Na onderzoek in 2019 naar grafietregens en het beantwoorden van vragen over luchtkwaliteit en gezondheid, heeft het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu opdracht gekregen van de provincie Noord-Holland en de gemeenten Velsen, Heemskerk en Beverwijk om vervolgonderzoek te doen en meer vragen van bewoners te beantwoorden. We werken hierbij samen met GGDGemeentelijke Gezondheidsdienst Kennemerland, GGD Amsterdam en NIVELNederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg. Ook is er weer een klankbordgroep bestaande uit omwonenden, experts en een onafhankelijke voorzitter.

Het onderzoek kan grofweg in drie deelonderzoeken opgedeeld worden. De resultaten van de deelonderzoeken dragen bij aan meer kennis over acute gezondheidsklachten, de luchtkwaliteit en geven inzicht in welke stoffen in de directe leefomgeving van inwoners van de IJmond aanwezig zijn en wat dat betekent voor hun gezondheid.

Lokale luchtkwaliteit

Omwonenden ervaren dagen of uren met een slechtere luchtkwaliteit. Daarom heeft het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu de data van de luchtkwaliteit in 2019 geanalyseerd per dag en per uur, in plaats van per jaar zoals gebruikelijk. Ook hebben de onderzoekers de data weergegeven aan de hand van de luchtkwaliteitsindex. Op basis van de beschikbare luchtkwaliteitdata wordt onderzocht of we te weten kunnen komen waar de stoffen in de lucht vandaan komen (bronnen).

Meer informatie: rapport Tussentijdse resultaten gezondheidsonderzoek in de IJmond 

Acute klachten

Daarnaast wilden we weten of in de IJmond meer acute gezondheidsklachten voorkomen, of dat er een ander patroon van klachten is dan in andere regio's in Nederland. Het NIVELNederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg voerde dit deel van het onderzoek uit door de klachten te onderzoeken die gemeld zijn bij huisartsen. 

Met deze studies komen we niet te weten wat de oorzaken zijn van eventuele acute gezondheidsklachten. Een manier om hier meer over te weten te komen is met een panelstudie. Dit wordt ook wel dagboekonderzoek genoemd. Het RIVM heeft bekeken of zo’n studie haalbaar is in de IJmond.

Meer informatie: rapport Tussentijdse resultaten gezondheidsonderzoek in de IJmond 

Stoffen in de leefomgeving

Met dit onderzoek wilden we te weten komen welke stoffen er in de directe leefomgeving voorkomen, waar de stoffen vandaan komen en wat dit betekent voor de gezondheid. Hiervoor hebben we in juni 2020 ad hoc veegmonsters genomen in Wijk aan Zee, nadat er melding was gedaan van stofoverlast in de omgeving. In oktober en november namen we in totaal drie keer veegmonsters gedurende enkele weken. 

Plekken waar we monsters hebben genomen

De onderzoekers van het RIVM namen monsters van stof bij mensen thuis, in de tuin en op verschillende openbare plekken. We hebben plekken gekozen die verspreid liggen over Wijk aan Zee, Beverwijk, IJmuiden en Velsen. In totaal zijn het 30 plekken buiten en 12 huizen. In alle gemeenten hebben we minimaal 4 plekken. Ook zijn er ter vergelijking monsters genomen op plekken  buiten de IJmond, zonder industrie in de directe omgeving. Bij het kiezen van de plekken hebben we rekening gehouden met: 

  • Spreiding over de verschillende dorpen
  • Ligging ten opzichte van het industrieterrein van Tata Steel en Harsco
  • Nabijheid van een luchtkwaliteit meetpost (GGDGemeentelijke Gezondheidsdienst Gemeentelijke Gezondheidsdienst  Amsterdam)

Het stof is opgestuurd naar een onafhankelijk laboratorium. Hier is bekeken of en hoeveel metalen en PAK's in de stof zitten. 

Gezondheid

Als we weten welke stoffen en hoeveel van die stoffen in de leefomgeving aanwezig zijn, kunnen onderzoekers van het RIVM een risicobeoordeling doen. Dat betekent dat onderzoekers eerst bekijken welke effecten de gevonden stoffen kúnnen hebben op de gezondheid van mensen die ermee in aanraking komen. Dan bedenken de onderzoekers hoe en hoe vaak mensen in aanraking komen met de stoffen. Tot slot berekenen ze of de stoffen een risico kunnen opleveren voor de gezondheid van mensen. 

Resultaten

In Wijk aan zee, Beverwijk, Velsen-Noord en IJmuiden zijn meer polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) en metalen gevonden in het neergedaalde stof, dan buiten de IJmond. In Wijk aan Zee werden de hoogste waarden gemeten. Metalen zoals ijzer, mangaan, vanadium en chroom en PAK zijn daar 20 tot 100 keer meer gemeten dan op plekken buiten de IJmond. De blootstelling aan de hoeveelheden lood en PAK in het stof  in de IJmond is ongewenst voor de gezondheid van kinderen. Van de andere metalen wordt geen gezondheidsrisico verwacht.

Meer informatie: rapport Depositieonderzoek IJmond 2021

Rol en taken RIVM

Meer informatie over de rol en taken van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu

Actueel

Nieuws over de onderzoeken van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu

Meer informatie