De meeste regels die gaan over de luchtkwaliteit in Nederland zijn op Europees niveau vastgesteld. De Europese Unie doet dit op verschillende gebieden: 

• Met normen voor concentraties in de lucht. Deze normen zijn vastgelegd in de Europese richtlijn voor luchtkwaliteit, die in 2024 is herzien. Op dit moment zijn al grenswaarden van kracht, maar vanaf 2030 worden deze aangescherpt. 
• Met regels om de uitstoot van bepaalde stoffen te verminderen. Dit wordt gedaan via de National Emission Reduction Commitments (NEC-richtlijn).
• Met aanvullende wetgeving voor bronbeleid, onder andere voor industriële emissies. Ook zijn er normen voor voertuigen en brandstoffen.

RIVM stelt internationale rapportages uitstoot en luchtkwaliteit op

Alle Europese landen moeten elk jaar aan de Europese Unie laten weten hoe het staat met de luchtkwaliteit. Het RIVM zorgt ervoor dat de Nederlandse informatie wordt verzameld en doorgestuurd. Een onderdeel van deze informatie is het Informative Inventory Report. Hierin staat wat de uitstoot is van schadelijke stoffen in de lucht. De Europese Commissie van de Verenigde Naties (UNECE) gebruikt deze informatie om te controleren of Nederland zich aan de NEC-richtlijn houdt. Hierin is afgesproken om de uitstoot te verminderen.

Het RIVM stuurt ook de resultaten van Nederlandse metingen van luchtverontreiniging naar de Europese Unie. Met deze gegevens worden kaarten gemaakt die laten zien hoe schoon of vervuild de lucht in Europa is. Ook monitort de EU (Europese Unie) of Nederland voldoet aan de Europese richtlijn voor luchtkwaliteit. De metingen worden ook gebruikt om het Europese model voor de verspreiding van luchtvervuiling (EMEP) beter te maken.

Figuur: Concentraties stikstofdioxide (NO₂) in Europese landen in 2025 (bron: Air quality status 2026 / Nitrogen dioxide - NO₂ , European Environment Agency)

Kennisdeling door samenwerking met Europese partners

Kennisdeling door samenwerking met Europese partners
Landen in Europa doen veel onderzoek naar de luchtkwaliteit. Er is steeds meer kennis over hoe luchtkwaliteit wordt gemeten, gemodelleerd en berekend. Ook is er steeds meer informatie over welke stoffen mensen ziek maken en wanneer mensen er last van krijgen. Het RIVM werkt met veel Europese partners samen om deze kennis te delen, de metingen en modellen te verbeteren en zo gezondheidsklachten te verminderen.

Overzicht internationale netwerken en projecten

Het RIVM is actief in verschillende Europese kennisnetwerken en projecten. Een aantal voorbeelden van Europese kennisnetwerken:

• Forum for Air quality Modeling: gericht op het uniform gebruik van luchtverspreidingsmodellen door Europese landen.
• Task Force on Integrated Assessment Modelling: gericht op de ontwikkeling van kennis over uitstoot, verspreiding, effecten en beleidsmaatregelen voor het verbeteren van luchtverspreidingsmodellen.
• Task Force on Emission Inventories and Projections: gericht op een correcte registratie van de uitstoot van landen voor EMEP (Europese model voor de verspreiding van lucht).
• Joint Task Force on the Health Aspects of Air Pollution: gericht op het bepalen van de gezondheidseffecten van luchtverontreiniging die over grote afstanden verspreid wordt.
• Expert Panel on Clear Air in Cities: gericht op het afstemmen van beleidsmaatregelen op internationaal, nationaal en lokaal niveau in landen en steden. Valt onder de Task Force on Integrated Assessment Modelling.
• Task Force on Reactive Nitrogen: gericht op de ontwikkeling van technische en wetenschappelijke informatie over stikstof en ammoniak maatregelen in landen.

Enkele voorbeelden van Europese projecten zijn:

• Analyse van de effectiviteit van het protocol om verzuring, vermesting en ozon op leefniveau te verminderen.
• Citizen Science en Samen Meten: over samen meten van luchtkwaliteit met sensoren.
• Modellering van pollen. Via het GoHot consortium zijn er ook onderzoeken gedaan naar pollen. De resultaten van deze onderzoeken zijn hier beschikbaar.