(Commissie voor Praktische Tuberculosebestrijding) | richtlijnen regelgeving | gepubliceerd 11 mei 2026
1.Inleiding
In een kwaliteitsprofiel worden randvoorwaarden geformuleerd waaraan organisaties geacht worden te voldoen om een bepaald kwaliteitsniveau te kunnen leveren. Kwaliteitsprofielen worden veelal door professionals opgesteld en zo mogelijk gesteund of bekrachtigd door derden.
Het Kwaliteitsprofiel tuberculosebestrijding is door de verschillende beroepsgroepen in de Commissie voor Praktische Tuberculosebestrijding (CPT) vormgegeven. Het kwaliteitsprofiel is opgebouwd volgens de PDCA-kwaliteitscirkel van Deming.
2.Plannen
De belangrijkste wet voor de infectieziektebestrijding door GGD’en is de Wet publieke gezondheid (Wpg). Op basis van de (Wet Publieke Gezondheid) draagt het college van burgemeester en wethouders zorg voor de uitvoering van de tbc-bestrijding. Gemeenten die behoren tot een veiligheidsregio onderhouden gezamenlijk een gemeentelijke gezondheidsdienst (GGD). Sinds 2016 wordt de tbc-bestrijding in Nederland uitgevoerd in vier regionale expertisecentra (REC’s): Noord-Oost (Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel en Gelderland), Noordwest (Flevoland, Noord-Holland en Utrecht), Zuid-Holland en Zuid (Zeeland, Noord-Brabant en Limburg).
De taken die door de afdeling tbc-bestrijding worden verricht zijn onder te verdelen in:
Bestrijden van tuberculose en voorkomen van verdere verspreiding
- Verificatie van de melding en het in kaart brengen van de situatie.
- Adviseren over en inzetten van diagnostiek, behandeling en begeleiding van personen met tuberculose of een tuberculose-infectie (TBI)
- Bron- en contactonderzoek
- Bepalen en inzetten van bestrijdingsmaatregelen, zoals (onder andere) hygiënemaatregelen, isolatie of (gedwongen) opname
- Informatieverstrekking aan index, contacten, professionals en instellingen over tuberculose en de te nemen maatregelen
- Outbreakmanagement
- Acteren op gesignaleerde trends uit meldingen of (Whole Genome Sequence)-clustersurveillance
- Taken vanuit de vangnetfunctie; het bieden van laagdrempelige zorg als daar geen andere faciliteiten/instanties voor zijn.
Surveillance
- Het melden van patiënten met tuberculose via Osiris-NTR.
- De registratie van aanvullende achtergrondgegevens over tuberculose en tbc-infectie (TBI) in het (Nederlands Tuberculose Register) ten behoeve van landelijke surveillance.
- Registratie van de betreffende personen in iTBC
- Informeren van het RIVM (LCI) bij signalen die landelijk relevant kunnen zijn.
- Uitvoering van regionale surveillance.
Beleidsadvisering
- Deelname aan landelijke/regionale werkgroepen.
- Informeren en (gevraagd en ongevraagd) adviseren van beleidsmakers en bestuurders over nodige activiteiten die gericht zijn op het bestrijden van tuberculose en het voorkomen van verdere verspreiding. Met als doel het bevorderen van een bestuurlijk draagvlak voor de continuïteit in de regionale tbc-bestrijding. Hieronder valt ook advisering op het gebied van opleiding en scholing van professionals in de tbc-bestrijding en onderzoeksprioriteiten.
Preventie
- Geven van informatie aan de bevolking.
- BCG-vaccinatie van specifieke risicogroepen.
- Screening van risicogroepen.
- Advisering over preventie van transmissie in instellingen
Netwerk en regie
- Opzetten en onderhouden van overleggen/contacten met de diverse ketenpartners.
- Actueel houden van de sociale kaart en het netwerk van ketenpartners in de regio en landelijk.
Kennis en onderzoek
- Bijhouden van vakliteratuur (zie ook 3.1.5)
- Bijdrage leveren aan landelijke onderzoeken.
