Goede arbeidsomstandigheden voorkomen zieke werkenden

Goede arbeidsomstandigheden kunnen (deels) voorkomen dat mensen door hun werk ziek worden of arbeidsongeschikt raken. Arbeidsomstandigheden zijn onder te verdelen in lichamelijke belasting, werkomgeving en psychosociaal belastende factoren. Bij lichamelijke belasting kun je denken aan het verplaatsen van producten (tillen, dragen, duwen, trekken), veel beeldschermwerk of langdurig zitten. Onder arbeidsbelasting door de werkomgeving vallen blootstelling aan fysische factoren (zoals koude, vochtige werkplekken, weinig daglicht, veel lawaai, straling en werken in de nacht), blootstelling aan gevaarlijke stoffen (zoals schoonmaakmiddelen, verf, dieselmotoremissie, asbest) en biologische agentia (bacteriën, schimmels, virussen) en arbeidsveiligheid (bijvoorbeeld het werken op hoogte, werken met machines of in besloten ruimten). Werkdruk, ongewenst gedrag van collega’s, leidinggevenden of klanten zijn voorbeelden van zogeheten psychosociaal belastende arbeidsrisico’s.

Slechte arbeidsomstandigheden kunnen leiden tot ziekte

Een flink deel van de werknemers loopt op de werkvloer risico’s op ongevallen of ziekten. Bij bepaalde beroepen treden er meerdere belastende arbeidsomstandigheden tegelijkertijd op. Denk hierbij aan werk aan de weg dat ’s nachts moet gebeuren, fysiek zwaar is en kan leiden tot frustratie en onbegrip van weggebruikers. Slechte arbeidsomstandigheden hebben mogelijk gezondheidsklachten, beroepsziekten, ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid en veel gebruik van medische voorzieningen tot gevolg. Het RIVM schat de ziektelast door slechte arbeidsomstandigheden op 4-5% van de totale ziektelast in Nederland.

Het RIVM laat ook zien hoe vaak werkenden te maken hebben met de verschillende arbeidsrisico’s. Op de website VZinfo zetten we cijfers, oorzaken en gevolgen van arbeidsomstandigheden op een rij.

Lichamelijk zware werkomstandigheden leiden tot hoge ziektelast

Een deel van de werkenden in Nederland doet lichamelijk zwaar werk. Zij moeten bijvoorbeeld vaak en veel kracht zetten of regelmatig zware lasten tillen (VZInfo). Dit soort werkomstandigheden behoren tot de arbeidsrisico’s die de meeste ziektelast veroorzaken in de werkzame beroepsbevolking. Ook is het voor werkenden met lichamelijk zwaar werk lastiger om in goede conditie tot de AOW Algemene ouderdomswet (Algemene ouderdomswet)-leeftijd door te werken. Dit blijkt uit onderzoek van het RIVM.

Thuiswerkers bewogen minder tijdens de coronapandemie

Tijdens de coronapandemie veranderden de arbeidsomstandigheden voor veel werkenden. Er werd een thuiswerkmaatregel ingevoerd, waardoor werkdagen en werkomstandigheden er plotseling heel anders uit kwamen te zien. Het RIVM onderzocht onder werkenden de effecten van het thuiswerken tijdens de coronapandemie op het beweeg- en zitgedrag, op klachten aan het bewegingsapparaat (spieren en gewrichten) en op gevoelens van sociale isolatie. Daaruit blijkt dat thuiswerkers minder matig tot zwaar intensief bewogen, meer zaten, en vaker klachten aan het bewegingsapparaat hadden dan werkenden op locatie. Ook verklaart het zitgedrag van thuiswerkers voor een deel de klachten aan het bewegingsapparaat. Daarnaast laat het onderzoek zien dat thuiswerkers tijdens de coronapandemie zich vaker sociaal geïsoleerd voelden dan locatiewerkers.

Nachtwerk brengt gezondheidsrisico's met zich mee

In 2020 werkten ruim 1,3 miljoen mensen soms of regelmatig in de nacht (Werken buiten kantoortijden). Nachtwerk wil zeggen: minimaal 1 uur werken tussen 00.00 's nachts en 06.00 uur 's ochtends. Werken tijdens de nacht verstoort het dag-nachtritme van het lichaam. Volgens een advies van de Gezondheidsraad uit 2017 blijkt dat (langdurig) nachtwerk leidt tot een verhoogd risico op slaapproblemen, diabetes mellitus (type 2), en hart- en vaatziekten. 

Blootstelling aan gevaarlijke stoffen leidt tot veel sterfte

Jaarlijks overlijden naar schatting 4.100 mensen als gevolg van een beroepsziekte (VZInfo). Het grootste deel van deze sterfte is omdat werkenden in het verleden op de werkplek zijn blootgesteld aan gevaarlijke stoffen. Blootstelling aan gevaarlijke stoffen is dus een belangrijke sterfteveroorzaker. Vanwege de vaak lange tijd tussen eerste blootstelling en het moment waarop de ziekte wordt vastgesteld, zijn de effecten van een lagere blootstelling (of zelfs het stoppen met blootstelling) pas na jaren zichtbaar.