Monkeypox is een type pokkenvirus en het komt vooral voor in landen in West-Afrika en Midden-Afrika. In mei 2022 werd de ziekte bij mensen in Europa vastgesteld die geen directe link met de gebieden in Afrika hadden. We zien dat de ziekte zich nu verspreidt in Europa en andere gebieden waar de ziekte van oorsprong niet voorkomt.

Heb je vragen over monkeypox bel dan met 088 – 7674020. Dit nummer is bereikbaar op maandag t/m vrijdag van 08.30 tot 17.00 uur.

Wat is monkeypox (apenpokken)?

Monkeypox, ook vaak apenpokken genoemd, is een virusinfectie die oorspronkelijk vooral in West- en Midden-Afrika voorkwam. Soms komt er een reiziger uit die regio naar Europa met deze ziekte.  Het is een  zoönose (ziekte die van dier op mens kan overgaan) waar vooral knaagdieren in Afrika de bron van zijn. Sinds het voorjaar van 2022 verspreidt de ziekte zich ook in andere delen van de wereld, waaronder in Nederland. In de huidige uitbraak spelen dieren geen rol bij de verspreiding, maar vindt verspreiding van mens op mens plaats. De ziekte verloopt bij mensen meestal mild.

Meldingen apenpokken

Sla de grafiek Meldingen apenpokken over en ga naar de datatabel

Er zit een vertraging van enkele dagen tussen wanneer een persoon voor het eerst symptomen van monkeypox vertoont (de eerste ziektedag) en de datum dat deze persoon gemeld wordt bij de GGD Gemeentelijke Gezondheidsdienst. Er zijn daarom meestal geen meldingen van personen met een eerste ziektedag vlak voor de laatste update van de data.

totaal aantal meldingen

In Nederland is bij 1.025 mensen monkeypox (apenpokken) vastgesteld (laatste update 11 augustus 2022).

Meldingen monkeypox per regio

Regio Aantallen
Regio Limburg 34
Regio Noord 19
Regio Noord-Holland & Flevoland 616
Regio Oost 70
Regio Utrecht 51
Regio West 166
Regio Zeeland & Brabant 69

 

Symptomen van monkeypox (apenpokken)

De verschijnselen van een besmetting met monkeypox lijken op die van een besmetting met pokken, maar monkeypox verloopt in het algemeen veel milder. Het belangrijkste symptoom is de huiduitslag die begint met rode vlekken en overgaat in blaasjes. Deze blaasjes vormen  uiteindelijk de pokken die pijnlijk kunnen zijn. Na het indrogen van de blaasjes blijven korsten over die uiteindelijk na 2-3 weken van de huid afvallen. Het is mogelijk dat er littekens komen op de plekken van de blaasjes.

Ook horen algemene klachten bij het ziektebeeld, zoals: 

  • koorts
  • hoofdpijn
  • spierpijn
  • gezwollen lymfeklieren
  • rillingen
  • moeheid

Bij een deel van de mensen begint monkeypox met algemene klachten en volgt de huiduitslag, bij een ander deel is het andersom. In de huidige uitbraak zien we bij een aantal personen proctitis, een pijnlijke ontsteking van het slijmvlies van de endeldarm (het laatste deel van de darm). 

Hoe ziet apenpokken eruit

Fase 1

Monkeypox (apenpokken) op vinger, fase 1

Vinger met apenpokken, fase 1

FAse 2

Monkeypox (apenpokken) op vinger, fase 2

Vinger met apenpokken, fase 2

Fase 3

Monkeypox (apenpokken) op vinger, fase 3

Vinger met apenpokken, fase 3

Besmettelijkheid

In Nederland wordt bij steeds meer mensen monkeypox vastgesteld. Iedereen kan monkeypox krijgen en het virus komt voor in alle leeftijdscategorieën. De meeste besmettingen zijn tot nu toe gevonden bij MSM (mannen die seks hebben met mannen). Het grootste risico op besmetting hebben mannen die vaak seks hebben en meerdere partners hebben. Monkeypox wordt overgebracht door intiem contact, zoals zoenen, vrijen en seks, met iemand die besmet is. Heel soms wordt het ook via onbeschermd contact met besmet materiaal (bijvoorbeeld beddengoed) overgebracht. Het virus kan binnendringen via de slijmvliezen en kleine wondjes/scheurtjes in de huid. Mogelijk kan het virus zich ook verspreiden via druppels uit blaasjes of uit de mond-keelholte, hoewel deze kans momenteel als laag wordt ingeschat.

