Mentale gezondheid is de manier waarop je je verhoudt tot jezelf en tot anderen en hoe je omgaat met de uitdagingen in het dagelijks leven. Voel je je gelukkig of heb je juist veel stress? Mentale gezondheid is enerzijds een individuele ervaring, maar anderzijds iets dat sterk beïnvloed wordt door maatschappelijke ontwikkelingen. Denk aan de rol van sociale media.

De projecten in het thema Mentale Gezondheid doen onderzoek naar factoren die mentale gezondheid beïnvloeden en mogelijk beleid om mentale gezondheid te verbeteren.

Heb je vragen over het programma of lopende (Strategisch Programma RIVM)-projecten? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.

Levensgebeurtenissen en mentale gezondheid (ELEMENTAL)

Naam van het onderzoek: Levensgebeurtenissen en mentale gezondheid (ELEMENTAL)

Wat?

In het project ELEMENTAL 1.0 onderzochten we de rol van stressvolle levensgebeurtenissen bij angst- en depressiegevoelens en het gebruik van mentale gezondheidszorg bij volwassenen. In ELEMENTAL 2.0 breiden we het onderzoek uit naar adolescenten en jongvolwassenen, en richten we ons ook op de volgorde en timing van meerdere levensgebeurtenissen gedurende de levensloop (‘levenspaden’).

Waarom?

Angst- en stemmingsstoornissen zijn veelvoorkomende psychische stoornissen, beide met een prevalentie van 28% gedurende het hele leven in Nederland. Daarnaast ervaren veel mensen subklinische angst- en depressieve gevoelens, die de kwaliteit van leven kunnen aantasten en vaak onopgemerkt blijven. Vooral onder adolescenten, jongvolwassenen en vrouwen nemen angst- en depressiegevoelens toe, wat de urgentie van onderzoek onderstreept. Stressvolle levensgebeurtenissen, zoals het verlies van een naaste, verhogen het risico op psychische klachten en zorggebruik, maar niet iedereen ontwikkelt deze klachten. Risicogroepen, bijvoorbeeld op basis van copingstijl en gezondheid, zijn onvoldoende bekend. Meer kennis hierover is nodig voor gerichtere interventies, beleid en preventie.

Hoe?

We gebruiken grootschalige cohortdata om angst- en depressieve gevoelens en factoren zoals leefstijl in kaart te brengen, en registerdata om levensgebeurtenissen en zorggebruik vast te stellen. We onderzoeken zowel losse levensgebeurtenissen als levenspaden (met clustermethoden), ook bij adolescenten en jongvolwassenen, en analyseren verbanden met mentale uitkomsten via onder meer survivalmodellen.

Samenwerking

We werken samen met het Trimbos-instituut.

Heb je vragen over dit (Strategisch Programma RIVM)-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.
 

Preventiebeleid voor betere mentale gezondheid (EVAneMENT)

Naam van het onderzoek: EVAluatie van preventiebeleid voor betere MENTale gezondheid (EVAneMENT)

Wat?

We willen kunnen inschatten wat de langetermijngevolgen zijn van beleid voor een betere mentale (psychische) volksgezondheid. Daarom gaan we manieren ontwikkelen om die inschatting te kunnen maken. Hierbij gaan we kijken naar preventiebeleid dat is gericht op jongeren. Het doel van zulk beleid is om de mentale gezondheid van jongeren te verbeteren en op latere leeftijd mogelijke psychische problemen te voorkomen of tegen te gaan. Het is niet makkelijk om de langetermijneffecten van preventiebeleid voor een betere mentale gezondheid in te schatten. Dat komt doordat mentale (on)gezondheid verschillende oorzaken kan hebben en lastig te meten is.

Waarom?

Het gaat niet goed met de mentale gezondheid van jongeren. Veel jongeren hebben bijvoorbeeld last van psychische klachten zoals stress en eenzaamheid. Er komt veel nieuw preventiebeleid aan om dit te verbeteren. De langetermijngevolgen van dit beleid op de mentale volksgezondheid kunnen we nu alleen nog niet goed inschatten. En dat is wel nodig om goede keuzes te maken.

Hoe?

We gaan een model ontwikkelen waarmee als het ware voor elke jongere de mentale gezondheid wordt doorgerekend. Met dit model kun je de effecten van beleid inschatten door te kijken hoe het zou gaan met of zonder dat beleid. We gaan dit doen samen met ervaringsdeskundigen en beleidsmakers. We gaan ook de waarde van mentale gezondheid onderzoeken. Dat wil zeggen, we gaan kijken hoeveel mensen over zouden hebben (in geld of in tijd) voor een betere mentale gezondheid.  Dat gaan we doen met vragenlijsten bij een grote groep jongeren en beleidsmakers.

Samenwerking

We voeren dit project uit als team van onderzoekers en ervaringsdeskundigen met uiteenlopende achtergronden. Zowel intern op het RIVM, als extern.

  • Binnen RIVM:
    • (Informatievoorziening)-organisatie: de afdeling Statistiek, Data Science en Modellering (SIM) van de stafeenheid Onderzoeks en Datadiensten (ODD)
    • Kennisdomein Volksgezondheid en Zorg (V&Z): de  afdeling Kwaliteit van Zorg en Gezondheidseconomie (KZG) van het centrum Voeding, Preventie en Zorg (VPZ) 
    • Kennisdomein Milieu en Veiligheid (MenV): de afdeling Industriële Chemicaliën en Milieueconomie (ICM) van het centrum Veiligheid van Stoffen en Producten (VSP). 
  • Buiten RIVM:
    • Het Trimbos-instituut
    • Mind Landelijk Platform Psychische Gezondheid 
    • Vrije Universiteit Amsterdam
    • Rijksuniversiteit Groningen
    • Nederlands Jeugdinstituut (NJI)

Heb je vragen over dit (Strategisch Programma RIVM)-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.
 

Complexe systeem modellen van burn-out (CASSIS)

Naam van het onderzoek: From Complex Adaptive Systems towards the SImulation of actionS (CASSIS)

Wat?

CASSIS genereert kennis over hoe je kunt ingrijpen in een systeem dat leidt tot het vaak voorkomen van burn-outklachten onder zorgprofessionals. De resultaten worden verspreid via wetenschappelijke artikelen en presentaties voor verschillende doelgroepen.

Waarom?

Zorgverleners rapporteren vaker burn-out klachten dan de algemene beroepsbevolking, wat leidt tot een verminderde kwaliteit van leven en geleverde zorg, hoge verzuimcijfers en bijbehorende kosten. De aanpak van dit complexe maatschappelijke probleem vraagt om een systeemgerichte benadering. Kwalitatieve systeemmodellen geven inzicht in de onderliggende mechanismen. Om preventieve maatregelen te nemen, is het belangrijk deze kennis te vertalen naar systeeminterventies en hun potentiële impact te bestuderen.

Hoe?

Twee innovatieve methoden op basis van systeemdenken worden toegepast in CASSIS:

  1. Het Action Scales Model (ASM) om samen met belanghebbenden systeeminterventies te identificeren waarmee in het systeem kan worden ingegrepen.
  2. System Dynamic Simulation Models (SDSM) om de impact van deze systeeminterventies te simuleren in een kwantitatief model.

Samenwerking

  • Amsterdam (Universitair Medisch Centrum)
  • TNO
  • Universiteit Utrecht

CASSIS is een voortzetting van het (Strategisch Programma RIVM)-project COLLABORATE.

Heb je vragen over dit SPR-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.