Onze gezondheid wordt niet alleen bepaald door onze genen en gedrag, maar voor een groot deel door omgevingsfactoren. De lucht die we inademen, de stoffen waar we mee in contact komen tijdens ons werk en via ons eten, onze kleding en andere spullen: ze spelen allemaal een rol. Van sommige omgevingsfactoren weten we goed welke invloed ze op ons hebben, van andere weten we nog heel weinig. Denk aan (Per- en polyfluoralkylstoffen).
De projecten in het thema Omgeving en gezondheid doen onderzoek naar de effecten van mogelijk risicovolle stoffen en ook naar het voorkomen van dergelijke stoffen in de omgeving.
Heb je vragen over het programma of lopende (Strategisch Programma RIVM)-projecten? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.
Onze projecten
- Effecten van beleidsinterventies in de leefomgeving (Encourage)
- Modellen van neurale cellen (Cells4Thought)
- Vermindering van chemische stoffen in de leefomgeving (ToxDown)
- Detectie van chemische en biologische stoffen voor het opsporen van risico’s (BroSure)
- Proefdiervrij testen van de effecten van toxische stoffen (INTACT)
- Voorspellen van hormoonverstorende effecten van stoffen (Pinpoint)
- Beoordelen van cumulatieve effecten van stressoren (EVIDENT)
- Voorspellen langdurige ontsteking in de luchtwegen door luchtvervuiling (VIOLIN)
Naam van het onderzoek: Encourage
Wat?
In Nederland vinden regelmatig aanpassingen in de leefomgeving plaats die als doel hebben om de leefomgeving gezonder te maken. Of deze interventies ook daadwerkelijk van invloed zijn op de gezondheid weten we niet. In dit project willen we gebruik maken van bestaande cohortstudies om te onderzoeken of een aantal interventies een positief effect hebben op de gezondheid.
Waarom?
Door te onderzoeken welke interventies echt een positief effect hebben op de gezondheid kunnen we in de toekomst betere keuzes maken.
Hoe?
We zullen een aantal interventies in de leefomgeving selecteren die in het verleden in Nederland zijn geïmplementeerd. Specifiek richten we ons daarbij op interventies gericht op luchtverontreiniging, geluid en toegang tot groene en blauwe gebieden. We gaan op zoek naar data over de gezondheid van mensen die in de omgeving wonen waar de interventies plaats hebben gevonden, zowel voor als na de interventie. Daarbij kijken we vooral naar gezondheidsproblemen die zowel het hart en de bloedvaten als de stofwisseling beïnvloeden, zoals diabetes type 2, hoge bloeddruk en obesitas.
Heb je vragen over dit (Strategisch Programma RIVM)-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.
Naam van het onderzoek: Human cell models for healthy brains (Cells4Thought)
Wat?
In dit project wordt met humaan-relevante celmodellen onderzocht of en hoe chemische stoffen effect kunnen hebben op de hersenontwikkeling. Het doel is om beter te kunnen voorspellen of chemische stoffen schadelijk zijn dan we nu kunnen met de huidige methoden.
Waarom?
Er zijn aanwijzingen dat chemische stoffen bijdragen aan de verstoring van de hersenontwikkeling. De manier waarop dit nu wordt getest, vooral met proefdieren, lijkt niet goed te kunnen voorspellen voor de mens. Daarom moeten er nieuwe modellen worden ontwikkeld, die de menselijke hersenontwikkeling beter nadoen.
Hoe?
In het project gebruiken we menselijke stamcellen. Deze cellen gebruiken we om te testen hoe bepaalde stoffen de hersenontwikkeling beïnvloeden. Er worden ook mutaties gemaakt in het (deoxyribonucleic acid) van de cellen, om te onderzoeken of mensen met bepaalde genetische defecten gevoeliger zijn voor chemische stoffen dan anderen.
Samenwerking
- Amsterdam Universitair Medische Centra – Kenniscentrum voor ontwikkelingsstoornissen
- Erasmus Medisch Centrum – Ontwikkelingsbiologie / iPS facility
Heb je vragen over dit (Strategisch Programma RIVM)-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.
Naam van het onderzoek: ToxDown
Wat?
In dit project werken we aan een manier om een overzicht te kunnen geven van de aanwezigheid van (mengsels van) chemische stoffen in de leefomgeving. Dit gaan we toepassen in het gebied Nijmegen-West/Weurt. Indien nodig maken we een plan van aanpak om chemische stoffen in de leefomgeving te verminderen.
