Belang

Deze indicator geeft inzicht in het aantal (per 1.000) vrouwen en mannen met een onbedoelde zwangerschap. Sinds 2022 wordt in de Monitor Seksuele Gezondheid gevraagd naar een onbedoelde zwangerschap. Voorheen was dit een ongeplande zwangerschap.

Teller

Het aantal vrouwen en mannen tussen de 18 en 49 jaar dat meedeed aan de Monitor Seksuele Gezondheid 2022 en het voorafgaande jaar te maken heeft gehad met een onbedoelde zwangerschap.

Noemer

Het aantal vrouwen en mannen tussen de 18 en 49 jaar dat meedeed aan de Monitor Seksuele Gezondheid 2022.

Databron

Rutgers in samenwerking met RIVM en CBS Centraal Bureau voor de Statistiek (Centraal Bureau voor de Statistiek) (Centraal Bureau voor de Statistiek), Monitor Seksuele Gezondheid/Leefstijlmonitor.

Opmerking

Sinds 2022 wordt in de Leefstijlmonitor gevraagd naar een onbedoelde zwangerschap in plaats van een ongeplande zwangerschap. Gegevens uit aanvullende modules van de Leefstijlmonitor bevatten gegevens van de CBS Gezondheidsenquête. Meer informatie is te vinden op Leefstijlmonitor en op Monitor Seksuele Gezondheid 2023 (Rutgers).

De terminologie rondom onbedoelde zwangerschappen was in het verleden niet altijd duidelijk. In de monitor Onbedoelde Zwangerschappen hanteren we onbedoelde zwangerschappen als een overkoepelend begrip voor ongeplande en ongewenste zwangerschappen. Met een ongeplande zwangerschap bedoelen we dat de zwangerschap niet gepland was, maar (in een later stadium) mogelijk toch gewenst. Een keuze kan dan zijn om het kind te houden en eventueel zelf op te voeden. Met een ongewenste zwangerschap bedoelen we de zwangerschappen die leiden tot een zwangerschapsafbreking, pleegplaatsing of adoptie.

Belang

Deze indicator geeft inzicht in het aantal (per 1.000) vrouwen en mannen met een ongewenste zwangerschap. De overeenkomst tussen onbedoelde en ongewenste zwangerschappen is dat het niet de intentie was om zwanger te worden. Niet alle onbedoelde zwangerschappen zijn echter ongewenst. Het aantal ongewenste zwangerschappen is daarom lager dan het aantal onbedoelde zwangerschappen.

Nivel

Teller

Het aantal vrouwen geregistreerd met een bevestigde ongewenste zwangerschap op basis van de zorgregistratie van het Nivel.

Noemer

Het aantal (per 1.000) vrouwen ingeschreven bij één van de deelnemende huisartsenpraktijken van de Nivel zorgregistratie.

Databron

Nivel Zorg Registratie (NZR).

Opmerking

De cijfers zijn gebaseerd op de ICPC International Classification of Primary Care (International Classification of Primary Care)-code W79 “Ongewenste Zwangerschap bevestigd” en afkomstig uit de registraties van ziekten en aandoeningen door huisartsenpraktijken deelnemend aan Nivel Zorgregistraties. Er moet rekening mee worden gehouden dat een zwangerschap ongewenst kan zijn geweest op het moment dat deze werd geregistreerd door de huisarts. Deze kan later wel gewenst zijn geworden. Andersom kan ook een gewenste zwangerschap na het meetmoment alsnog ongewenst worden.

Monitor Seksuele Gezondheid/Leefstijlmonitor

Teller

Het aantal vrouwen en mannen tussen de 18 en 49 jaar dat meedeed aan de Monitor Seksuele Gezondheid 2022 en het voorafgaande  jaar te maken heeft gehad met een ongewenste zwangerschap.

Noemer

Het aantal (per 1.000) vrouwen en mannen tussen de 18 en 49 jaar dat meedeed aan de Monitor Seksuele Gezondheid 2022.

