Het RIVM onderzoekt samen met Nivel en IRAS (Institute of Risk Assessment Sciences) (Institute for Risk Assessment Sciences) of mensen ziek kunnen worden door in contact te komen met bestrijdingsmiddelen in hun woonomgeving. Bijvoorbeeld door het inademen van stoffen in de lucht of via huisstof. Dit onderzoek heet OBO-2: het tweede Onderzoek naar Bestrijdingsmiddelen en Omwonenden.
‘Bestrijdingsmiddelen’ is een verzamelnaam voor gewasbeschermingsmiddelen en biociden. Gewasbeschermingsmiddelen worden vooral gebruikt in de landbouw, bijvoorbeeld bij het laten groeien van groenten en fruit. Deze middelen gaan ziekten en plagen tegen. Denk aan schimmels, insecten en onkruid. Biociden worden vooral gebruikt in huishoudens, ziekenhuizen, stallen, publieke ruimtes en bedrijven. Het gaat om bijvoorbeeld desinfectiemiddelen, conserveermiddelen van materialen en plaagbestrijdingsmiddelen.
Invloed bestrijdingsmiddelen op de gezondheid
OBO-2 brengt in kaart welk effect bestrijdingsmiddelen hebben op de gezondheid van de mensen die in de buurt wonen van landbouwgebieden, of in de landbouw werken. Het onderzoek wordt gedaan onder zowel volwassenen als kinderen.
Het onderzoek richt zich op:
- de ziekte van Parkinson.
- leukemie bij kinderen.
- lymfeklierkanker bij volwassenen.
- cognitieve effecten bij kinderen (ontwikkeling van de hersenen).
- COPD en astma bij volwassenen en astma bij kinderen.
- acute of langdurige gezondheidsklachten en aandoeningen die zijn gemeld bij de huisarts.
Doel OBO-2: meer kennis en beter onderbouwde keuzes
Het doel van het onderzoek is om na te gaan of bestrijdingsmiddelen nadelen hebben voor de gezondheid van mensen. De resultaten dragen bij aan het verbeteren van het toelatingsbeleid van bestrijdingsmiddelen. Dit beleid moet ervoor zorgen dat effecten op de gezondheid verdwijnen of in elk geval minder worden. Ook wil OBO-2 vragen beantwoorden die leven bij omwonenden, agrariërs en andere betrokkenen. Want veel mensen maken zich zorgen over de bestrijdingsmiddelen die in hun buurt of bedrijf gebruikt worden.
Wanneer zijn de resultaten bekend?
Het doen van zorgvuldig wetenschappelijk onderzoek kost veel tijd. OBO-2 is begonnen in 2023 en is naar verwachting in 2031 afgerond. Dat betekent niet dat er pas in 2031 resultaten zijn. Het RIVM, Nivel en IRAS (Institute of Risk Assessment Sciences) laten regelmatig weten hoe het onderzoek verloopt en publiceren de tussentijdse (voorlopige) resultaten. Meer informatie in de tijdlijn van OBO-2.
Deelonderzoeken
OBO-2 bestaat uit tien deelonderzoeken. Hieronder staat een beschrijving van de deelonderzoeken en wat de planning is.
| Deelonderzoek | Omschrijving | Looptijd (verwacht) |
|---|---|---|
| Karakterisering van de blootstelling | Onderzoek om het rekenmodel te testen om de blootstelling van omwonenden van landbouwpercelen aan werkzame stoffen van bestrijdingsmiddelen te bepalen. | oktober 2023-november 2026 |
| Ziekte van Parkinson (Patiënt-controleonderzoek) | Onderzoek met behulp van patiënten om meer inzicht te krijgen in de bijdrage van blootstelling aan bestrijdingsmiddelen via de omgeving en het krijgen van de Ziekte van Parkinson. | oktober 2023-september 2029 |
| Ziekte van Parkinson (Cohortonderzoek) | Onderzoek om meer inzicht te krijgen in de bijdrage van blootstelling aan bestrijdingsmiddelen via de omgeving en het krijgen van de Ziekte van Parkinson. | oktober 2023-oktober 2027 |
| Analyse van gegevens van de Nederlandse Kankerregistratie | Onderzoek naar het verband tussen blootstelling aan bestrijdingsmiddelen via de omgeving en het krijgen van leukemie (kinderen) en lymfomen (volwassenen). Het onderzoek kijkt naar kinderen en volwassenen die nu in de buurt van landbouwpercelen wonen of in het verleden daar woonden. | oktober 2023-september 2028 |
| Cognitie bij kinderen | Onderzoek naar het verband tussen blootstelling aan bestrijdingsmiddelen via de omgeving en het effect op de cognitie van kinderen. Het onderzoek kijkt naar kinderen in groep 7 en 8 van de bassischool die nu in de buurt van landbouwpercelen wonen. Dit start met een voorbereidend onderzoek, daarna volgt een landelijk onderzoek. | Voorbereidend onderzoek: maart 2024- najaar 2026 |
| COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Disease) en astma | Onderzoek naar het verband tussen blootstelling aan bestrijdingsmiddelen via de omgeving en het krijgen van chronische aandoeningen van de onderste luchtwegen (COPD en Astma). | oktober 2023-mei 2030 |
| Analyse van gegevens van huisartsen | Onderzoek naar het verband tussen blootstelling aan bestrijdingsmiddelen via de omgeving en het krijgen van verschillende acute en langdurige aandoeningen. Het onderzoek kijkt naar wat is gerapporteerd door huisartsen van mensen die nu in de buurt van landbouwpercelen wonen of daar in het verleden woonden. De huisartsengegevens zijn anoniem. | oktober 2023-mei 2029 |
| Gezondheidseffecten van beroepsmatige blootstelling | Onderzoek naar de mogelijkheden om effecten van blootstelling aan bestrijdingsmiddelen op de gezondheid van agrariërs en andere beroepsmatig blootgestelde personen te onderzoeken. | Voorbereidend onderzoek: oktober 2023-februari 2026 |
Voor een aantal deelonderzoeken binnen OBO-2 is of wordt eerst een verkenning gedaan. Daarin wordt bekeken hoe een onderzoek kan of moet worden uitgevoerd. Na de verkenning stellen de onderzoekers een projectplan op om het onderzoek uit te voeren.
Meedoen aan een onderzoek?
Aan verschillende deelonderzoeken kunt u als omwonende (volwassenen en/of kinderen) en agrariër deelnemen. Zo helpt u mee om beter te begrijpen wat het effect van bestrijdingsmiddelen is. En daarmee aan de bescherming van uw gezondheid en die van mensen in uw omgeving.
Meer informatie staat op de webpagina’s van de deelonderzoeken.
Resultaten OBO-1
Lees meer over het eerdere onderzoek (OBO-1) op deze overzichtspagina: publicaties met de resultaten van OBO-1.