- Opzetten/uitvoeren van onderzoek op regionaal/lokaal niveau.
- Verspreiden en uitwisselen van (medische-inhoudelijke) kennis onder medisch professionals en andere ketenpartners
- Vertalen van onderzoeksresultaten naar praktisch implementeerbare kennis. Implementatie en inbedding van evidence-based werken en ondersteuning bij
- landelijke richtlijnontwikkeling.
- Opleiden van nieuwe collega’s
- Deskundigheidsbevordering en loopbaanontwikkeling van professionals in de tbc-bestrijding op GGD, (Regionaal Expertise Centrum) en landelijk niveau
- Bijdragen aan het (door) ontwikkelen van opleidingen van professionals in de tbc-bestrijding
- Inbedding en borging van de professionale kaders van de beroepsverenigingen (zoals o.a. VvAwT, (Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose), KAMG, (Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland) vakgroep tuberculose, MTMBeVe)
In het Nationaal Plan Tuberculosebestrijding, opgesteld door het RIVM in samenwerking met organisaties betrokken bij de tuberculosebestrijding in Nederland, zijn de doelstellingen geformuleerd om tot een optimale tbc-bestrijding in Nederland te komen.
De taken en het beleid van de REC’s zijn gebaseerd op landelijke consensus en richtlijnen, aangepast aan de regionale omstandigheden.
3.Doen
Om de kwaliteit van de uitvoering meetbaar te maken zijn er richtlijnen, protocollen en normen afgesproken in de Commissie Praktische Tuberculosebestrijding (CPT). Hieronder volgt een opsomming van afspraken over de uitvoering van deze taken.
3.1.Medewerkers
Voor het uitvoeren van de taken heeft de regio de beschikking over een geregistreerd arts M+G, tuberculosebestrijding/arts tuberculosebestrijding KNMG en/of een longarts, sociaal verpleegkundigen tbc-bestrijding en medisch technische medewerkers (MTM). Eventueel aangevuld met een verpleegkundig specialist.
Deze beroepsgroepen voldoen aan de hiervoor opgestelde landelijke criteria:
Artsen
De artsen Maatschappij & Gezondheid en de longartsen staan ingeschreven in het Register Geneeskundig Specialisten (RGS). Daarnaast is er een profielregister van de profielarts KNMG, waar profielartsen met het profiel Arts tuberculosebestrijding KNMG ingeschreven staan.
- Competentieprofiel arts tbc-bestrijding
- Opleidingseisen arts tbc-bestrijding
- Herregistratie & herregistratie-eisen
- Aanvullende scholing voor longartsen die (gaan) werken in de publieke tuberculosebestrijding (VvAwT-document, 2024)
Sociaal verpleegkundigen
De sociaal verpleegkundige tbc-bestrijding heeft een opleiding (hoger beroepsonderwijs)-V afgerond of een opleiding verpleegkunde A gecombineerd met een (Maatschappelijke Gezondheidszorg)-opleiding. (De verpleegkundige is geregistreerd in het (Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg)- en het Kwaliteitsregister V&VN.)
- Profiel verpleegkundige, expertisegebied openbare gezondheid
- Competentiebeschrijving SV-tbc
- Kwaliteitsnorm Verpleegkundigen Maatschappij & Gezondheid, tuberculosebestrijding 2021
Verpleegkundig specialist (VS)
Een verpleegkundig specialist is een verpleegkundige die, op basis van een door de NVAO- geaccrediteerde masteropleiding (Master Advanced Nursing Practice) en ervaring op het niveau 5, wordt ingezet voor een omschreven groep patiënten waarmee zij individuele behandelrelaties aangaat. Vanuit het perspectief van de patiënt worden care en cure geïntegreerd aangeboden ter bevordering van de continuïteit en kwaliteit van zowel de verpleegkundige zorg als de medische behandeling. De verpleegkundig specialist staat ingeschreven in het specialistenregister (Artikel 14) van de (Wet Beroepen Individuele Gezondheidszorg) en moet voor herregistratie voldoen aan de eisen zoals beschreven in het (Verenigde Staten) Register.
