In mei en juni 2017 voerde het RIVM samen met het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) de Health Study Caribisch Nederland uit, als onderdeel van PIENTER 3. Dit onderzoek moest antwoord geven op vragen als: 

• Is de bevolking op Bonaire, St. sint (sint) Eustatius en Saba voldoende beschermd tegen infectieziekten zoals mazelen en polio?
• Hoe vaak komt dengue er voor?
• Hoe staat het met de persoonlijke leefomstandigheden op de eilanden?
• Welke chronische ziekten, zoals diabetes, komen er voor? 

De resultaten van dit onderzoek hebben ertoe geleid dat ziekten nog beter voorkómen en bestreden kunnen worden.

PIENTER 4 Caribisch Nederland

In 2027 wordt er een nieuwe ronde van PIENTER op Bonaire, St. Eustatius en Saba uitgevoerd.

Resultaten

Uit de Health Study Caribisch Nederland bleek dat er op Bonaire mogelijk niet genoeg mensen met beschermende antistoffen tegen difterie en mazelen waren om een uitbraak van deze infectieziekten in de toekomst te voorkomen. Het eiland heeft ook een voortdurende instroom van migranten en vluchtelingen die mogelijk besmet zijn door uitbraken in de regio. 

Op basis van de bevindingen op Bonaire heeft het RIVM de gezondheidsautoriteiten op Bonaire, Aruba en Curaçao geadviseerd om alert te zijn. Dit betekent dat ze ziektegevallen vroegtijdig opsporen en mogelijke overdracht voorkomen. Daarnaast is de tweede BMR bof, mazelen,rodehond (bof, mazelen,rodehond)-dosis in het Rijksvaccinatieprogramma op Bonaire vervroegd van 9 jaar naar 18 maanden. En kregen risicogroepen (migranten en mensen die werken met migranten) het advies zich te laten vaccineren als dat nodig was.

Factsheet: PIENTER 3 Measles and diphteria on Bonaire

Publicatie:

• Risk of Measles and Diphtheria Introduction and Transmission on Bonaire, Caribbean Netherlands, 2018.
  Vos RA, Mollema L, Kerkhof J, van den Kerkhof JHCT, Gerstenbluth I, Janga-Jansen AVA, Stienstra Y, de Melker HE, van der Klis FRM. 
  The American Journal of Tropical Medicine and Hygiene 2019; 101(1):237-241.

Dankzij PIENTER 3 konden onderzoekers ook de aanwezigheid van de bacterie die kinkhoest veroorzaakt onderzoeken in Caribisch Nederland. Dit deden ze door antistoffen te meten onder de bevolking van Bonaire, St. sint (sint) Eustatius en Saba. Daaruit bleek dat kinkhoest rondgaat onder de inwoners, vooral onder adolescenten en jongvolwassenen, ondanks vaccinatieprogramma’s. Deze studie laat zien hoe belangrijk voortdurende monitoring en overweging van aanvullende maatregelen is om verspreiding van kinkhoest in Caribisch Nederland te beperken.

Factsheet: PIENTER 3 Pertussis Caribbean Netherlands

Publicatie:

• Circulation of Bordetella pertussis in the Caribbean Netherlands: a population-based seroepidemiological study. 
  Immink MM, Vos ERA, Janga-Jansen AVA, Baboe-Kalpoe S, Hulshof K, van Vliet J, Kerkhof J, den Hartog G, de Melker HE, van der Klis FRM, van der Maas NAT. 
  International Journal of Infectious Diseases 2021; 111:21-27.

