Het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu voert sinds 2015 onderzoek uit naar contact van (oud)werknemers van Defensie met chroom-houdende verf en wat dit betekent voor hun gezondheid. Het RIVM heeft ook onderzoek gedaan naar HDIhexamethyleen diiscocyanaat uit CARCChemical Agent Resistant Coating op de POMSPrepositioned Organizational Materiel Storage-locaties en de mogelijke gezondheidsrisico’s hiervan voor de oud-werknemers. Chroom-6 en HDI uit CARC zijn schadelijke stoffen. Onderzoek toont aan dat deze stoffen tot ziekten kunnen leiden.

Chroom-6

 

Waarom onderzoek?

Defensie kreeg signalen binnen van (oud)werknemers die vermoedden ziek te zijn geworden door het werken met chroom-houdende verf. Allereerst kwamen signalen binnen van (oud)werknemers van voormalige Amerikaanse opslagplaatsen (POMSPrepositioned Organizational Materiel Storage-locaties). Ook kwamen er gezondheidsklachten van (oud)werknemers van andere locaties van Defensie. 

Ziek door chroom-6

Uit onderzoek van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu blijkt dat (oud)werknemers van Defensie ziek kunnen zijn geworden door chroom-6. De kans op een ziekte is groter naarmate zij er meer, vaker en/of langer contact mee hadden. 

Ook hangt het af van de manier waarop contact met chroom-6 plaatsvond. Dat kon door inademing, contact met de huid en inslikken. Naast de manier waarop dat gebeurde op de POMSPrepositioned Organizational Materiel Storage-locaties, bepalen andere factoren of werknemers ziek zijn geworden of nog worden. Dat kan ander werk zijn, een contact met andere stoffen, leefstijl en persoonlijke gevoeligheid

Risicobeoordeling Defensielocaties 

In 2018 deed het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu onderzoek naar gezondheidseffecten en ziekten die door chroom-6 kunnen worden veroorzaakt. Het RIVM heeft in 2019 de bestaande wetenschappelijke kennis opnieuw onderzocht. Bij beide onderzoeken keek het RIVM wat dit betekent voor Defensiepersoneel van de POMSPrepositioned Organizational Materiel Storage-locaties. Onderzoek op andere Defensielocaties loopt nog. (Oud)werknemers die zich bij het CAOP hebben geregistreerd, kunnen tot 15 mei 2020 meedoen met dat onderzoek. Dat kan door een online vragenlijst in te vullen. Het RIVM streeft er naar om eind 2020 zoveel mogelijk duidelijkheid te kunnen geven over het werken met chroom-6 bij Defensie.

Uitkomsten risicobeoordeling POMS-locaties

In 2018 concludeert het RIVM dat direct en indirect contact met chroom-6 op de POMS-locaties kan leiden tot diverse (ernstige) ziekten. Waaronder meerdere typen kanker: longkanker, neus- en neusbijholtekanker en maagkanker. Het kon leiden tot luchtwegallergieën, waaronder astma en neusslijmvliesontsteking. Ook kunnen werknemers chronische longziekten, zoals COPDchronic obstructive pulmonary disease, hebben gekregen. Ze konden last krijgen van zweren in de neus die het neustussenschot aantastten. En het kon contacteczeem veroorzaken.

Het RIVM heeft in 2020 de lijst met ziekten aangepast op basis van de nieuwste wetenschappelijke kennis. Hieruit blijkt dat chroom-6 er ook van wordt verdacht strottenhoofdkanker te kunnen veroorzaken. Oud-werknemers die op de POMS-locaties in contact zijn gekomen met chroom-6 kunnen ook strottenhoofdkanker hebben gekregen of nog krijgen. Het RIVM houdt vinger aan de pols en blijft de wetenschap actief volgen of er nieuwe wetenschappelijke aanwijzingen zijn voor een verband tussen chroom-6 en ziekten.

Animatievideo chroom-6

*Muziek speelt*

Logo Rijksinstituut voor Volkgsgezondheid, en Milieu staat in beeld.
Beeldmerk van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Beeldtekst: Onderzoek: relatie tussen mogelijke ziekten en chroom-6 op POMS-locaties Defensie.
2020.