Medisch technische medewerkers
de MTM’er heeft een opleiding tot doktersassistente gevolgd (of een vergelijkbare opleiding) minimaal op (middelbaar beroepsonderwijs)-niveau 4 gecombineerd met aanvullende scholing van (Koninklijke Nederlandse Centrale Vereniging (voor tuberculosebestrijding) - Tuberculosis Foundation) Tuberculosefonds.
- Functieomschrijving medisch-technisch medewerker tbc-bestrijding
- Kwaliteitseisen vaardigheden MTM'ers
Artsen en verpleegkundigen nemen deel aan de voor herregistratie vereiste nascholingen en vereisten. Alle professionals voldoen aan de eisen, die door de betreffende beroepsgroep gesteld zijn.
Wet BIG/ Kwaliteitsregister V&VN
De wet BIG wordt nageleefd ten aanzien van alle relevante beroepsgroepen. Vereiste herregistratie van professionals wordt vanuit de organisatie (mede)gefaciliteerd.
(Her)registratie eisen voor artsen zijn te vinden via Artsenfederatie KNMG Herregistratie & herregistratie-eisen.
Beroepsgeheim
Medewerkers zijn gebonden aan een (afgeleid) beroepsgeheim, conform de Wet op de geneeskundige behandelovereenkomst (WGBO). Dit betekent dat zij tegenover buitenstaanders dienen te zwijgen over alles wat hen tijdens de uitoefening van hun beroep over patiënten en cliënten bekend wordt. Deze zwijgplicht dient in hun arbeidsovereenkomst te zijn opgenomen.
Inwerkplannen
Binnen het REC zijn afspraken gemaakt over het inwerken van nieuwe medewerkers, zowel in algemene zin als toegespitst op de functie die men gaat uitoefenen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van landelijk beschikbare inwerkplannen:
- voor verpleegkundigen, Functieprofiel en opleidingstraject Sociaal verpleegkundige tuberculosebestrijding
- voor MTM’ers, Inwerkprogramma medisch-technisch medewerker tuberculosebestrijding
Bij- en nascholing
Voor startende MTM’ers en sociaal verpleegkundigen wordt door KNCV Tuberculosefonds de ‘Basiscursus werken in de tbc-bestrijding’ aangeboden. Onderdeel van deze basiscursus is de module Bron- en contactonderzoek, die ook bedoeld is voor startende artsen in de tbc-bestrijding.
Door KNCV Tuberculosefonds wordt scholing op het gebied van röntgen aangeboden aan MTM’ers (basistraining en opfriscursus) en artsen (ingebed in de jaarlijkse nascholing georganiseerd door de beroepsvereniging voor artsen).
De beroepsverenigingen voor artsen, sociaal verpleegkundigen en medisch technische medewerkers organiseren jaarlijkse nascholingsdagen, 2 dagen per jaar voor respectievelijk artsen en sociaal verpleegkundigen en 1 dag per jaar voor MTM’ers. Ook wordt er regionaal scholing voor alle beroepsgroepen aangeboden.
Voor de medewerkers van disciplines zonder formele registratieplicht geldt dat zij minimaal 2 dagen per jaar deelnemen aan relevante nascholing of training.
Daarnaast geldt voor sociaal verpleegkundigen dat zij minimaal 40 uur per 5 jaar deelnemen aan vormen van intercollegiale toetsing/intervisie. (Voor artsen is dit één van de herregistratie-eisen, zie ook 3.1.1)
Toegankelijkheid vakliteratuur
Binnen het REC is de (digitale) toegang tot vakliteratuur geregeld voor alle betrokken medewerkers. De wijze waarop dit geregeld is, is bekend gemaakt bij alle medewerkers.
3.2.Toegankelijkheid
Bereikbaarheid
De tbc-bestrijding is op werkdagen telefonisch bereikbaar. Tevens is er een website met informatie over de afdeling. Beide zaken kunnen in REC verband geregeld worden.
