Op deze pagina staan de belangrijke punten uit het Wat werkt dossier actieve mobiliteitsinterventies in de zorg. Actieve mobiliteit is het stimuleren van fietsen, wandelen en ov-gebruik en autogebruik verminderen. Het RIVM deed hiernaar literatuuronderzoek voor de zorg.

Aanleiding onderzoek actieve mobiliteit

Vervoer vormt een aanzienlijk deel van de milieubelasting binnen de zorg, waarbij woon-werkverkeer met 21–28% de grootste bijdrage levert. Het stimuleren van actieve mobiliteit (fietsen, lopen en openbaar vervoer) in plaats van autogebruik biedt een dubbele winst: vermindering van CO₂-uitstoot én verbetering van gezondheid.

Dit Wat werkt dossier geeft antwoord op de vraag: wat zijn effectieve of veelbelovende interventies om actieve mobiliteit te bevorderen onder zorgmedewerkers? Het RIVM deed literatuuronderzoek om deze vraag te beantwoorden.

Rapport en factsheet downloaden

Inzichten vanuit de praktijk 

 We verzamelden voorbeelden en praktijkervaringen van zorginstellingen  ter inspiratie.

Bij de Praktijkvoorbeelden duurzame en gezonde mobiliteit vindt u ervaringen van zorginstellingen.

Wat werkt?

Onderzoek naar actieve mobiliteit in de zorg lijkt nog in de kinderschoenen te staan. De zorg kan zich wel laten inspireren door veelbelovende interventies uit onderzoek in andere sectoren. Voorbeelden zijn werkplekprogramma’s, financiële prikkels, spelelementen (gamificatie), voorzieningen en faciliteiten (zoals e-bikes uitlenen en fietsenstallingen), reisadvies op maat en parkeerbeleid. Evenals geschikte, veilige en ondersteunende fiets- en wandelinfrastructuur en kwalitatief goed, frequent en betrouwbaar openbaar vervoer. Voor sommige interventies, zoals alleen informeren, losse communicatiecampagnes of sociale initiatieven als fietsmaatjes, is de effectiviteit nog onbekend of onzeker.

Belangrijkste conclusies en aanbevelingen

  • De effecten van interventies op reisgedrag zijn meestal klein per persoon, maar ook kleine effecten kunnen bij grootschalige en langdurige inzet uitgroeien tot substantiële maatschappelijke impact.
     
  • Blijvende gedragsverandering vraagt om een samenhangend pakket aan structurele interventies.
     
  • Combineer stimulerende interventies voor actieve mobiliteit met interventies die autogebruik minder vanzelfsprekend maken.
     
  • Borg deze integrale aanpak in beleid, met voldoende middelen en centrale coördinatie.
     
  • Om de randvoorwaarden van infrastructuur en openbaar vervoer te bewerkstelligen is samenwerking met gemeenten, regio’s en openbaar vervoer aanbieders essentieel.

Aanbevelingen voor de praktische uitvoer van mobiliteitsbeleid

  • Benut kansrijke momenten wanneer nieuwe reisgewoonten gevormd worden. Denk aan nieuwe of net verhuisde medewerkers, of de opening van een nieuwe locatie.
     
  • Betrek medewerkers actief. Betrokkenheid en vertrouwen zijn randvoorwaarden voor draagvlak, zeker bij ontmoedigende interventies voor de auto.
     
  • Ken de doelgroep en bied maatwerk. Passend mobiliteitsbeleid vraagt om inzicht in wat de doelgroep nodig heeft en zorgspecifieke omstandigheden. Denk aan onregelmatige werktijden, nachtdiensten, werken op meerdere locaties en ambulante zorg.
     
  • Borg monitoring en evaluatie. Implementeer en evalueer veelbelovende interventies in de zorg om vast te stellen of en hoe ze daar ook werken.
     
  • Meet effecten op zowel actieve mobiliteit als op autogebruik, vóór en na de invoer van interventies, bij voorkeur ook op de lange termijn.
     
  • Ontwikkel en onderzoek interventies voor bezoekers en patiënten, die ook een aanzienlijk deel van het verkeer van en naar zorginstellingen veroorzaken.