Op deze pagina vindt u een samenvatting van het jaarverslag 2019 van de Commissie van Toezicht.

De Commissie van Toezicht RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu heeft tot taak het wetenschappelijk niveau van het RIVM te bewaken. Dit doet zij door toezicht te houden op én te adviseren over het niveau en de kwaliteit van uitvoering van het onderzoek en het kwaliteitssysteem van het RIVM.

Ter onderbouwing van haar oordeel wordt de Commissie gedurende het jaar geïnformeerd over vorderingen in het wetenschappelijk werk van het RIVM en de ontvangst van de resultaten bij opdrachtgevers en in de samenleving. Ook brengt de Commissie eenmaal per jaar een werkbezoek aan een onderdeel van het RIVM, om zich wat uitgebreider op de werkvloer te laten informeren. In 2019 heeft de Commissie het Centrum Infectieziektebestrijding bezocht. Daarnaast heeft een van de Commissieleden een uitgebreid werkbezoek gebracht aan het domein Volksgezondheid en Zorg.

Een belangrijk aandachtspunt in 2019 was het Strategisch (onderzoeks)Programma RIVM (SPRStrategisch Programma RIVM ). De Commissie ontving in 2019 de eindrapportage van de SPR cyclus 2015-2018. Daarnaast is de Commissie geïnformeerd over de opzet van de evaluatie van de gehele SPR cyclus 2015-2018, welke gepland staat voor 2020. Ook heeft de Commissie advies uitgebracht over de voorbereiding en inrichting van de nieuwe SPR-ronde 2019 – 2022. De Commissie onderstreept hier graag nogmaals dat het SPR Programma een essentiële bouwsteen is voor de kwaliteit van het werk van het RIVM, en dat voldoende financiering van het SPR wezenlijk is voor wetenschappelijke innovatie binnen het RIVM.

In 2019 werd de Commissie geïnformeerd over de ontwikkeling van het aantal wetenschappelijke publicaties van het RIVM in de laatste jaren. De Commissie constateerde een daling van het aantal publicaties, zowel vanuit het SPR alsook vanuit het gehele RIVM. In combinatie met de vermindering van het aantal promovendi in de nieuwe SPR ronde 2019-2022 leidde dat binnen de Commissie tot enige zorg. De Commissie heeft de directie van het RIVM daarom om een nadere analyse van de wetenschappelijke output gevraagd, welke inmiddels in gang is gezet en waarvan de resultaten in de loop van 2020 worden verwacht.

Gedurende 2019 heeft één wetenschappelijke audit van het werk van het RIVM plaatsgevonden. Hierbij zijn door een internationale commissie de activiteiten die binnen het RIVM op het gebied van straling plaatsvinden, geëvalueerd. Bij de beoordeling hield de auditcommissie rekening met het sterk operationele karakter van veel activiteiten en het feit dat het een domeinoverstijgende audit betrof. De Commissie heeft een positief oordeel uitgesproken over het wetenschappelijke niveau van de RIVM activiteiten op het gebied van straling, en enkele aandachtspunten voor het behoud van dit niveau uitgesproken die door de Commissie met de directie zijn besproken.

Er zijn in 2019 twee meldingen van mogelijke problemen op het gebied van wetenschappelijke integriteit gedaan bij de Vertrouwenspersoon Wetenschappelijke Integriteit. Eén van deze meldingen is voor de Directie van het RIVM aanleiding geweest om procedures die de onafhankelijkheid van wetenschappelijke rapportages moeten waarborgen, nog eens onder de loep te nemen. De Commissie spreekt hier in de loop van 2020 over met de Directie, en komt hier in haar jaarverslag over 2020 graag nog een keer op terug.

De Commissie is door de directie van het RIVM regelmatig geïnformeerd over de inhoudelijke stand van zaken rondom de dossiers Stikstof en PFAS, die in 2019 tot veel maatschappelijke onrust hebben geleid. De Commissie heeft kennisgenomen van de kritiek die op de methoden van het RIVM is geleverd en meent dat het RIVM deze kritiek op een afgewogen manier heeft gepareerd.

De Commissie verklaart dat haar bevindingen in 2019 het beeld van eerdere jaren bevestigen dat het RIVM er in het algemeen goed in slaagt om de wetenschappelijke kwaliteit van het onderzoek van het instituut te waarborgen, en incidentele kritiek op die kwaliteit goed en transparant weet te pareren.