De afdeling tbc-bestrijding beschikt over een veilige email-verbinding, geschikt voor het verzenden van medische gegevens en/of zorgmail.
Om toegang tot zorg optimaal te houden wordt een maximale reistijd aangehouden van 1,5 uur voor patiënten (heen- en terugreis). Hierbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen stad en platteland. Op het platteland zijn de afstanden groter en in de stad is er meer verkeersdrukte. (Bron: GGD GHOR Kennisnet)
24-uurs bereikbaarheid
Ten behoeve van patiënten, cliënten en beroepsgroepen bestaat een 24-uurs bereikbaarheid van de GGD. In ieder geval heeft een arts dienst die deskundig is op het terrein van de infectieziektebestrijding en die problemen op het terrein van de tbc-bestrijding kan oplossen (onder meer door het protocol Tuberculose van de Landelijke Coördinatiestructuur Infectieziekten (LCI) te hanteren). Er zijn regionale afspraken over terugkoppeling van deze dienstdoende arts naar de tbc-arts/tbc-afdeling.
Waarneming
Binnen het REC is de continuïteit van zorg geregeld. Dit wordt bijvoorbeeld op de website kenbaar gemaakt aan personen die contact zoeken met de arts of sociaal-verpleegkundige.
3.3.Klantgerichtheid
Rapportage aan aanvragers/huisartsen
Aan verwijzers en aanvragers van onderzoek wordt binnen 2 weken na het onderzoek een bericht met o.a. de uitslag en afgesproken beleid verzonden. In geval van ernstige afwijkingen wordt binnen 24 uur contact opgenomen.
Aan behandelaars en verantwoordelijken in instellingen worden de resultaten van een contactonderzoek toegezonden, met inachtneming van de geldende privacyregels.
Informatie aan de cliënt
- De cliënt/patiënt wordt geïnformeerd over de screening en eventuele interventies.
- De cliënt/patiënt wordt geïnformeerd over het ontvangen van de uitslag, eventuele vervolgdiagnostiek en behandeling.
Dit alles conform de eisen zoals opgesteld in de Wet op de geneeskundige behandelovereenkomst (WGBO), met name wat betreft het recht op informatie en inzage in het medisch dossier.
Privacyreglement
Er is een privacyreglement voor de tbc-bestrijding, conform de eisen in de Wet Kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz).
Hierin is minimaal geregeld:
- dat aan patiënten toestemming wordt gevraagd voor dataverzameling en het delen van gegevens.
- aan wie gegevens betreffende patiënten worden doorgegeven.
- dat het archief wordt beheerd en wie toegang hebben, zie ook Richtlijn archivering tuberculosegegevens.
- dat het gebruik en de toegang tot de gegevens worden bewaakt.
Onderzoeksruimten
Door de medewerkers van de GGD wordt er zorgvuldig omgegaan met de privacy van de cliënten/patiënten, met name bij de balie is hiervoor extra aandacht.
Klachtenprocedure
De afdeling kent een duidelijke en onafhankelijke klachtenprocedure, in het algemeen als onderdeel van de procedure voor de gehele GGD. De mogelijkheid om een klacht in te dienen is duidelijk in de informatievoorziening naar cliënten/patiënten opgenomen.
Klanttevredenheidsonderzoek
Minimaal 1x per 3 jaar wordt een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd door de GGD (afdeling tbc-bestrijding) (Norm HKZ art. 3.2.2)
3.4.Taakuitvoering
Surveillance
Voor het eigen werkgebied verzamelen en interpreteren de REC’s gegevens over de bestrijding: de incidentie van (infectie met) tuberculose in de verschillende risicogroepen, de opbrengst van screeningsonderzoek (inclusief bron- en contactonderzoek), informatie over transmissie (DNA fingerprint/WGS surveillance) en de behandelingsresultaten. Door het verzamelen van gegevens ten behoeve van het NTR ontstaat zowel een regionaal als een landelijk beeld.