Je kunt al besmettelijk zijn voordat er zichtbare verschijnselen zijn. Sommige mensen hebben griepachtige klachten of uitslag voordat de blaasjes verschijnen. Blaasjes kunnen ook op minder zichtbare plekken zitten, zoals in de mond of in de endeldarm en dan lijken ze meer op aften. Ook de korsten van de blaasjes zijn nog besmettelijk.

Voorkomen van besmettingen

Er zijn verschillende manieren om besmetting te voorkomen. Door minder of geen risicovolle contacten te hebben, kun je de kans verlagen om monkeypox te krijgen.  Ook door het tijdig signaleren van klachten die passen bij monkeypox kun je besmetting voorkomen.

Als er een vermoeden is van besmetting bij jezelf of bij een ander is het belangrijk om geen intiem contact of seks te hebben. Ook niet met een condoom. En maak snel een testafspraak bij de GGD Gemeentelijke Gezondheidsdienst of je huisarts. Als de testuitslag positief is dan start de GGD een bron- en contactonderzoek.

Vaccinatie

Contacten met een hoog risico om besmet te zijn geraakt door de  de persoon met monkeypox komen in aanmerking voor een vaccinatie.
Ook het vaccineren 
van
MSM met een verhoogd risico op besmetting met monkeypox draagt bij aan het voorkomen van overdracht van het virus. Maar de mate waar in het vaccin beschermt tegen monkeypox moet nog verder onderzocht worden. Daarom is het van belang ook na vaccinatie de bovenstaande adviezen op te volgen.

Lees meer over vaccinatie en het vaccin:

Bron- en contactonderzoek

Als iemand positief test op monkeypox, dan start de GGD het bron- en contactonderzoek. Bij dit onderzoek probeert de GGD te achterhalen waar de besmetting mogelijk heeft plaatsgevonden en met wie er nog meer contact is geweest. Het is belangrijk om deel te nemen aan het bron- en contactonderzoek. Hoe eerder de GGD de personen met wie contact is geweest kan informeren, hoe eerder een mogelijke nieuwe besmetting kan worden voorkomen. Vooral omdat de incubatietijd nu gemiddeld op 8,5 dag lijkt te liggen. Het kan echter tot zo’n 3 weken duren totdat iemand klachten krijgt.
In het bron- en contactonderzoek wordt onderscheid gemaakt tussen laag,- midden, - en hoogrisicocontact van een besmet persoon. De GGD geeft aan welke specifieke leefregels voor de verschillende risicogroepen gelden. 

Isolatie

Als iemand positief test op monkeypox moet diegene in isolatie blijven en de leefregels volgen. Er mag geen lichamelijk contact zijn met anderen tot alle klachten voorbij zijn. Bij monkeypox is daarvan sprake als alle korsten - die door de blaasjes worden veroorzaakt - van de huid zijn afgevallen. De korsten kunnen het virus namelijk nog overdragen. Vaak blijft de uitslag als langste aanwezig. Als er (ook) sprake is van proctitis (ontsteking van het slijmvlies van de endeldarm), moeten alle klachten passend bij proctitis (zoals anale pijn) voorbij zijn.

Samenwerking

Het RIVM werkt nauw samen met Soa Aids Nederland en de regionale GGD’en inclusief de Centra voor Seksuele Gezondheid in de bestrijding van het monkeypoxvirus.  Het RIVM geeft richtlijnen voor diagnostiek, bron- en contactonderzoek en  algemene medische informatie. Ook geeft het RIVM informatie over het vaccin en de vaccinatie en informeren we de GGD’-en over het uitvoeren van de vaccinatie. Verder zorgen we voor vervoer en distributie van de vaccins en registreren we de gegevens over de vaccinatie voor monitoring en onderzoek. De GGD’en zijn regionaal coördinator van het vaccinatieprogramma. Soa Aids Nederland heeft nauwe contacten met de doelgroep en andere betrokkenen en zorgt voor de outreach en voorlichting over hoe besmetting met monkeypox te voorkomen.