Seks onder je 25^e (SO25) heeft als doel professionals uit de praktijk, beleid en onderzoek te ondersteunen met actuele cijfers over de seksuele en reproductieve gezondheid van jongeren van 13 tot en met 24 jaar in Nederland. Deze professionals kunnen deze cijfers gebruiken om de seksuele gezondheid van jongeren op peil te houden en, waar nodig, voor bepaalde doelgroepen of op specifieke thema’s te verbeteren. SO25 levert verdiepende en aanvullende informatie voor de leeftijdsgroep 13- tot en met 24-jarigen op de Kern van de Leefstijlmonitor.

Doelpopulatie

Cijfers over seksuele gezondheid werden tot 2017 verzameld voor personen van 12 tot en met 24 jaar woonachtig in Nederland. Vanaf 2023 worden deze cijfers verzameld voor personen van 13 tot en met 24 jaar.

Frequentie onderzoek

SO25 werd uitgevoerd in 2005, 2012, 2017 en 2023. Sinds 2014 maakt dit onderzoek deel uit van de Leefstijlmonitor.

Data verzameling

SO25 maakt gebruik van een online vragenlijstonderzoek (CAWI: Computer Assisted Web Interviewing). Deelnemers in 2023 werden op twee manieren hiervoor geworven: 1) Jongeren van 13 tot en met 16 jaar zijn geworven via het tweede, derde en vierde leerjaar van scholen voor voortgezet onderwijs. Deze jongeren vulden de vragenlijst in de klas in. 2) Jongeren van 16,5 tot en met 24 jaar werden geworven via een steekproef uit de Basisregistratie Personen (BRP). Deze jongeren ontvingen een uitnodigingsbrief op hun inschrijfadres. Tot en met 2012 werden willekeurig geselecteerde gemeenten benaderd voor het trekken van een steekproef uit hun BRP (Basisregistratie Personen). Sinds 2017 wordt de steekproef landelijk getrokken en gewogen door het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) (Centraal Bureau voor de Statistiek). Sinds 2023 verstuurt het CBS ook de uitnodigingsbrieven, inclusief een folder waarin meer informatie wordt gegeven over het onderzoek en het belang van deelname. Deelnemers die via CBS geworven zijn, ontvangen bij de eerste uitnodiging een cadeaubon ter waarde van 5 euro als beloning. 

Non-respondenten kregen via CBS twee herinneringen. Personen met een herkomst buiten Nederland werden via deze wervingsmethode minder goed bereikt. Daarom is een deel van de non-responders van 18 jaar en ouder huis-aan-huis bezocht om hen te motiveren alsnog deel te nemen aan het onderzoek. In het rapport van Seks onder je 25e worden de verschillende aspecten van de dataverzameling uitgebreid toegelicht.

Van de geselecteerde scholen voor praktijkonderwijs en scholen voor vmbo, havo (hoger algemeen vormend onderwijs) en vwo (voorbereidend wetenschappelijk onderwijs) hebben respectievelijk 54% en 46% deelname toegezegd in 2023. Van de uitgezette steekproef onder jongeren van 16,5 tot en met 24 jaar bij CBS respondeerde ongeveer 28%. Het aantal deelnemers bedraagt ruim 10.000. De verschillende aspecten van de dataverzameling worden uitgebreid toegelicht in het rapport van SO25 2023. De documentatie “Dataverzameling Monitor Seksuele Gezondheid 2023” onderaan deze pagina geeft informatie over het deel wat via CBS verliep.

SO25 wordt sinds 2017 uitgevoerd in samenhang met de Monitor Seksuele Gezondheid. Dit is een onderzoek naar de seksuele gezondheid van volwassenen van 18 tot en met 79 jaar (De Graaf et al., 2024). Er is overlap in de doelpopulatie van beide studies. Personen van 18 tot en met 24 jaar nemen deel aan beide studies.

De vragenlijst die gebruikt is voor SO25 2023 vindt u onderaan deze pagina. De onderzoekers zouden het op prijs stellen als u eventueel gebruik van deze vragenlijst wilt melden via info@seksonderje25e.nl.

Weging

Om verschillen tussen de samenstelling van de netto steekproef en de populatie jongeren van 13 tot en met 25 jaar te corrigeren, is een wegingsfactor toegepast.  De via scholen geworven steekproef is gewogen op regio, geslacht, opleidingsniveau en herkomst. Voor de via het CBS geworven steekproef is de weging gebaseerd op leeftijd, geslacht, herkomst, schoolgaand of niet, thuis- of uitwonend, regio en stedelijkheid. Een uitgebreide beschrijving van de weging door het CBS getrokken steekproef vindt u in de documentatie “Weging Monitor Seksuele Gezondheid 2023” onderaan deze pagina.

Vergelijking SO25 en GE/LSM-K en PEIL/HBSC

In zowel SO25 als de Gezondheidsenquête (GE) (onderdeel van de Kern van de Leefstijlmonitor (LSM-K)) en PEIL/HBSC wordt informatie verzameld over seksuele gezondheid. Dit zijn vier losstaande onderzoeken waartussen enkele verschillen bestaan, zoals in de steekproeftrekking, benaderingsstrategie, weging en beloning. Dit kan er voor zorgen dat cijfers uit de SO25 verschillen van cijfers uit de GE/LSM-K en HBSC (Health Behaviour in School-aged Children)/PEIL.

De GE/LSM-K verzamelt jaarlijks gegevens over leefstijl, zoals indicatoren over bewegen, sport en ongevallen en dient als onderbouwing voor beleid op het gebied van leefstijl en gezondheid. De indicatoren voor seksuele gezondheid hebben betrekking op personen van 16 jaar en ouder. Daarnaast worden voor de jeugd (12 t/m 16 jaar) tweejaarlijks kerngegevens verzameld over seksuele gezondheid met het Peilstationsonderzoek Scholieren (PEIL) en Health Behaviour in School-aged Children (HBSC) als onderdeel van de LSM-K. SO25 verzamelt eens in de vijf jaar gegevens en richt zich op verdieping van het thema seksuele gezondheid en op de doelgroep jongeren van 13 tot en met 24 jaar.

In de GE/LSM-K (16 jaar en ouder) en PEIL/HBSC (12 t/m 16 jaar) worden enkele vragen gesteld die dienen voor kerncijfers over seksuele gezondheid. De vragen in SO25 zijn niet altijd vergelijkbaar. SO25 maakt gebruik van een bredere definitie van seksuele gezondheid waarbij niet alleen seksueel risico maar ook seksueel welzijn wordt meegenomen. Daarnaast verschilt soms de gebruikte terminologie, bijvoorbeeld voor seksueel gedrag. Een overzicht van de resultaten voor overeenkomstige vraagstellingen tussen SO25 en GE/LSM-K onderzoeken (16 jaar en ouder) vindt u in het document “Vergelijking Monitor Seksuele Gezondheid 2023 met GE”.