In het PIENTER-Corona-onderzoek kregen deelnemers verschillende vragen over contacten en (risico)gedrag tijdens de pandemie. Dit gaf tijdens de tweede studieronde, vlak na de eerste coronagolf en lockdown, inzicht in het effect van diverse factoren op besmetting met het coronavirus. 

De belangrijkste conclusies uit het onderzoek waren dat de kans op besmetting lager was: 

• bij het houden van fysieke afstand (>1,5 meter)
• bij het vermijden van ontmoetingen binnen (van meer dan twintig personen) 

Ook suggereerden deze data dat jonge kinderen mogelijk een beperktere rol speelden in de verspreiding van het coronavirus dan bijvoorbeeld (jong)volwassenen. Deelnemers uit meerpersoonshuishoudens bleken vaker besmet dan deelnemers uit eenpersoonshuishoudens en verpleeghuismedewerkers vaker dan verpleeghuisbezoekers.

Publicatie:

Associations Between Measures of Social Distancing and Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2 Seropositivity: A Nationwide Population-based Study in the Netherlands
Vos ERA, van Boven M, den Hartog G, Backer JA, Klinkenberg D, van Hagen CCE, Boshuizen H, van Binnendijk [ignore]RS respiratoir syncytieel (respiratoir syncytieel)[ignore], Mollema L, van der Klis FRM, de Melker HE.
Clinical Infectious Diseases 2021; 73(12):2318-2321.

Het contactgedrag van mensen is voor veel infectieziekten belangrijk voor de verspreiding. Het aantal contacten, de duur en met wie deze contacten tijdens de dag zijn, kunnen belangrijke voorspellers zijn. Modelleurs gebruiken contactpatronen voor hun modellen om inzicht te krijgen in de mate van verspreiding. In de PIENTER-studies is gevraagd naar het contactgedrag van deelnemers. Deze gegevens zijn in kaart gebracht en met elkaar vergeleken, vóór corona (in PIENTER-3), tijdens corona (in iedere ronde van PIENTER-Corona) en na corona (in de laatste rondes van PIENTER-Corona).

Aantal contacten op een dag

Door de strikte beperkingen tijdens de pandemie veranderde het aantal contacten buiten het huishouden van gemiddeld 14,9 voor de pandemie naar 3,5 tijdens de eerste coronagolf. De meeste leeftijdsgroepen hadden niet meer dan 5 contanten buiten hun huishouden. Deze daling in contacten heeft zeer waarschijnlijk gezorgd voor een afname in infecties.

Nadat de beperkingen werden opgeheven was het gemiddelde aantal contacten op een dag 15,4 per persoon. Van alle leeftijdsgroepen hadden kinderen en jongvolwassenen het hoogste aantal contanten, vergelijkbaar aan voor de pandemie. Dit is belangrijk om te weten, omdat die groep vaak een grote rol speelt in de verspreiding van luchtweginfecties. 

Volwassenen tot 60 jaar hadden na de pandemie gemiddeld een lager aantal contacten dan voor de pandemie, mogelijk omdat zij sinds de pandemie vaker thuiswerken. Ouderen boven de 60 jaar hadden over het algemeen gezien de minste contanten. Tijdens de pandemie daalde hun aantal contacten aanzienlijk, maar na de pandemie kwam dat aantal weer terug op het basisniveau van voor de pandemie.

Publicaties: 

• Impact of physical distancing measures against COVID-19 on contacts and mixing patterns: repeated cross-sectional surveys, the Netherlands, 2016–17, April 2020 and June 2020
  Backer JA, Mollema L, Vos ER, Klinkenberg D, van der Klis FR, de Melker HE, van den Hof S, Wallinga J.
  Eurosurveillance 2021; 26(8):2000994
• Dynamics of non-household contacts during the COVID-19 pandemic in 2020 and 2021 in the Netherlands
  Backer JA, Bogaardt L, Beutels P, Coletti P, Edmunds WJ, Gimma A, van Hagen CCE, Hens N, Jarvis CI Canadian Intense (Canadian Intense)(Canadian Intense), Vos ERA, Wambua J, Wong D, van Zandvoort K, Wallinga J.
  Scientic Reports 2023; 13(1):5166.
• Contact behaviour before, during and after the COVID-19 pandemic in the Netherlands: evidence from contact surveys, 2016 to 2017 and 2020 to 2023
  Backer JA, Vos ERA, den Hartog G, van Hagen CCE Coordination Centre for Effects (Coordination Centre for Effects), de Melker HE, van der Klis FRM, Wallinga J.
  Eurosurveillance 2024; 29(43):2400143. 

Met behulp van data uit de studierondes 8, 9 en 10 van het PIENTER-Corona-onderzoek is gekeken naar het testgedrag en huisartsbezoek van mensen met luchtwegklachten. Hiervoor zijn gegevens van ruim drieduizend deelnemers van 18 tot 91 jaar gebruikt. 

De resultaten laten zien dat mensen die gevaccineerd zijn tegen corona vaker een zelftest doen bij klachten dan mensen die niet gevaccineerd zijn. Of iemand gevaccineerd is of een positieve testuitslag heeft, maakt weinig verschil in huisartsbezoek. Wel lijkt het erop dat gevaccineerden na een positieve test iets minder vaak naar de huisarts gaan, terwijl ongevaccineerden juist iets vaker gaan. Deze resultaten laten zien dat het mogelijk belangrijk is om rekening te houden met dit testgedrag in studies naar de effectiviteit van coronavaccins.

Publicatie:

• The effect of SARS-CoV-2 testing on healthcare seeking behaviour at primary care level: implications for COVID-19 vaccine effectiveness estimates in test-negative design studies
  van Hagen CCE, Vos ERA, Delaunay CL, de Melker HE, Kissling E, Knol MJ.
  MedRxiv 2025