Databron

Rutgers in samenwerking met RIVM en CBS Centraal Bureau voor de Statistiek (Centraal Bureau voor de Statistiek). Monitor Seksuele Gezondheid/Leefstijlmonitor.

Opmerking

Een zwangerschap kan ongewenst zijn geweest op het moment dat de vragenlijst werd ingevuld. Echter, deze kan in de loop der tijd wel gewenst zijn geworden. Andersom kan ook een gewenste zwangerschap na het meetmoment alsnog ongewenst worden. De cijfers over ongewenste zwangerschappen bij mannen kunnen een onderschatting zijn, omdat zij mogelijk niet altijd op de hoogte worden gebracht van een ongewenste zwangerschap.

Belang

Deze indicator geeft inzicht in het percentage vrouwen dat een risico loopt op een onbedoelde zwangerschap. Hieronder valt onbeschermde seksuele activiteit onder seksueel actieve vrouwen die in de vruchtbare leeftijd zijn, die niet zwanger zijn of willen worden.

Teller

Het aantal vrouwen tussen de 16 en 49 jaar dat meedeed aan de Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor en risico liep op een onbedoelde zwangerschap.

Noemer

Het aantal vrouwen tussen de 16 en 49 jaar dat meedeed aan de Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor.

Databron

CBS Centraal Bureau voor de Statistiek (Centraal Bureau voor de Statistiek) in samenwerking met RIVM, Rutgers en SOA Aids Nederland, Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor.

Opmerking

De Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor definieert vrouwen die een risico lopen op een onbedoelde zwangerschap als vrouwen tussen de 16 en 49 jaar die de afgelopen 12 maanden seksueel actief waren, geen anticonceptie gebruiken, niet zwanger zijn en geen kinderwens hebben. Vrouwen die onvruchtbaar zijn of een onvruchtbare partner hebben, horen niet bij de vrouwen die een risico lopen. Er is geen rekening gehouden met afnemende vruchtbaarheid naarmate vrouwen ouder worden. Hierdoor kunnen de resultaten zijn overschat. Vrouwen die anticonceptie gebruiken, kunnen wel onbedoeld zwanger raken, bijvoorbeeld bij onzorgvuldig of verkeerd gebruik. Hierdoor kunnen de resultaten zijn onderschat.

De Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor heeft sinds 2024 de terminologie gewijzigd: risico op een ongeplande zwangerschap is aangepast naar risico op een onbedoelde zwangerschap. De achterliggende vraagstellingen zijn niet veranderd, waardoor de cijfers van de afgelopen jaren vergelijkbaar blijven.

Belang

Deze indicator geeft inzicht in het aantal (per 1.000) zwangerschapsafbrekingen bij vrouwen in Nederland en geeft daarmee een indicatie van het aantal ongewenste zwangerschappen. Een reden voor een zwangerschapsafbreking kan zijn dat een zwangerschap onbedoeld en ongewenst is.

Teller

Het aantal zwangerschapsafbrekingen bij vrouwen in Nederland van 15 tot en met 44 jaar in Nederland woonachtig.

Noemer

Het aantal vrouwen van 15 tot en met  44 jaar volgens opgave Centraal Bureau voor de Statistiek, gemiddeld over het jaar.

Databron

Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, Jaarrapportage van de Wet afbreking zwangerschap.

Opmerking

Cijfers betreffen zwangerschapsafbrekingen tot 24 weken zwangerschap.

Belang

Deze indicator geeft inzicht in het percentage vrouwen dat heeft aangegeven geen anticonceptie te willen na een zwangerschapsafbreking. Hierdoor kunnen zij opnieuw onbedoeld zwanger worden.

Teller

Het aantal vrouwen dat na een zwangerschapsafbreking in een ziekenhuis of kliniek aangaf geen anticonceptie te willen.

Noemer

Het aantal vrouwen dat een zwangerschapsafbreking in een ziekenhuis of kliniek heeft gehad.

Databron

Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, Jaarrapportage van de Wet afbreking zwangerschap.

