Het PIENTER-onderzoek kijkt naar de bescherming in de Nederlandse bevolking tegen infectieziekten waar al langer een vaccinatie tegen bestaat, zoals mazelen of griep. Maar ook naar de bescherming tegen infectieziekten die nieuw zijn in Nederland, zoals corona of westnijlkoorts. In de nieuwe ronde van PIENTER onderzoekt het RIVM ook de invloed van leefomgeving en leefstijl op de gezondheid. Deze ronde start in 2026. Op de pagina over PIENTER-4 leest u daar meer over. 

Verschillende rondes van het PIENTER-onderzoek

Het PIENTER-onderzoek bestaat al sinds 1996 en wordt elke tien jaar uitgevoerd. Er zijn al drie eerdere rondes van PIENTER geweest. Sinds 2016-2017 wordt PIENTER ook uitgevoerd op Bonaire, St. sint (sint) Eustatius en Saba in de Health Study Caribisch Nederland. In 2026 start de vierde ronde van PIENTER: PIENTER 4.

Hoe werkt het PIENTER-onderzoek?

Aan het PIENTER-onderzoek doen duizenden mensen mee van alle leeftijden uit heel Nederland, waaronder Caribisch Nederland. Deelnemers van PIENTER vullen een vragenlijst in en geven lichaamsmateriaal af, zoals bloed en speeksel. De lichaamsmaterialen worden onder andere gebruikt om naar antistoffen en afweercellen tegen infectieziekten te kijken. 

PIENTER-Corona 

Tijdens de coronapandemie is er een extra PIENTER-onderzoek opgezet: PIENTER-Corona. Hiermee kon het RIVM de verspreiding van het coronavirus in kaart brengen, en het effect onderzoeken van de coronavaccinaties. PIENTER-Corona liep van 2020 tot en met 2024. Van duizenden Nederlanders zijn in dertien onderzoeksrondes lichaamsmateriaal en gegevens verzameld en onderzocht. 

Meer informatie over PIENTER-Corona.  

Waarom is het PIENTER-onderzoek belangrijk?

Elke dag komen mensen in aanraking met infectieziekten. Van sommige infectieziekten kunnen mensen (ernstig) ziek worden. Tegen een aantal ernstige infectieziekten zijn vaccinaties beschikbaar. In het PIENTER-onderzoek kijken we hoeveel mensen in aanraking zijn gekomen met een infectieziekte en wat de risicofactoren zijn. Ook onderzoeken we hoe goed vaccinaties beschermen tegen infectieziekten. Omdat het PIENTER-onderzoek elke tien jaar wordt uitgevoerd, kunnen we ook kijken naar veranderingen door de jaren heen. 

Naast infectieziekten kunnen ook factoren in de leefomgeving en iemands leefstijl van invloed zijn op iemands gezondheid. Daarom onderzoeken we in de nieuwe ronde van PIENTER ook de invloed van de leefomgeving en leefstijl op de gezondheid.

Resultaten van PIENTER-onderzoek

De resultaten van de vorige rondes van PIENTER hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan de volksgezondheid. Bijvoorbeeld door:

• Vaccinatieprogramma’s te evalueren en monitoren, zodat deze aangepast kunnen worden om kinderen en volwassenen nog beter te beschermen tegen ziekten waar een vaccinatie voor beschikbaar is.
• Bij uitbraken van infectieziekten te onderzoeken welke groepen een minder goede bescherming hebben en te onderzoeken wat het effect is van maatregelen.
• Andere en nieuwe infectieziekten te onderzoeken, zodat we weten hoe vaak een infectieziekte voorkomt en welke groepen meer risico lopen. 

Lees meer over de eerdere rondes en resultaten van PIENTER. 

Wie voert het PIENTER-onderzoek uit? 

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) voert het PIENTER-onderzoek uit in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Onderzoekers van andere instituten kunnen ook onderzoek doen met de gegevens van PIENTER.