Met behulp van de Health Study Caribisch Nederland is de bescherming tegen mazelen, bof en rodehond onderzocht. Uit de resultaten bleek dat de meeste inwoners van Caribisch Nederland over het algemeen voldoende antistoffen hebben tegen deze drie ziekten. Dit wijst op een goede vaccinatiegraad en groepsimmuniteit. Bij jongvolwassenen werden soms wel lagere beschermingsniveaus gezien, vooral onder niet-Nederlandse groepen. 
De studie benadrukt het belang van voortdurende vaccinatiemonitoring om uitbraken te voorkomen. Ook lieten deze data een unieke eiland-epidemiologie zien, waarbij ouderen in het verleden minder lijken te zijn blootgesteld aan de onderzochte virussen dan bijvoorbeeld in Europees Nederland het geval was.

Factsheet: PIENTER 3 Measles, mumps and rubella Caribbean Netherlands

Publicatie: 

• Seroepidemiology of Measles, Mumps and Rubella on Bonaire, St. Eustatius and Saba: The First Population-Based Serosurveillance Study in Caribbean Netherlands. 
  Vos RA, Mollema L, van Binnendijk R, Veldhuijzen IK, Smits G, Janga-Jansen AVA, Baboe-Kalpoe S, Hulshof K, van der Klis FRM, Melker HE. 
  Vaccines 2019; 7(4):137.

Het varicellazostervirus veroorzaakt waterpokken en gordelroos. Met de informatie uit de Health Study Caribisch Nederland keken onderzoekers naar de aanwezigheid van antistoffen tegen dit virus op Bonaire, St. sint (sint) Eustatius en Saba. Daaruit bleek dat relatief veel mensen, vooral jongeren en jongvolwassenen, geen antistoffen tegen het varicellazostervirus hadden. Zij waren dus vatbaar voor waterpokken. Dit is anders dan in gematigde klimaten, zoals Europees Nederland, waar bijna iedereen op jonge leeftijd besmet raakt met het virus. 

Waterpokken op latere leeftijd geven vaker ernstigere klachten dan waterpokken op jonge leeftijd. De resultaten wezen er daarom op dat uitbraken van waterpokken in deze eilandpopulaties voor hoge ziektelast kunnen zorgen. De Gezondheidsraad adviseerde daarom in 2020 vaccinatie tegen het varicellazostervirus in te voeren in Caribisch Nederland. De minister van VWS Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) nam dit advies kort daarna over. Daarmee kan ernstige ziekte door waterpokken op latere leeftijd in Caribisch Nederland worden voorkomen.

Factsheet: PIENTER 3 Varicella-zoster virus Caribbean Netherlands

Publicatie:

• High varicella zoster virus susceptibility in Caribbean island populations: Implications for vaccination. 
  Vos RA, Mollema L, van Boven M, van Lier A, Smits G, Janga-Jansen AVA, Baboe-Kalpoe S, Hulshof K, Stienstra Y, van der Klis FRM, de Melker HE. 
  International Journal of Infectious Diseases 2020; 94:16-24.

In deze studie werd onderzocht in hoeverre antistoffen tegen meerdere hoog-risico humaan papillomavirus (HPV)-types voorkomen onder de bevolking van Bonaire, St. Eustatius en Saba. De resultaten lieten zien dat deze HPV-types vaak voorkomen onder de ongevaccineerde bevolking vanaf 15 jaar op alle drie de eilanden, maar vooral onder vrouwen en op St. Eustatius. De bevindingen benadrukken het belang van preventieve maatregelen, zoals HPV-vaccinatie en invoering van een screeningsprogramma voor baarmoederhalskanker. Deze maatregelen helpen om de verspreiding en gevolgen van HPV-infecties in Caribisch Nederland te beperken.

Factsheet: PIENTER 3 HPV Caribbean Netherlands

Publicatie:

• High seroprevalence of multiple high-risk human papillomavirus types among the general population of Bonaire, St. Eustatius and Saba, Caribbean Netherlands. 
  Vos RA, Pasmans H, Tymchenko L, Janga-Jansen AVA, Baboe-Kalpoe S, Hulshof K, de Melker HE, van der Klis FRM. 
  Vaccine 2020; 38(13):2816-2826.