Veel adviezen over gezondheid zijn voor iedereen hetzelfde. Denk aan gezond eten en genoeg bewegen. Maar er zijn ook individuele verschillen tussen mensen die veel invloed kunnen hebben op gezondheid. Denk aan genetische factoren, eigenschappen zoals leeftijd en geslacht, maar ook aan sociaaleconomische factoren.
De projecten binnen het thema Individuele factoren van gezondheid doen onderzoek naar de verschillen tussen mensen en hoe groepen die meer kwetsbaar zijn dan andere groepen het beste geïdentificeerd en geholpen kunnen worden.
Heb je vragen over het programma of lopende (Strategisch Programma RIVM)-projecten? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.
Naam van het onderzoek: Consented RAre Disease screening early in LifE (CRADLE)
Wat?
Hoe kan (deoxyribonucleic acid) sequencing toegevoegde waarde hebben in de neonatale hielprikscreening in Nederland? Dit project onderzoekt de kansen en uitdagingen van DNA sequencing op ernstige, behandelbare aandoeningen bij de screening van pasgeborenen. Het brengt in kaart welke technologische, ethische, juridische en maatschappelijke vragen daarbij komen kijken. Waar moeten deze testen aan voldoen als ze worden toegepast? Hoe denken verschillende betrokken partijen hierover? Hoe kijkt de algemene bevolking naar deze toepassingen, en wat vinden ouders van pasgeborenen belangrijk?
Waarom?
Wereldwijd zien we sterke ontwikkelingen in de toepassing van genoombrede DNA technologieën in neonatale screening. Met dit onderzoeksproject onderzoeken we de mogelijkheden en uitdagingen van deze DNA-technologieën voor de hielprikscreening in Nederland. Zo kan het RIVM adequaat reageren op toekomstige ontwikkelingen, en anticiperen op vragen uit de samenleving.
Hoe?
Het project bestaat uit een combinatie van technisch en sociaalwetenschappelijk onderzoek. Het onderzoek brengt praktische en technische aspecten van DNA sequence technologieën en de gegevensopslag in kaart. En ook het effect van DNA sequencing op de laboratoriumlogistiek van de huidige screening. Voor een aantal aandoeningen van de huidige neonatale hielprikscreening wordt de prestatie van DNA sequencing testen vergeleken met de huidige testmethoden. Door interviews en focusgroepen onderzoekt dit project de perspectieven van betrokken partijen en het algemene publiek op belangrijke ethische, juridische en maatschappelijke vraagstukken. De informatiebehoefte van het publiek en ouders van pasgeborenen wordt in kaart gebracht door middel van specifieke vragenlijsten.
Uiteindelijk brengt het project de bevindingen samen in een implementatiekader voor DNA sequencing in neonatale hielprikscreening.
Samenwerking
- Amsterdam (Universitair Medisch Centrum), afdeling Humane Genetica, sectie Community Genetics
- Leiden UMC, afdeling Kindergeneeskunde, Laboratorium voor Primaire immuundeficiënties
Heb je vragen over dit (Strategisch Programma RIVM)-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.
Naam van het onderzoek: Resilient
Doel van het project
Het RIVM en de overheid richten zich vaak op beleid voor de hele bevolking. Tegelijkertijd groeit de aandacht voor mensen die extra kwetsbaar zijn, omdat juist bij deze groepen de meeste gezondheidswinst te behalen is. Er is al veel bekend over factoren die kwetsbaarheid voor infectieziekten vergroten. Zo weten we uit immunologisch onderzoek welke processen een afweersysteem kunnen verzwakken, en uit epidemiologisch en sociaalwetenschappelijk onderzoek welke groepen een grotere kans hebben om ziek te worden of een ernstiger ziekteverloop te krijgen. Dat hangt niet alleen samen met medische factoren, maar ook met voeding, gedrag, sociaaleconomische omstandigheden en de organisatie van zorg.
In het dagelijks leven werken deze oorzaken samen, maar er is nog nooit goed onderzocht hoe ze elkaar precies beïnvloeden. Dit project richt zich daarom op het ontwikkelen van een model dat laat zien hoe al deze factoren samen kwetsbaarheid vormen, met een specifieke focus op ouderen. Dat model moet inzicht geven in waar effectieve interventies mogelijk zijn om deze groepen beter te beschermen tegen infectieziekten.
