Het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu levert informatie over de kwaliteit van lucht, water en bodem. Daarvoor meet, berekent en modelleert het RIVM gegevens. Maar wat is precies meten, berekenen en modelleren?

Meten

Meetinstrumenten bepalen hoeveel er van een bepaalde stof in de lucht, het water of de bodem zit. Het RIVM heeft in heel Nederland meetpunten ingericht met professionele apparatuur. De organisatie van de meetpunten, de mensen en de logistiek samen heet een meetnet. Burgers kunnen ook zelf metingen uitvoeren, met eenvoudige apparatuur.

Voor het meten van stikstof zijn de volgende meetnetten van belang:

De meetgegevens zijn openbaar en worden via bovenstaande websites beschikbaar gesteld.

Meer informatie over het meten van stikstofoxiden en ammoniak

Berekenen en modelleren

Het is niet mogelijk om heel het land vol te hangen met meetapparatuur. Dat zou te duur en praktisch onmogelijk zijn. Om toch een landelijk dekkend beeld te geven, en om trends en toekomstverwachtingen te kunnen maken, werkt het RIVM met rekenmodellen. Computers voeren berekeningen uit op basis van modellen.

Bij het berekenen en modelleren worden allerlei data uit verschillende bronnen gebruikt. Niet alleen van het RIVM maar ook van bijvoorbeeld het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMIKoninklijk Meteorologisch Instituut), Centraal Bureau voor de Statistiek (CBSCentraal Bureau voor de Statistiek), Wageningen Universiteit (WURWageningen University & Research), het Planbureau voor de leefomgeving (PBLPlanbureau voor de Leefomgeving) en TNO. Denk daarbij aan gegevens over de weersomstandigheden, aantal auto’s, economische verwachtingen, de uitstoot van stoffen per auto en gegevens over het aantal kilometers asfalt in Nederland. Dat alles samen wordt in een rekenmodel gestopt, waar vervolgens nieuwe gegevens uitkomen. Bijvoorbeeld de verwachte depositie van stikstof op natuurgebieden voor de komende jaren.

De metingen die worden gedaan via de meetnetten worden gebruikt om te controleren of de berekeningen kloppen en om zo nodig correcties uit te voeren.

Het RIVM gebruikt een aantal modellen voor de modelberekeningen:

  • Operationele Prioritaire Stoffen model (dit model wordt uitvoerig beschreven en kan worden gedownload via deze link)
  • AERIUS (rekeninstrument voor de leefomgeving. AERIUS bestaat uit meerdere producten, die online zijn te gebruiken en gericht zijn op specifieke gebruikerstaken) 
  • EMEP MSC-W model (Europees referentiemodel)

Meer informatie over het modelleren van stikstofdepositie.

Cijfers, kaarten en grafieken

De gemaakte berekeningen worden gepubliceerd in rapporten. Maar ze worden ook verwerkt in kaarten en grafieken. En in instrumenten waarmee bijvoorbeeld beleidsmakers of vergunningverleners zelf berekeningen kunnen maken.