Er bestaan schriftelijke afspraken hoe de taakverdeling binnen het REC is bij het invullen van (information system)-NTR. De arts werkzaam in de tbc-bestrijding heeft hierbij de eindverantwoordelijkheid.
Administratieve verrichtingen en registratie
Het vastleggen en verwerken van administratieve gegevens gebeurt zodanig dat de voor de bestrijding noodzakelijke informatie snel en effectief beschikbaar is. Hierbij worden de geldende privacyregelingen in acht genomen.
Er is een digitaal patiëntendossier (opgenomen in een landelijke database), bij voorkeur gekoppeld aan het (Informatiesysteem Medische Stralingstoepassingen) (Image Management System). Van het cliënten/patiënten bezoek op de GGD wordt bij medisch relevante bevindingen of momenten een brief voor de aanvragende arts en/of huisarts gemaakt. Het is inzichtelijk welk onderzoek is gedaan, welke adviezen bij het laatste bezoek zijn gegeven en welke afspraken zijn gemaakt. Archivering van de gegevens vindt plaats volgens landelijke afspraken.
Intracutane huidtesten voor de diagnostiek van tuberculose(infectie) en toedienen van BCG-vaccinatie
Er bestaat een beschrijving binnen het REC (en zo nodig per GGD) van de wijze waarop de kwaliteit van de intracutane huidtesten en van het toedienen van de BCG-vaccinatie wordt gewaarborgd. Hierbij zijn de landelijke werkinstructies voor THT en BCG en de afgesproken normen leidend. Zie ook:
- Kwaliteitseisen vaardigheden MTM’ers
- Aanwezigheid deskundige in BLS tijdens zetten THT en BCG
- Richtlijn BCG-vaccinatie
- Werkinstructie zetten en aflezen tuberculinehuidtest
Laboratoriumonderzoek
Het gaat hierbij om zowel sputumonderzoek als bloedonderzoek. Er bestaat een beschrijving binnen het REC van de wijze waarop de kwaliteit van de sputumafname wordt bewaakt, hierbij is de hiervoor opgestelde landelijke werkinstructie Afname sputum leidend.
Tevens is er binnen het REC beschreven hoe de kwaliteit van de bloedafname wordt bewaakt.
Binnen het REC is vastgelegd hoe men de kwaliteitscontrole van de gebruikte laboratoriumapparatuur heeft geregeld. Geadviseerd wordt om dit op te pakken met een laboratorium met een kwaliteitscertificaat in de regio.
Röntgenonderzoek
Voor in gebruik name van de apparatuur wordt er een acceptatietest uitgevoerd door Radiation Experts (Besloten Vennootschap) Daarna volgt er jaarlijks een fysisch-technische test van de röntgenapparatuur volgens het meetprotocol van Radiation Experts B.V. Radiation Experts B.V. inventariseert samen met de TMS (Toezichthoudend Medewerker Stralingsbescherming) of de (Risico-Inventarisatie en Evaluatie) (Risico Inventarisatie en Evaluatie) nog voldoet. Een RI&E is 5 jaar geldig vanaf de datum van opstelling mits er geen grote wijzigingen zijn geweest. Hierbij moet worden gedacht aan een verhuizing, verbouwing of vervanging van het toestel.
Conform voorschriften uit de Kern Energie Wet (KEW), heeft elke GGD (die röntgenfoto’s maakt) een Toezichthoudend Medewerker Stralingsbescherming (TMS) op de werkvloer. Opleiding: Stralingshygiëne niveau 4a of na 2018 Toezichthoudend medeweker stralingsbescherming Medische Techniek.
Daarnaast hebben de regio’s via Radiation Experts een GGD overstijgende deskundige niveau 3 (Stralingsbeschermingsdeskundige ((SBC) of Coördinerend Deskundige ©) beschikbaar en een klinisch fysicus.