Waarom?
In ons dagelijks leven komen we in aanraking met veel verschillende chemische stoffen in de lucht, de bodem en het water. Deze chemische stoffen hebben invloed op onze gezondheid en het milieu. Burgers stellen al jaren vragen over blootstelling aan chemische stoffen van de industrie en het verkeer. Er is alleen nog geen manier om een overzicht te kunnen geven van de gezamenlijke blootstelling aan chemische stoffen, ook wel toxische druk genoemd.
Hoe?
Samen met experts wordt er een manier ontwikkeld om de toxische druk te bepalen. Hierin wordt niet alleen kennis uit de natuurwetenschappen meegenomen, maar ook de beleving van bewoners. De resultaten worden weergegeven in landkaarten. Het plan van aanpak om chemische stoffen in de leefomgeving te verminderen wordt gemaakt in samenwerking met de betrokken partijen waaronder bewoners, de gemeente en bedrijven.
Samenwerking
- Binnen het RIVM:
- Centrum (Veiligheid Stoffen en Producten)
- Centrum (Veiligheid)
- (Strategisch Programma RIVM)-BIOTICHS
- Buiten het RIVM:
- Gemeente Nijmegen
- Universiteit van Amsterdam
Heb je vragen over dit SPR-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.
Naam van het onderzoek: Brede detectie en identificatie van chemische en biologische agentia voor het opsporen van security-gerelateerde risico’s (BroSure)
Wat?
Het doel van BroSure is om innovatieve, brede, chemische en biologische detectie- en identificatietechnieken te ontwikkelen. Zodat we beter en sneller onbekende gezondheids-, veiligheids-’ en milieurisico’s kunnen identificeren. Het eindproduct is een methodiek om inspecties en handhavingsinstanties te ondersteunen bij het snel opsporen van incidenten, of illegale activiteiten met onbekende chemische of biologische agentia.
Waarom?
Uit eerdere (Strategisch Programma RIVM)-projecten bleek dat de informatie-uitwisseling tussen de public health sector en de security sector moet worden verbeterd en dat zij meer gebruik kunnen maken van elkaars expertise.
BroSure laat partijen uit de security sector, zoals toezichthouders en handhavers, zien hoe de expertise uit de public health sector op het gebied van chemische, biologische, radiologische en nucleaire stoffen hen kan bijstaan in hun werk. Dat doet BroSure aan de hand van verkennende studies.
Hoe?
Brede detectie- en identificatiemethoden voor chemische en biologische agentia worden ontwikkeld op basis van nieuwe hoge-resolutie massaspectrometrie en innovatieve massive parallel (deoxyribonucleic acid) sequencing-technieken. Validatie van de nieuw ontwikkelde methoden vindt plaats samen met inspectie en handhavingsinstanties. Bijvoorbeeld bij biovergistingsinstallaties of bij verdenkingen van illegale lozingen van drugsafval.
Samenwerking
- Wageningen Food Safety Research (WFSR)
- Nederlands Forensisch Instituut (NFI)
Is het project een vervolg van een ander project?
Ja, dit project bouwt voort op de SPR-projecten Envisage en Versterking (Chemische Biologische Radiologisch Nucleaire). Envisage bracht in kaart wat er in Nederland wordt gedaan aan signalering van chemische en biologische risico’s voor de mens en hoe die signalering functioneert. Het SPR-project Versterking CBRN bracht de expertise binnen en buiten het RIVM in kaart op het gebied van chemische, biologische, radiologische en nucleaire (CBRN) agentia. Dit SPR-project bouwt voort op de informatie uit deze twee projecten.
Heb je vragen over dit SPR-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.
Naam van het onderzoek: Integrated in vitro Toxicokinetics and Toxicodynamics to Advance Multi-organ Toxicity Testing (INTACT).
Wat?
INTACT richt zich op het ontwikkelen van nieuwe proefdiervrije methoden om de toxiciteit van chemische stoffen te testen. Het doel is om de veiligheid van deze stoffen nauwkeuriger te beoordelen met behulp van in vitro en computermodellen, wat leidt tot betere risicobeoordelingen en minder gebruik van dierproeven.
Waarom?