Opmerking

Cijfers betreffen zwangerschapsafbrekingen tot 24 weken zwangerschap.

Belang

Deze indicator geeft inzicht in het anticonceptiegebruik in Nederland. Hormonale anticonceptie wordt grotendeels ingezet om een zwangerschap te voorkomen.

Teller

Het aantal gebruikers van hormonale anticonceptiva van 12 tot en met 49 jaar.

Noemer

Het aantal vrouwen in de leeftijd van 12 tot en met 49 jaar (gebaseerd op CBS Centraal Bureau voor de Statistiek (Centraal Bureau voor de Statistiek) Statline).

Databron

Stichting Farmaceutische Kengetallen.

Opmerking

Gebruikers worden geteld op basis van pseudoniemen zodat vrouwen die bij meerdere  apotheken anticonceptiemiddelen ophalen maar één keer meetellen. Als pseudoniemen ontbreken, wordt het apotheek-patiëntnummer geteld. Voor de hormoonspiraal telt SFK vrouwen mee die de afgelopen vier jaar een verstrekking kregen, voor het implantatiestaafje de afgelopen twee jaar. De gegevens zijn afkomstig van 98% van de openbare apotheken en dekt daarmee ongeveer 92,5% van de Nederlandse populatie. Apotheekhoudende huisartsen zijn grotendeels niet meegenomen; daarom is het bevolkingsaantal gecorrigeerd met een factor 0,925.

Belang

Deze indicator geeft inzicht in het aantal tienermoeders (per 1.000 meiden) en is daarmee een indicatie voor een onbedoelde zwangerschap. Het is slechts een benadering omdat niet bij alle tienermoeders de zwangerschap onbedoeld is.

Teller

Het aantal meiden dat op een peilmoment van 31 december jonger was dan 20 jaar (15-20) en in het betreffende kalenderjaar een levendgeboren kind heeft gekregen.

Noemer

Het aantal meiden dat op het peilmoment 15-20 jaar was in Nederland.

Databron

CBS Centraal Bureau voor de Statistiek (Centraal Bureau voor de Statistiek) Statline

Belang

Deze indicator geeft inzicht in het aantal gevallen waarin vrouwen hun kind voor adoptie afstaan. Dit kan een keuze zijn in situaties waarbij de moeder (onbedoeld) zwanger raakte en/of niet in staat is voor het kind te zorgen. Bij adoptie wordt het kind volledig afgestaan en worden alle juridische banden verbroken.

Teller

Het aantal vrouwen dat hun kind na de geboorte afstond voor adoptie.

Databron

Fiom, De Landelijke Afstand Ter Adoptie Registratie (LATAR).

Opmerking

Deze registratie betreft álle vrouwen die na een onbedoelde zwangerschap afstand deden van hun kind of afstand ter adoptie hebben overwogen in Nederland. Afstand doen voor adoptie is namelijk een juridisch proces waarbij áltijd de Raad voor de Kinderbescherming betrokken is.

Belang

Deze indicator geeft inzicht in het percentage jongeren dat aangeeft voldoende seksuele voorlichting op school te hebben gekregen. Seksuele voorlichting op school is belangrijk voor de seksuele gezondheid van jongeren.

Teller

Het aantal jongeren van 13 tot 25 jaar dat meedeed aan Seks onder je 25e/Leefstijlmonitor en aangaf voldoende informatie van school te hebben gehad over diverse thema’s rondom seksualiteit.

Noemer

Het aantal jongeren van 13 tot 25 jaar dat meedeed aan Seks onder je 25e/Leefstijlmonitor en vragen heeft beantwoord over de hoeveelheid ontvangen informatie op school over seksuele voorlichting.

Databron

Rutgers en Soa Aids Nederland in samenwerking met RIVM en CBS Centraal Bureau voor de Statistiek (Centraal Bureau voor de Statistiek), Seks onder je 25e/Leefstijlmonitor.

