Het CGM heeft kennis over goede nazorg bij een ramp of crisis. Het CGM adviseert en ondersteunt om de nazorg voor getroffenen zo goed mogelijk te organiseren. Dat doen we om de negatieve impact op de gezondheid van mensen zo klein mogelijk te houden. Zowel in de voorbereiding (koude fase), als tijdens of na een gebeurtenis (warme fase). Bij nazorg hoort psychosociale hulpverlening (PSH) en gezondheidsonderzoek bij rampen (GOR).
Psychosociale hulpverlening (PSH) gaat over alle ondersteuning en zorg voor getroffenen zodat zij zo goed mogelijk kunnen herstellen van een ingrijpende gebeurtenis. Dat kan snelle, duidelijke informatie zijn over wat er is gebeurd, een luisterend oor bij een opvanglocatie, een groepsgesprek met lotgenoten of een herdenking.
Gezondheidsonderzoek bij rampen (GOR) brengt lichamelijke en mentale klachten en hulpbehoefte in kaart van mensen die geraakt zijn door een ramp of crisis. Vaak ligt de focus bij een ramp op wat er meteen gedaan en geregeld moet worden, zoals medische hulp, noodopvang en voorlichting. Toch kan het goed zijn om snel te starten met gezondheidsonderzoek. Zo kan de hulpbehoefte, mentale en/of fysieke gezondheid een tijd gevolgd worden, zodat de psychosociale hulpverlening op de resultaten kan worden afgestemd.
Wat doen we tijdens een ramp of crisis (warme fase)
CGM geeft advies en ondersteuning op het gebied van nazorg aan mensen die werken bij gezondheidsdiensten (GGD), veiligheidsregio’s (GHOR) en het Ministerie van VWS (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport). Dit doen ze samen met ARQ (Nationaal Psychotrauma Centrum ) Kenniscentrum Impact van Rampen en Crisis en het Nivel. Afhankelijk van de vraag kan laagdrempelig meedenken voldoende zijn. Zo kan het CGM samen met ARQ Impact ondersteunen bij (de voorbereiding op) psychosociale hulpverlening (PSH). Bijvoorbeeld bij het inrichten van een Informatie en Verwijscentrum (IVC). Het CGM kan ook meedenken over gezondheidsonderzoek na rampen (GOR).
Bij een ramp of crisis moet soms snel én goed worden nagedacht over óf en wat voor gezondheidsonderzoek of psychosociale hulpverlening er nodig is. Dan kan de directeur Publieke gezondheid van de GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst) het Crisis Expert Team PSH (psychosociale hulpverlening) GOR (CET PSH GOR) om advies vragen. Het CGM roept vervolgens het expertteam bijeen en schrijft het advies namens de experts. Afhankelijk van de adviesvraag worden experts uit verschillende organisaties gevraagd om mee te denken. Het CET (Crisis Expert Team) adviseert of een gezondheidsonderzoek nodig en behulpzaam is en hoe dat dan het beste gedaan kan worden (methodologie). Vaak worden ook adviezen voor (de vorm van) psychosociale hulpverlening meegegeven.
CGM is 24/7 bereikbaar voor een verzoek om advies van het CET (Crisis Expert Team) PSH (psychosociale hulpverlening)-GOR: via het nummer: 06 - 46 24 03 36.
Voor algemene vragen is CGM bereikbaar per e-mail: cgm@rivm.nl
Het CGM heeft (namens dit CET (Crisis Expert Team) PSH (psychosociale hulpverlening) GOR) de afgelopen jaren bijvoorbeeld de adviezen geschreven na het schietincident in de tram in Utrecht en bij de toestroom van vluchtelingen uit Oekraïne na het uitbreken van de oorlog. Ook heeft het CGM het Steunpunt Coronazorgen helpen opzetten en het Gezondheidsonderzoek COVID-19 geleid. Lees meer over deze voorbeelden op de pagina Casussen.
Wat doen we als er geen ramp of crisis is (koude fase)
Naast dit werk tijdens en direct na een ramp of crisis (warme fase) ondersteunt het CGM ook de GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst)’en in de voorbereiding op rampen en crises (koude fase). Ze delen hun kennis en ervaring, maken plannen voor de warme fase en helpen beleidsmakers om aandacht te hebben voor nazorg in landelijke voorbereiding op rampen en crisis. Het CGM schrijft mee aan handreikingen en richtlijnen, organiseert kenniskringen en ondersteunt bij netwerkactiviteiten. Zie Richtlijnen en Handreikingen.
Ook kan het CGM samen met ARQ (Nationaal Psychotrauma Centrum ) en Nivel na afloop van een ramp of crisis helpen met evaluatieonderzoek over PSH en/of GOR. Hiermee onderzoekt het CGM hoe processen verbeterd kunnen worden, zodat ze effectiever en efficiënter zijn in de warme fase.
Zo is het CGM bijvoorbeeld bezig om te verkennen hoe getroffenen (van slachtoffers tot omstanders) bij rampen of crisis beter geregistreerd kunnen worden. Momenteel raakt een deel van de mensen die aanwezig was uit beeld omdat registratie versnipperd is en ze niet altijd een zorgverlener spreken. Hierdoor kunnen de GGD’en mensen die hulp nodig hebben niet altijd bereiken. Door één centraal registratiesysteem krijgen de GGD’en een completer beeld van alle getroffenen. Zo kan de GGD beter nazorg bieden en eventueel gezondheidsonderzoek doen.