De TMS is verantwoordelijk voor het opstellen van het jaarverslag voor 1 juni. Radiation Experts B.V. heeft een template beschikbaar en kan benaderd worden bij vragen. Enkele GGD’en hebben het opstellen van het jaarverslag uitbesteed aan Radiaton Expert.
Zowel de TMS, SBD/CD als de locatiemanager dienen het jaarverslag te ondertekenen ter kennisname.
Er wordt geadviseerd om één keer per 3 jaar een visitatie van het radiologische deel van de screening te laten uitvoeren (zie ook hoofdstuk 4).
Screeningsbeleid
Landelijk wordt in de (Commissie voor Praktische Tuberculosebestrijding) het screeningsbeleid vastgesteld. Naast landelijke risicogroepen kunnen op basis van epidemiologische gegevens regionale en/of lokale risicogroepen worden benoemd, waarop specifieke interventies gericht worden. Na vaststelling van het lokale/regionale beleid wordt dit voor alle medewerkers binnen het REC inzichtelijk gemaakt.
Rapportage en beleidsadvisering
Jaarlijks vindt rapportering aan het management en bestuur van de GGD/regio plaats over de resultaten van de bestrijding in brede zin (epidemiologie, bedrijfsvoering en verrichtingen).
Tevens kan er gevraagde en ongevraagde advisering aan het management en bestuur worden gegeven.
3.5.Overleg en afstemming
Externe contacten met instellingen
Per frontoffice c.q. backoffice is geregeld wie verantwoordelijk is voor de contacten met de verschillende partners:
- Ten behoeve van diverse professionals in de regio vervullen de arts en de sociaal verpleegkundigen tbc-bestrijding een consultatieve functie. (O.a. naar medisch specialisten, medisch microbiologen, deskundigen infectiepreventie, Arbo-artsen, enz.).
- Er is minimaal 1x per jaar contact met de longartsen/tbc-coördinatoren en microbiologen van de ziekenhuizen in de regio. Dit betreft zowel casuïstiekbespreking als afstemming over de samenwerking. Van dit overleg vindt verslaglegging plaats.
- Er zijn structurele contacten met andere instellingen (bv. asielzoekerscentra, penitentiaire inrichtingen, enz.). Deze zijn inzichtelijk voor alle medewerkers van het REC.
Interne casuïstiekbespreking
Patiëntenbespreking wordt gehouden volgens een vooraf vastgesteld schema met in ieder geval de arts(en) en de sociaal verpleegkundige(n). De bespreking vindt minimaal 1x per maand plaats. Er vindt verslaglegging plaats.
Werkoverleg
Er wordt periodiek werkoverleg gehouden:
- Minimaal 1x per maand op het frontoffice met de medewerkers uit alle disciplines van de afdeling die betrokken zijn bij de tbc-bestrijding. Hiervan wordt een verslag gemaakt.
- Minimaal 2x per jaar in REC verband met alle disciplines die betrokken zijn bij de tbc-bestrijding in de regio. Hiervan vindt verslaglegging plaats.
Landelijke richtlijnontwikkeling
GGD’en, beroepsorganisaties en tbc-consulenten van RIVM en KNCV vormen de Commissie Praktische Tbc-bestrijding. RIVM faciliteert en organiseert de CPT die 4x per jaar vergadert over de ontwikkelingen in de tbc-bestrijding en de landelijke richtlijnen vaststelt. RIVM zorgt dat de richtlijnen toegankelijk zijn via de website en up-to-date zijn. De betrokkenen in de tbc-bestrijding dragen bij aan landelijke evidence based beleidsontwikkelingen, ondermeer via regionale vertegenwoordiging of via hun beroepsvereniging of organisatie in de verschillende werkgroepen van de CPT.
Binnen het REC zijn schriftelijke afspraken over:
- de voorbereiding en voorbespreking van de CPT vergadering;
- de terugkoppeling vanuit de CPT;
- implementatie van beleidswijzigingen in de regio.
Alle medewerkers binnen de tbc-bestrijding bij GGD’en hebben toegang tot de CPT stukken via MijnCPT van het RIVM.