Belang

Deze indicator geeft inzicht in het aandeel speciaal onderwijsscholen en mbo middelbaar beroepsonderwijs (middelbaar beroepsonderwijs)-scholen ten opzichte van het totaal aantal scholen dat subsidie kreeg vanuit de Stimuleringsregeling Gezonde Relaties & Seksualiteit. Doordat er een maximum aan het beschikbare budget voor de regeling is, kon deelname aan de regeling niet aan alle scholen die zich ervoor inschrijven worden toegekend. De eerste twee gehanteerde toekenningscriteria gaven voorrang aan scholen met kwetsbare doelgroepen.

Teller

Het aantal scholen voor (primair en voortgezet) speciaal onderwijs en mbo-scholen dat subsidie heeft ontvangen vanuit de Stimuleringsregeling Gezonde Relaties & Seksualiteit.

Noemer

Het totaal aantal scholen dat deelnam aan de stimuleringsregeling Gezonde Relaties & Seksualiteit.

Databron

RIVM, Evaluatie stimuleringsregeling Gezonde Relaties & Seksualiteit.

Opmerking

Praktijkonderwijs en vmbo (basis en kader) valt onder het reguliere voortgezet onderwijs en wordt daarom niet meegenomen bij deze indicator. Scholen die subsidie ontvingen vanuit de stimuleringsregeling Gezonde Relaties & Seksualiteit moeten een verantwoording afleggen voor de verkregen subsidie en een evaluatievragenlijst invullen.

Belang

Deze indicator geeft inzicht in het percentage scholen dat de verkregen subsidie vanuit de Stimuleringsregeling Gezonde Relaties & Seksualiteit heeft ingezet voor erkende interventies.

Teller

Het aantal scholen dat een erkende interventie uitvoerde voor het thema ‘Gezonde relaties en seksualiteit’ naar aanleiding van de stimuleringsregeling.

Noemer

Het totaal aantal scholen dat deelnam aan de stimuleringsregeling Gezonde Relaties & Seksualiteit.

Databron

RIVM, Evaluatie stimuleringsregeling Gezonde Relaties & Seksualiteit.

Opmerking

Scholen die subsidie ontvingen vanuit de stimuleringsregeling Gezonde Relaties & Seksualiteit moeten een verantwoording afleggen voor de verkregen subsidie en een evaluatievragenlijst invullen.

Belang

Deze indicator geeft inzicht in het percentage scholen met specifieke aandacht voor relationele en seksuele vorming bij kwetsbare groepen. Een deel van de jongeren in deze groep beschikt over beperkte sociaal-emotionele en gezondheidsvaardigheden en heeft minder goede informatie en ondersteuning ter beschikking. Hierdoor lopen zij extra risico om onbedoeld zwanger te raken. Door extra aandacht voor relationele en seksuele vorming kan de kennis van deze leerlingen over bijvoorbeeld anticonceptie worden vergroot, wat mogelijk helpt om een onbedoelde zwangerschap te voorkomen.

Teller

Het aantal scholen dat een subsidie heeft ontvangen vanuit de stimuleringsregeling Gezonde Relaties & Seksualiteit en specifiek aandacht besteedde aan kwetsbare doelgroepen met betrekking tot het thema ‘Gezonde relaties en seksualiteit’.

Noemer

Het totaal aantal scholen dat deelnam aan de stimuleringsregeling Gezonde relaties & seksualiteit.

Databron

RIVM, Evaluatie stimuleringsregeling Gezonde relaties & seksualiteit.

Opmerking

Scholen die subsidie ontvingen vanuit de stimuleringsregeling Gezonde relaties & seksualiteit moeten een verantwoording voor de verkregen subsidie en een evaluatievragenlijst invullen.

