Zwangerschap en werk

Om werkende zwangere vrouwen en moeders te ondersteunen, bestaan er regelingen voor zwangerschaps- en ouderschapsverlof. Nederlandse getallen ontbreken, maar uit internationale cijfers blijkt dat het ziekteverzuim onder werkende zwangere vrouwen en moeders hoog is. Ook is er nog weinig inzicht in factoren die ziekteverzuim tijdens de zwangerschap en de eerste jaren van het moederschap voorspellen. Het RIVM doet hier onderzoek naar. Daarbij worden meer dan honderd factoren over werk, gezondheid, en persoonlijke kenmerken onderzocht.

Overgang en menopauze

De menopauze is het moment van de laatste menstruatie van een vrouw. De overgang is de periode daaromheen, waarin het menstruatiepatroon verandert. Tijdens de overgang ervaren veel vrouwen klachten, zoals opvliegers, nachtelijke transpiratieaanvallen, slaapstoornissen en spier of gewrichtspijn. Het RIVM maakte een overzicht van wat bekend is over overgangsklachten bij werkende vrouwen, hun inzetbaarheid en mentale gezondheid.

Overgangsklachten vaak niet besproken op het werk

Het RIVM deed ook onderzoek onder ruim twaalfduizend werkende vrouwen in de leeftijd tussen de 40 en 66 jaar. Daaruit blijkt dat meer dan 1 op de 3 werkende vrouwen die in de overgang zijn, door overgangsklachten beperkingen ervaart in het functioneren op het werk. Van deze groep bespreekt minder dan de helft (48 procent) deze klachten op het werk. Dit terwijl uit het onderzoek ook blijkt dat vrouwen die veel last hebben van overgangsklachten zich vaker ziek melden, langer nodig hebben om te herstellen na een werkdag, en minder productief zijn.

Functioneren op het werk met overgangsklachten

In een literatuurstudie, uitgevoerd door het RIVM en Amsterdam UMC Universitair Medisch Centrum (Universitair Medisch Centrum), is op basis van 29 gepubliceerde studies onderzocht welke factoren samenhangen met de werkproductiviteit en ziekteverzuim bij vrouwen in de overgang. Hierbij werd gekeken naar gezondheidsklachten, leefstijl, werkomstandigheden en achtergrondkenmerken zoals leeftijd of opleiding. De studie liet zien dat vrouwen in de overgang die klachten hebben of slecht slapen een lagere werkproductiviteit hebben. Over andere factoren, zoals leefstijl en werkomstandigheden, is nog weinig bekend.

MenoPause Consortium

Het MenoPause Consortium beoogt bij te dragen aan meer gezonde en productieve jaren voor vrouwen in de overgang. Binnen dit consortium onderzoekt het RIVM samen met Amsterdam UMC welke vrouwen extra risico lopen op verminderd functioneren op het werk, welke onderliggende mechanismen hierbij een rol spelen, en wat hun ervaringen en behoeften zijn.

Hogere herstelbehoefte bij overgangsklachten, ongeacht leefstijl

Uitgezocht is of vrouwen met een bepaalde leefstijl en bepaalde werkkenmerken, extra impact ervaren van overgangsklachten op hun werk. Uit onderzoek onder bijna tien duizend werkende vrouwen blijkt dat overgangsklachten sterk samenhangen met een verhoogde behoefte aan herstel na een werkdag. Een gezonde leefstijl, zoals voldoende bewegen en een gezond gewicht, hangt op zichzelf samen met een lagere herstelbehoefte. Maar het blijkt niet mogelijk om risicogroepen voor een hoge herstelbehoefte te identificeren op basis van beweeggedrag, roken, alcoholgebruik en BMI Body Mass Index. De BMI is een index die de verhouding tussen lengte en gewicht bij een persoon weergeeft. De BMI wordt veel gebruikt om een indicatie te krijgen of er sprake is van overgewicht of ondergewicht. (Body Mass Index. De BMI is een index die de verhouding tussen lengte en gewicht bij een persoon weergeeft. De BMI wordt veel gebruikt om een indicatie te krijgen of er sprake is van overgewicht of ondergewicht.). Dit betekent dat preventie en ondersteuning op de werkvloer zich kan richten op alle vrouwen in de overgang, ongeacht hun leefstijl.

Maatregelen op het werk

Werkgevers kunnen maatregelen nemen om vrouwen met overgangsklachten te ondersteunen. Denk aan goede ventilatie, flexibiliteit in werktijden of taken of een beweegprogramma. In de wetenschappelijk literatuur is echter nog zeer weinig bekend over het effect van programma’s of maatregelen op het werk. De kennis die binnen het MenoPause Consortium wordt opgedaan, vormt de basis voor het ontwikkelen en evalueren van gerichte ondersteuning en praktische interventies op de werkvloer. De komende jaren voert het RIVM onderzoek uit naar de effecten van dergelijke interventies. Met als doel om het functioneren op het werk van vrouwen tijdens de overgang te behouden of te verbeteren.