Het betrekken van burgers kan bijdragen aan de kwaliteit en de relevantie van onderzoek. Burgerbetrokkenheid is verder belangrijk omdat burgers via belastingen (indirect) betalen voor onderzoek. Binnen het RIVM hebben we alleen nog weinig ervaring met het betrekken van burgers bij onderzoek. Ook is het vaak onduidelijk wat de beste passende manier is om burgers bij onderzoek te betrekken.
De centrale onderzoeksvragen zijn:
- Welke factoren bepalen kwetsbaarheid voor infectieziekten?
- Op welke manier hangen deze factoren samen?
- Onder welke condities versterken of verzwakken deze factoren elkaar?
Aanpak
We brengen kennis uit verschillende disciplines samen in één model waarin alle relevante factoren en mechanismen rondom kwetsbaarheid bijeenkomen. De basis daarvoor vormen gesprekken met wetenschappelijke experts en met mensen uit de doelgroep. Daarnaast gebruiken we bestaande gegevens uit eerdere RIVM-onderzoeken om onderdelen van het model te onderbouwen en te vergelijken.
Het project start met het ontwikkelen van een Causal Loop Diagram (CLD), waarin we in kaart brengen hoe factoren elkaar beïnvloeden. Dit vormt de opmaat naar een complex model dat helpt om inzicht te geven in kwetsbaarheid voor infectieziekten en mogelijke aangrijpingspunten voor interventies.
Heb je vragen over dit (Strategisch Programma RIVM)-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.
Naam van het onderzoek: Vitale veroudering voor iedereen (VITAL4ALL)
Wat?
In dit project kijken we naar patronen van veroudering, en welke factoren het meest bijdragen aan vitale veroudering. We kijken hierbij ook naar het belang van het immuunsysteem (specifiek naar markers van ontstekingsreacties) bij vitale veroudering. En we gaan in gesprek met ouderen: wat verstaan zij onder vitaliteit? En wat zijn aangrijpingspunten voor verbetering van vitaliteit in onze verouderende populatie, waar met een public health aanpak op ingezet kan worden, en staan de ouderen daarvoor open?
Waarom?
Het aantal ouderen in Nederland zal de komende decennia sterk toenemen. De meeste ouderen willen graag zelfstandig blijven wonen. Om ook op hoge leeftijd nog zelfstandig en zelfredzaam te zijn, is het van belang om gezond oud te worden. Dat lukt niet iedereen. Daarom willen we meer weten over waarom de één op zijn/haar tachtigste nog fit en gezond is, en de ander al vanaf middelbare leeftijd of eerder kampt met allerlei beperkingen en gezondheidsproblemen. En we willen beter weten hoe we mensen aankunnen zetten om vroegtijdig ongezond gedrag te veranderen om zo vitaler oud te worden.
Hoe?
We gebruiken gegevens van de Doetinchem Cohort Studie. In deze studie onderzoeken we enkele duizenden inwoners van Doetinchem iedere vijf jaar. We doen dit al meer dan 30 jaar, en hebben daarom goed in beeld wie vitaal is gebleven bij het ouder worden en wie niet. En we weten veel over de leefstijl en risicofactoren van deze deelnemers. Aanvullend gaan we in opgeslagen bloed biomarkers van chronische ontstekingen analyseren en vergelijken met de bovenstaande risicofactoren om meer inzicht te krijgen in immunologische factoren. We onderzoeken opvattingen van mensen van middelbare en oudere leeftijd over vitaliteit, en of informatie over hun risicoprofiel hen zou aanzetten tot bijvoorbeeld verandering van hun leefstijl. En we onderzoeken de bruikbaarheid van het concept vitaliteit voor public health. We gaan hiervoor ook in gesprek met professionals.
Samenwerking
- Binnen het RIVM:
- Centrum Voeding, Preventie en Zorg
- Centrum Gezondheid en Maatschappij
- Centrum Immunologie van Infectieziekten en Vaccins
- Centrum Gezondheidsbescherming
- Buiten het RIVM (adviseurs):
- Wageningen Universiteit
- Biometris
- Leyden Academy of Vitality and Ageing
- (Leids Universitair Medisch Centrum)
- Hanzehogeschool Groningen
Heb je vragen over dit (Strategisch Programma RIVM)-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.