Belang

Deze indicator geeft inzicht in het percentage gemeenten dat is aangesloten bij het programma Nu Niet Zwanger. Dit programma ondersteunt mensen in een kwetsbare situatie bij het maken van een bewuste keuze rondom hun kinderwens, zodat zij niet onbedoeld zwanger raken. Een van de doelstellingen van het actieprogramma Kansrijke Start is om een landelijk dekkend netwerk van het programma Nu Niet Zwanger te realiseren. GGD GHOR Nederland rolt deze programma’s uit in samenwerking met Rutgers. Dit doen zij meestal vanuit zogeheten centrumgemeenten voor maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Vanuit de centrumgemeenten kunnen omringende gemeenten zich aansluiten. Meer informatie over Nu Niet Zwanger staat op de website van het programma.

Teller

Het aantal gemeenten waar het programma Nu Niet Zwanger is gestart.

Noemer

Het aantal gemeenten in Nederland.

Databron

GGD GHOR Nederland.

Belang

Deze indicator geeft inzicht in het percentage opgeschaalde gesprekken binnen het programma Nu Niet Zwanger waarbij cliënten anticonceptie vergoed kregen. Het gesprek over kinderwens wordt in eerste instantie gevoerd door professionals in het sociaal en medisch domein. Wanneer de situatie complex is of aanvullende ondersteuning nodig is, waaronder op financieel gebied, kan het gesprek worden opgeschaald naar het Nu Niet Zwanger-team van de GGD Gemeentelijke Gezondheidsdienst (Gemeentelijke Gezondheidsdienst).

Teller

Het aantal casussen waarbij de GGD anticonceptie vergoedt naar aanleiding van een opgeschaald gesprek.

Noemer

Het aantal opgeschaalde gesprekken door de GGD.

Databron

GGD GHOR Nederland Gemeentelijke / Gemeenschappelijke GezondheidsDienst – Geneeskundige HulpverleningsOrganisatie in de Regio (Gemeentelijke / Gemeenschappelijke GezondheidsDienst – Geneeskundige HulpverleningsOrganisatie in de Regio).

Opmerking

Een toename van opgeschaalde casussen bij de GGD betekent niet per sé dat de toegang of het bereik is verbeterd. Wanneer er een betere inbedding is in de reguliere zorg, zijn minder opgeschaalde gesprekken nodig. Ook is het belangrijk te realiseren dat als anticonceptie op veel plekken goed is opgenomen in de gemeentepolis, er mogelijk minder opschalingen naar de GGD plaatsvinden vanwege financiële redenen.

De duiding van het aantal opgeschaalde gespreken is lastig, omdat het niet kan worden afgezet ten opzichte van het totaal aantal gevoerde gesprekken. Wel kan worden gevolgd of het aantal opgeschaalde gesprekken toe- of afneemt en of de GGD in vergelijking met voorgaande jaren meer of minder gratis anticonceptie voorschrijft.

Belang

Deze indicator geeft inzicht hoe vaak het landelijk informatiepunt infopuntonbedoeldzwanger.nl is bezocht. Dit biedt een indicatie van de mate waarin mensen met een onbedoelde zwangerschap de weg vinden naar informatie en ondersteuning. Het doel van het informatiepunt is om vrouwen en mannen te ondersteunen en voorlichting te geven. Via het informatiepunt kunnen bezoekers tevens worden doorverwezen naar een passende organisatie voor een keuzehulptraject. In de Leidraad huisartsenzorg bij een onbedoelde zwangerschap wordt verwezen naar het informatiepunt als route naar verdere informatie en hulp.

Teller

Het aantal keer dat infopuntonbedoeldzwanger.nl is bezocht in het betreffende jaar.

Databron

Fiom, Webstatistieken.

Opmerking

Het aantal bel- en chatgesprekken via het informatiepunt wordt sinds het cijferoverzicht van 2023 gerapporteerd.

Belang

Deze indicator geeft inzicht in het aantal keuzehulptrajecten dat is gevoerd. Bij keuzehulp staat het geven van informatie en het helpen ordenen van gedachten en gevoelens centraal, zodat een cliënt tot een weloverwogen keuze kan komen. Een keuzehulptraject bestaat uit één of meerdere gesprekken tussen een cliënt die te maken heeft met een onbedoelde zwangerschap en een gespecialiseerde keuzehulpverlener.