Margriet Melis - RIVM:
Een aantal Defensie terreinen werden tussen 1984 en 2006 gebruikt voor opslag en onderhoud van Amerikaans defensiematerieel.
Op deze zogenaamde POMS-locaties kwamen werknemers in aanraking met Chroom-6.
Sommigen werden ziek en dat riep vragen op.
Het RIVM deed daarom tussen 2015 en 2018 onderzoek naar blootstelling aan chroom-6 op de POMS-locaties.
Hieruit bleek dat werknemers mogelijk ziek zijn geworden of nog kunnen worden door blootstelling aan chroom-6.
Op basis van dat onderzoek is een lijst met ziektes en aandoeningen opgesteld die kunnen veroorzaakt worden door blootstelling aan chroom-6.
Omdat het RIVM de wetenschappelijke inzichten rond chroom-6 blijft volgen is in 2019 met experts bekeken welke nieuwe kennis is ontstaan.
Daarnaast is extra aandacht besteedt aan vragen die werknemers nog hadden over ziekten.
Ook is er gekeken wat deze nieuwe kennis betekent voor werknemers op de POMS-locaties.

Beeldtekst: Dit is wat we weten over chroom-6.

Voiceover:
Dit is wat we nu weten over chroom-6 en ziekten.
Chroom-6 is roestwerend en werd daarom toegevoegd aan sommige verf.
op de POMS-locaties werd het bijvoorbeeld gebruikt in grondverf voor militaire voertuigen en ander materieel.
De kans om ziek te worden door chroom-6 wordt groter naarmate je er hoger, vaker en langer aan bent blootgesteld.
Je kunt het in je lichaam krijgen door inademing, huidcontact en inslikken.
Bij werknemers van de POMS-locaties kan chroom-6 leiden tot; longkanker, maagkanker, neus- en bijholtekanker.
Uit nieuw onderzoek uit 2019 blijkt dat dit ook geldt voor strottenhoofdkanker.
Het kon leiden tot luchtwegallergieën waaronder astma en neusslijmvliesontsteking.
Ook kunnen werknemers chronische longziekten zoals COPD hebben gekregen.
Ze konden last krijgen van zweren in de neus die het neustussenschot aantastten en het kon contacteczeem veroorzaken.
Werknemers hadden na het rapport in 2018 nog vragen.
Eén van de meestgestelde vragen was of chroom-6 afbrokkelende tanden kan veroorzaken.
Hier is in 2019 specifiek naar gekeken en daarvoor is geen aanwijzing gevonden.
Het meest blootgesteld aan chroom-6 waren de technische werknemers, zij hadden directe blootstelling.
Er was een andere groep werknemers die er niet direct mee in aanraking kwam.
Een derde groep alleen af en toe.
Daarnaast was er een groep die geen contact had met chroom-6.
Zij werkten bijvoorbeeld op kantoor.
De kans dat je ziek werd of nog wordt door chroom-6 hangt af van de manier waarop je eraan bent blootgesteld.
Maar ook andere factoren spelen een rol.
Zoals ander werk dat je hebt gedaan, blootstelling aan andere stoffen, leefstijl en persoonlijke gevoeligheid.

Margriet Melis - RIVM:
Het RIVM blijft de ontwikkelingen in de wetenschap volgen voor mogelijk nieuwe aanwijzingen voor een verband tussen chroom-6 en ziekten.

Logo Rijksinstituut voor Volkgsgezondheid, en Milieu staat in beeld.
Beeldmerk van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Beeldtekst: Meer informatie is te vinden op www.rivm.nl/hdi-carc

Contact met chroom-6 verschilt per functie

De technische werknemers hadden het meest contact met chroom-6. Zij hadden direct contact. Er was een andere groep werknemers die er niet direct mee in aanraking kwam. Een derde groep alleen af en toe. Daarnaast was er een groep die geen contact had met chroom-6. Zij werkten bijvoorbeeld op kantoor. Hieronder zie je per functie in hoeverre zij contact hadden met chroom-6.