vermeerderen ten koste van de bacterie, of indringen in het erfelijk materiaal van de bacterie. In het eerste geval gaat de bacterie kapot, in het tweede geval niet.

Elke bacterie heeft specifieke bijbehorende fagen en lang niet alle fagen vernietigen bacteriën. Het behandelen van infecties met bacteriofagen vraagt dus veel kennis over alle verschillende typen fagen en wat ze doen na contact met een bacterie. Een faag die alleen een bacterie kan binnendringen, maar deze niet vernietigt is niet bruikbaar om een bacteriële infectie te bestrijden. Het inzetten van de juiste faag is echt precisiewerk en kost veel tijd. Bacteriofagen zijn daarom niet geschikt voor behandeling van acute infecties.

Europese wetgeving

Bacteriofagen zijn biologische producten. De huidige Europese wet- en regelgeving voor geneesmiddelen is niet gemaakt voor biologische producten. Er wordt over nagedacht om de Europese wet- en regelgeving op dit punt te veranderen. In andere sectoren, zoals landbouw en voedselproductie, gelden minder strenge regels voor het gebruik van deze producten dan voor gebruik bij mensen. In deze sectoren worden fagen al wel ingezet.

Meer informatie is te vinden in onze vragen en antwoorden over bacteriofagen