Dit onderzoek is belangrijk vanwege de ethische bezwaren tegen dierproeven en de beperkte vertaalbaarheid van dierproeven naar de mens. Nieuwe proefdiervrije methoden leveren echter niet altijd de benodigde informatie op voor een risicobeoordeling. INTACT streeft naar betrouwbare en mensgerichte onderzoeksmethoden voor de veiligheid van stoffen, ontwikkeld door in vitro onderzoekers, modelleurs en risicobeoordelaars samen.
Hoe?
INTACT gebruikt geavanceerde in vitro modellen en integreert deze met computermodellen tot een ‘intact’ model van het menselijk lichaam. INTACT combineert de evaluatie van blootstellingsroutes van chemische stoffen met de reacties in meerdere organen. Zo ontwikkelt INTACT een geïntegreerd voorspellend model voor de risicobeoordeling
Samenwerking
Institute for Risk Assessment Sciences (IRAS) van Universiteit Utrecht (UU).
Heb je vragen over dit (Strategisch Programma RIVM)-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.
Naam van het onderzoek: Pinpoint
Wat?
Er is toenemende bezorgdheid over de nadelige effecten van hormoonverstorende stoffen. Idealiter worden deze stoffen geïdentificeerd voordat ze op grote schaal worden gebruikt, maar hiervoor missen we vaak informatie omdat het uitgebreid testen van alle stoffen duur en tijdrovend is. In dit project onderzoeken we of het mogelijk is om computermodellen te ontwikkelen die kunnen voorspellen of een nieuwe stof een hormoonverstorend effect zal hebben
Waarom?
Het model dat in dit project ontwikkeld wordt kan in de toekomst worden gebruikt om potentiële hormoonverstorende stoffen te identificeren. Deze stoffen kunnen dat verder getest en geëvalueerd worden. Hiermee kunnen we de risico’s van een grote hoeveelheid stoffen sneller in kaart brengen.
Hoe?
In dit project bouwen we voort op bestaande modellen. Deze zijn beperkt in hun voorspellende reikwijdte, omdat ze maar een beperkt aantal targets afdekken. Met behulp van nieuwe beschikbare gegevens en nieuwe methodieken, zoals meta-learning, gaan we deze modellen optimaliseren.
Heb je vragen over dit (Strategisch Programma RIVM)-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.
Naam van het onderzoek: EVIDENT
Doel van het project
Mensen worden tegelijk blootgesteld aan verschillende stoffen en andere stressoren, maar de gezamenlijke effecten daarvan zijn nog onvoldoende bekend. Dit project ontwikkelt en test methoden om verschillende soorten onderzoek, van toxicologie tot epidemiologie, beter te combineren, zodat we risico’s van afzonderlijke én gecombineerde stressoren nauwkeuriger kunnen beoordelen.
Aanpak
We brengen bestaande kennis en methoden uit verschillende domeinen samen en ontwikkelen een nieuwe aanpak voor het integreren van bewijsstromen. Deze methode passen we toe in casestudies, waarin we beoordelen hoe goed ze werkt bij één stressor én bij combinaties van stressoren. De inzichten worden gedeeld in publicaties en een workshop.
Heb je vragen over dit (Strategisch Programma RIVM)-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.
Naam van het onderzoek: VIOLIN
Wat?
In dit project wordt een model ontwikkeld die langdurige ontsteking in de luchtwegen als gevolg van luchtvervuiling kan voorspellen. Dit model kan uiteindelijk gebruikt worden voor de risicobeoordeling van geïnhaleerde toxische stoffen.
Waarom?
Luchtverontreiniging wordt geassocieerd met een toename van luchtwegaandoeningen. Luchtwegontsteking speelt een centrale rol bij de vele luchtwegaandoeningen. Momenteel zijn grenswaarden voor luchtvervuiling gebaseerd op dierstudies, maar omdat we dierproeven zoveel mogelijk willen beperken is er behoefte aan andere manieren om grenswaarden voor luchtvervuiling te kunnen bepalen. Hiervoor moeten we beter begrijpen wat de biologische processen zijn die betrokken zijn bij luchtwegontsteking.
Hoe?
We gebruiken stikstofdioxide als modelstof. We beginnen met het in kaart brengen
van de reeks van biologische mechanismen die begint met de moleculaire interactie tussen de luchtweg cel en stikstofdioxide en uiteindelijk leidt tot luchtwegontsteking. Op basis hiervan ontwikkelen we het model. Tot slot testen we of het model ook werkt voor andere stoffen dan stikstofdioxide.
Heb je vragen over dit (Strategisch Programma RIVM)-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.