3.6.Veiligheid en ongevallenpreventie
Hygiëne en infectiepreventie op de GGD
In het REC is beschreven hoe de hygiëne richtlijnen en adviezen op het gebied van infectiepreventie en prikaccidenten worden toegepast, de landelijke richtlijnen zijn hierin leidend.
De werkgever is verantwoordelijk voor veilige arbeidsomstandigheden voor werknemers, alsook voor de bescherming van derden. Vaccinatie van werknemers is een maatregel die bescherming van werknemers en voor derden kan bieden. In geval van de tbc-bestrijding is dit relevant bij zuigelingen die in aanmerking komen voor BCG-vaccinatie voordat zij gevaccineerd zijn in het kader van het Rijksvaccinatieprogramma.
De Gezondheidsraad heeft twee kaders ontwikkeld waarmee werkgevers kunnen beoordelen wanneer vaccinatie aan te raden is. Het RIVM heeft in de meeste van haar LCI-richtlijnen arbeidsrelevante informatie opgenomen.
Meer informatie:
- Gezondheidsraad - zoekterm: Werknemers en infectieziekten - Criteria voor vaccinatie
- Infectieziekten en werk: Hoe pak ik dat aan? Preventie van beroepsinfectieziekten
- Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (LCI)
- In de LCI-richtlijn Mazelen is de bijlage ‘Bescherming tegen mazelen in de gezondheidszorg 2019’ opgenomen.
- In de LCI-richtlijn Kinkhoest is tevens informatie over werknemers en kinkhoest opgenomen (kader: risicogroepen > verhoogde kans op infectie).
Veiligheid en bewaren farmaceutische producten
Er bestaat een continu systeem van temperatuurcontrole voor de koelkast waar BCG-vloeistof en de vloeistoffen voor de intracutane huidtesten worden bewaard. Er is een toezichthoudend apotheker aangewezen, die minimaal 1x per jaar supervisie heeft op de bewaring en de verstrekking van vaccins en medicijnen. Van deze supervisie wordt een verslag gemaakt.
Hantering schadelijke stoffen
Er zijn zodanige voorzieningen gecreëerd dat opslag en verwijdering van schadelijke stoffen en biologisch afval plaatsvindt volgens de hierop betrekking hebbende wet- en regelgeving.
4.Controleren
Op verschillende manieren wordt de kwaliteit van zorg getoetst, bewaakt en verbeterd:
- Binnen het REC is vastgelegd hoe de taken die door de sociaal verpleegkundige en/of de medisch technisch medewerker als verlengde arm van de arts worden uitgevoerd worden getoetst, bewaakt en verbeterd. Voor deze taken is er per persoon een bekwaamheidsverklaring aanwezig, die ten minste 1x per 3 jaar door de verantwoordelijke tbc-arts en of verpleegkundig specialist wordt herbeoordeeld.
- De Inspectie voor de Gezondheidzorg en Jeugd (IGJ) bewaakt de kwaliteit van de zorg door toezicht te houden op de naleving van wet- en regelgeving, maar ook door bezoeken aan instellingen.
- Voor de infectieziektebestrijding, inclusief de tbc-bestrijding als onderdeel van de Publieke gezondheid, is door de stichting Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector (HKZ) het certificatieschema Publieke gezondheid opgesteld. Een onafhankelijke certificerende instelling (CI) beoordeelt periodiek de processen en procedures als onderdeel van het kwaliteitssysteem en indien deze voldoen aan de eisen van het gehanteerde certificatieschema, wordt het certificaat afgegeven.
- In het kader van de Wet op het Bevolkingsonderzoek dienen er bij de 4 tbc-regio’s driejaarlijkse visitaties uitgevoerd te worden van het radiologische deel van de screening. Tijdens deze visitaties wordt een beeld gevormd van de kwaliteit van de professionals (artsen en medisch technisch medewerkers) en de gebruikte apparatuur. Een evaluatie van het aantal foutpositieven, de detectie van tuberculose en gevonden nevenbevindingen is onderdeel van deze visitaties.