Teller

Het aantal keuzehulptrajecten dat is gevoerd.

Databron

Fiom, Registratie keuzehulptrajecten.

Opmerking

Fiom coördineert het landelijk netwerk keuzehulp bij onbedoelde zwangerschap en verzorgt de registratie van de keuzehulptrajecten. Sinds 2019 registreren de netwerkpartners alle keuzehulptrajecten anoniem en sturen deze door naar Fiom. De registratie omvat onder andere de vorm van het gesprek (online of op locatie), de leeftijd van de cliënt, de aanwezigheid van een partner, de zwangerschapsduur, eerdere ongewenste zwangerschappen en of er sprake is van dwang of drang. Fiom verwerkt deze gegevens tot een jaarlijkse factsheet.

Belang

Deze indicator geeft het percentage keuzehulptrajecten weer waarbij een zorgverlener heeft doorverwezen naar de keuzehulpverlening. Het kan hierbij gaan om verschillende zorgverleners, zoals huisartsen, verloskundigen of medewerkers van een abortuskliniek. Zorgverleners vormen daarmee belangrijke potentiële verwijzers naar keuzehulp.

Teller

Het aantal keuzehulptrajecten waarbij een zorgverlener iemand die te maken had met een onbedoelde zwangerschap heeft doorverwezen naar een keuzehulptraject.

Noemer

Het aantal keuzehulptrajecten dat is gevoerd.

Databron

Fiom, Registratie keuzehulptrajecten.

Belang

Deze indicator geeft inzicht in het aantal mensen dat zich heeft aangemeld voor de online module 'Zwanger, wat nu?' van Fiom. De gratis module bevat oefeningen die kunnen helpen om tot een weloverwogen keuze te komen met betrekking tot de zwangerschap. De module bestaat sinds 2014 voor vrouwen en sinds 2017 is er ook een module voor mannen.

Teller

Het aantal aanmeldingen voor de online module 'Zwanger, wat nu?'.

Databron

Fiom, Registratie aanmeldingen 'Zwanger, wat nu?'.

Opmerking

De gegevens hebben betrekking op het aantal aanmeldingen. Het is niet bekend of de aangemelde personen de gehele module hebben doorlopen.

Belang

Deze indicator geeft inzicht in het aantal afgeronde trajecten voor psychosociale hulp na abortus. Deze hulp is er voor vrouwen die een abortus hebben gehad (kort of langer geleden) en mannen die als verwekker met een abortus te maken hebben gehad. Zij kunnen gesprekken voeren met een hulpverlener die hen ondersteunt bij de verwerking van de abortus. De ondersteuning, die sinds juli 2023 beschikbaar is, is gratis en kan plaatsvinden via één of meerdere persoonlijke gesprekken of via (video)bellen.

Teller

Het aantal afgeronde trajecten voor psychosociale hulp na abortus.

Databron

Fiom, Registratie 'Psychosociale hulp na abortus'.

Opmerking

Fiom registreert niet het aantal aanmeldingen voor de hulp na abortus, maar enkel het aantal afgeronde trajecten.

Belang

Deze indicator geeft inzicht in het aantal aanmeldingen voor de online zelfhulpmodule ‘Abortusverwerking’ van Fiom. De gratis module is bedoeld voor vrouwen vanaf 16 jaar die in Nederland wonen en psychosociale (emotionele) klachten hebben naar aanleiding van een abortus. De module bestaat sinds 2010. Per 1 januari 2024 is de module omgezet van online begeleiding naar een volledige zelfhulpmodule.

Teller

Het aantal aanmeldingen voor de online zelfhulpmodule ‘Abortusverwerking’.

Databron

Fiom, Registratie aanmeldingen zelfhulpmodule ‘Abortusverwerking’.

Opmerking

Gegevens gaan over het aantal aanmeldingen. Het is niet bekend of de aangemelde personen de gehele module hebben doorlopen.