In Perkpolder (Zeeland) is in het verleden thermisch gereinigde grond (TGG) gebruikt als vulmateriaal bij de aanleg van een dijk. Het RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu heeft in 2018 al eens onderzoek gedaan naar de mogelijke effecten op mens en milieu in Perkpolder. Daaruit bleek dat er  geen directe gezondheidsrisico’s voor de mens zijn door verontreinigingen in het gebruikte materiaal. Omdat er in 2018 een beperkt aantal meetgegevens beschikbaar waren en omdat er nog vragen zijn bij omwonenden, wordt het onderzoek dit jaar herhaald. De resultaten worden verwacht in 2022.

Onderzoek 2021

Het onderzoek in 2021 richt zich op de effecten voor mens, milieu en landbouw. Sinds het onderzoek van 2018 is er nieuwe informatie beschikbaar gekomen over concentraties in grond- en oppervlaktewater direct onder en naast de dijk. Ook is er gemeten in het zoete grondwater dat wordt gebruikt voor de landbouw. En in het oppervlaktewater benedenstrooms van de dijk, in het Weeltje en richting natuurgebied de Vogel. Dit onderzoek doet RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu samen met Wageningen Environmental research. 

In opdracht van Rijkswaterstaat heeft onderzoeksbureau Royalhaskonig DHV (RHDHV) de bodem in moestuinen en van agrarische percelen onderzocht die in de buurt van de dijk liggen. Voor deze meetgegevens zal het RIVM onderzoeken of er sprake is van risico’s voor de gezondheid als gevolg van het eten van gewassen uit eigen tuin. 

Tot slot verkent RHDHV in opdracht van RWS Rijkswaterstaat een aantal maatregelen die in de toekomst genomen kunnen worden om de verspreiding van verontreinigingen naar de omgeving te voorkomen. Het RIVM zal voor de geselecteerde maatregelen de gevolgen voor de gezondheid en ecologie proberen te duiden. 

Behoeftepeiling omwonenden

De aanleg van de dijk heeft geleid tot vragen bij de omwonenden, gebruikers van het gebied (zoals landbouwers en recreanten) en bestuurders in de omgeving van Perkpolder. Uit een eerdere verkenning bleek dat bewoners aandacht vragen voor de impact van de (geplande) gebiedsontwikkelingen in de regio. Hierbij gaat het om meer ontwikkelingen dan alleen de dijk. Dit was voor RIVM aanleiding om een bredere uitvraag te doen naar vragen, zorgen en behoeftes onder omwonenden. Hierbij worden niet alleen gezondheidsaspecten meegenomen, maar wordt ook gekeken naar de bredere veiligheidsbeleving.

Onderzoek 2018

In 2018 deed het RIVM onderzoek naar mogelijke gezondheids- en milieurisico’s van de gebruikte thermisch gereinigde grond. Na aanleg is de dijk afgedekt met een laag klei, waardoor mensen na niet meer in contact kunnen komen met de TGG of de verontreinigingen daarin. Wel kunnen natuurlijke processen in de bodem, het grondwater en het oppervlaktewater verstoord worden als gevolg van aanwezige concentraties in de bodem, grondwater en oppervlaktewater. Ook blijkt het (grond)water niet geschikt voor gebruik in de landbouw, bijvoorbeeld als drinkwater voor vee of als sproeiwater. Geadviseerd werd om het vrijkomen van verontreinigingen naar grond en oppervlaktewater te blijven volgen omdat dit proces heel traag is en de aangetroffen concentraties van deze stoffen in grond- en oppervlaktewater kunnen stijgen.

Risico’s voor de gezondheid

Gezondheidsklachten kunnen alleen optreden als er direct contact is met de TGG of met de verontreinigingen in TGG. Nu is de TGG in Perkpolder afgedekt waardoor direct contact met TGG niet langer mogelijk is. Tijdens de aanleg van de dijk is er mogelijk wel contact geweest met de thermisch gereinigde grond. Dit komt omdat tijdens de aanleg van de dijk, TGG-stof door verwaaiing terecht is gekomen bij omwonenden. Door de verwaaiing van het TGG-stof kunnen de omwonenden (tijdelijke) gezondheidsklachten hebben ervaren.

Bij huidcontact, of het inademen van TGG stof, kan er sprake zijn van lichte irritaties van de huid, ogen en luchtwegen. Dit komt door de lage zuurgraad van TGG (pH 9-11,5). Deze klachten verdwijnen als het contact stopt.

Bij het werken met thermisch gereinigde grond kan er gedurende korte tijd meer fijnstof in de lucht aanwezig zijn wat klachten kan geven. Dit geldt voor alle soorten fijnstof, dus bijvoorbeeld ook bij stof dat veroorzaakt is door verkeer of de landbouw en geen relatie heeft met TGG.

De blootstelling aan de verontreinigingen in de TGG was zeer laag en bleef ruim onder de effectgrens. Gezondheidseffecten als gevolg van deze verontreinigingen zijn dan ook niet te verwachten.

Bewoners die zich zorgen maken over hun gezondheid en vragen hebben over TGG en gezondheidsklachten, kunnen contact opnemen met de huisarts om de klachten te bespreken. Bij ongerustheid en/of gezondheidsklachten als gevolg van stofoverlast kan men daarna ook contact opnemen met de GGD Gemeentelijke Gezondheidsdienst in  Zeeland.