- Naast deze visitatie die specifiek gericht is op het röntgenonderzoek vindt er een intercollegiale algemene visitatie plaats, georganiseerd door de Landelijke Visitatie Commissie (LVC), een commissie onder de verantwoordelijkheid van de Stuurgroep Landelijke Governance van (Gemeentelijke / Gemeenschappelijke GezondheidsDienst – Geneeskundige HulpverleningsOrganisatie in de Regio). Deze algemene visitatie wordt 1x per 4 jaar uitgevoerd, zie ook het Protocol visitaties tbc-bestrijding. Bij deze visitaties vormen de randvoorwaarden zoals vastgelegd in dit kwaliteitsprofiel de basis. Daarnaast is ook de implementatie van landelijke richtlijnen een vast onderdeel van bespreking.
- Eén keer per 5 jaar wordt middels een internationale review de kwaliteit van het Nederlandse tbc-bestrijding programma integraal beoordeeld. De organisatie hiervan ligt bij het RIVM en advisering door het internationale review-team vindt plaats aan het ministerie van (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport).
5.Actualiseren
Er zijn diverse momenten waarop het huidige bestrijdingsbeleid onder de loep wordt genomen.
- Als evaluatie op landelijk niveau wordt jaarlijks een overzicht van de resultaten van opsporing en behandeling gepresenteerd door het RIVM (Surveillance rapport Tuberculose in Nederland). Dit overzicht wordt besproken in de CPT en leidt zo nodig tot aanpassingen van bestrijdingsactiviteiten, regelgeving of andere beleidsinitiatieven.
- Het verzamelen van gegevens over de uitvoering en de uitkomsten van screening per doelgroep is noodzakelijk om de noodzaak van screening te onderbouwen, te evalueren en te sturen, en is een vereiste vanuit de Wet op het bevolkingsonderzoek (WBO). RIVM maakt namens de GGD’en evaluaties van de screening van immigranten, asielzoekers en het bron- en contactonderzoek.
- In de CPT wordt de landelijke regelgeving op de specifieke onderdelen van de tbc-bestrijding periodiek (over het algemeen 1x per 5 jaar) geëvalueerd en bijgesteld.
- Uit de regio-visitaties komen verbeterpunten die tot nieuwe beleidsinitiatieven kunnen komen. Zowel op lokaal, regionaal en mogelijk ook op landelijk niveau. Om dit laatste te bereiken wordt er na elke visitatie-cyclus een geaggregeerd verslag voorgelegd aan de Stuurgroep Landelijke Governance van GGD GHOR Nederland en de CPT.
- Adviezen uit de internationale review worden besproken en opgevolgd in de CPT.
Hiermee is het kwaliteitssysteem zowel landelijk als regionaal een cyclisch proces, waarbij de kwaliteit van de bestrijding op continue en inzichtelijke wijze wordt verbeterd.
Literatuur
- (Gemeentelijke / Gemeenschappelijke GezondheidsDienst – Geneeskundige HulpverleningsOrganisatie in de Regio). (2022) 'De kerntaken van de infectieziektenbestrijding. Adviesrapport Heroriëntatie deeltaken voor een optimale infectieziektebestrijding'.
- RIVM. (2021) 'Kwaliteitsnorm Verpleegkundigen Maatschappij & Gezondheid, tuberculosebestrijding 2021'.
Verantwoording
Werkwijze
Het document ‘Kwaliteitsprofiel tuberculosebestrijding’ is in 2017 vastgesteld door de Commissie voor Praktische Tuberculosebestrijding en in 2019 en 2025 tussentijds aangepast. Het huidige document is een update van de eerdere versies.
De document is opgesteld door de Plenaire Visitatiecommissie van de (Commissie voor Praktische Tuberculosebestrijding), onder eindredactie van (mevrouw). N. Jansen (KNCV Tuberculosefonds), ambtelijk secretaris plenaire visitatiecommissie.