Een verhoogde concentratie van fijn stof vergroot de kans op luchtwegklachten, zoals astma-aanvallen, benauwdheid en hoesten. Ook zijn er effecten op het hart-vaartsysteem aangetoond. Er is geen concentratie aan te geven waaronder geen gezondheidseffecten optreden. Hoe hoger de concentraties zijn en hoe langer zij aanhouden, desdiëthylstilbestrol is een kunstmatig vrouwelijk hormoon te schadelijker voor de gezondheid.

Fijn stof is een mengsel van allerlei in de lucht zwevende stofdeeltjes. Grootschalige smog door fijn stof komt incidenteel voor. Het wordt veroorzaakt door vuurwerk, houtstook, Saharazand en chemische reacties van de gassen ammoniak (uit de landbouw/veeteelt) en stikstofoxiden (van verkeer).  

Smog door fijn stof ontstaat vooral bij helder en mooi weer met een zwakke tot matige wind uit het oosten. Hierdoor mengt de lucht niet snel en neemt het gehalte fijn stof toe. Deeltjes komen direct in de lucht door uitstoot van bijvoorbeeld verkeer, industrie, landbouw, houtstook en natuurlijke bronnen. Daarnaast wordt fijn stof gevormd door chemische reacties tussen gassen, vooral van ammoniak uit de landbouw en stikstofoxiden uit verkeer en industrie.

Verschillende typen fijn stof

Fijn stof is een mengsel van veel verschillende deeltjes met verschillende herkomst en chemische samenstelling. Wat binnen het fijn stof de oorzaken zijn van de gezondheidseffecten, is voor een groot deel nog onbegrepen. Voorlopig gaat de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) er daarom van uit dat in het fijnstofmengsel van PM10fijnstof (stof kleiner dan 10 micrometer) en PM2.5 (stof kleiner naar 2,5 micrometer) alle stofdeeltjes gezondheidskundig even belangrijk zijn. Dit is dan ook tot nu toe steeds als basis bij de risicoschattig genomen. Mogelijk zijn vooral de kleinere deeltjes schadelijk, maar de wetenschappelijke bewijslast hiervoor is nog beperkt.

Kwetsbare groepen

Mensen met chronische longziekten of hart- en vaatziekten zijn het meest gevoelig voor smog door fijn stof. Daarnaast zijn kinderen, ouderen, diabetici, sporters en mensen die zwaar lichamelijk werk in de buitenlucht verrichten extra gevoelig voor smog door fijn stof.

Personen met een verhoogd risico kunnen klachten voorkomen of verminderen door langdurige inspanning in de buitenlucht te vermijden als fijnstofconcentraties verhoogd zijn.

Waarschuwing en alarmdrempel

Er is geen Europese alarm- of informatiedrempel voor smog door fijn stof (PM10) vastgesteld. Wel zijn er grenswaarden voor fijn stof aangegeven. Onder bepaalde omstandigheden waarschuwt het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu voor smog door fijn stof.

Lees meer

Fijn stof