Onze projecten

• Beleid met doenvermogen laden (BEDOELD)
• Burgers betrekken bij RIVM-onderzoek (5B)
• Impact van gedrag op verspreiding van infectieziekten (Behaving)
• Hoe maak je de omgeving beweeg-vriendelijk (Move Around) 
• Meten van beweeggedrag (24-7 PB)
• Hoe beïnvloedt onze leefomgeving onze gezondheid (GLOW)
• Social Tipping Points (COMTIP)
• Modellen van beweeggedrag (PACAS)

Naam van het onderzoek: BEleid met DOEnvermogen LaDen (BEDOELD)

Wat?

In dit project proberen we meer inzicht te krijgen in wanneer en hoe mensen beleid naleven. Daarbij kijken we naar voedingsgedrag. Wat zorgt ervoor dat mensen beleidsmaatregelen rondom voeding kunnen en willen naleven, en dat we dus een duurzame en gedragen verandering in de samenleving kunnen realiseren?

Waarom?

Of en hoe overheidsbeleid effect heeft, hangt van meerdere dingen af. Het hangt ervan af of de middelen die worden ingezet bijdragen aan de verandering die moet plaatsvinden (technische efficiëntie). Maar ook van hoe goed burgers beleid kunnen omzetten in gedrag. Soms werken meerdere beleidsmaatregelen ook tegen elkaar in, waardoor het effect ervan afneemt. Door voor beleid over voedingsgedrag te onderzoeken hoe al deze dingen op elkaar inspelen, leren we wanneer en hoe beleid effectief is. 

Hoe?

We gaan een model bouwen waarin we de complexe samenhang tussen landelijk beleid en individuele keuzes inzichtelijk maken. Daarin bestuderen we het veranderen van een voedingspatroon naar minder vlees en meer groenten met zoveel mogelijk relevante factoren. We gaan hiervoor modellen van Shift Diets gebruiken, literatuuronderzoek doen en gebruikmaken van ‘group model building’ en ‘agent based modelling’. 

Samenwerking

Erasmus Universiteit. 

Heb je vragen over dit SPR (Strategisch Programma RIVM)-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.

Naam van het onderzoek: Betrekken van Burgers Bij Beleidsmodellering en Beleidsadvisering (5B)

Wat?

In dit project ontwikkelen we een leidraad voor het betrekken van burgers bij RIVM-onderzoek. Deze leidraad biedt hulp en advies aan onderzoekers over de best passende manier om burgers bij onderzoek te betrekken. We doen binnen dit project ook ervaring op met verschillende vormen en methoden van burgerbetrokkenheid.

Waarom?

Het betrekken van burgers kan bijdragen aan de kwaliteit en de relevantie van onderzoek. Burgerbetrokkenheid is verder belangrijk omdat burgers via belastingen (indirect) betalen voor onderzoek. Binnen het RIVM hebben we alleen nog weinig ervaring met het betrekken van burgers bij onderzoek. Ook is het vaak onduidelijk wat de beste passende manier is om burgers bij onderzoek te betrekken. 

Hoe?

We ontwikkelen eerst een eerste versie van de leidraad op basis van inzichten uit de literatuur en gesprekken met experts. Vervolgens gaan we zelf op drie manieren burgers betrekken bij ons onderzoek naar maatregelen om alcoholconsumptie te verminderen. Ook gaan we samen met andere onderzoekers ervaringen met burgerbetrokkenheid delen. Op basis hiervan wordt de leidraad verbeterd. 

Samenwerking

• Binnen RIVM: 
  • onderzoekers van andere RIVM-projecten die zich bezighouden met burgerbetrokkenheid
• Buiten RIVM: 
  • Drie burgeronderzoekers
  • Vrije Universiteit Amsterdam
  • Amsterdam Public Health
  • Athena Instituut
  • Trimbos Instituut 

Heb je vragen over dit SPR (Strategisch Programma RIVM)-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.

Naam van het onderzoek: BEleidsadvies op Hoger niveau Door Aansluiting Van INfectieziektemodellen op Gedragswetenschap (BEHAVING)

Wat?

Het doel van dit project is om de invloed van gedragsverandering op de verspreiding van infectieziekten beter te schatten en te begrijpen. We willen hiervoor rekenmodellen gebruiken. Dat zijn simpele weergaven van de werkelijkheid die veel gebruikt worden om de effecten van maatregelen te onderzoeken. Rekenmodellen zijn belangrijk voor de ondersteuning van beleid.

Waarom?

Gedrag speelt een belangrijke rol bij de verspreiding van infectieziekten. Dat blijkt uit gegevens over seksueel gedrag en de COVID-19-pandemie. Toch wordt kennis uit de gedragswetenschappen nog weinig gebruikt in rekenmodellen. Door gedrag en factoren die dit gedrag verklaren mee te nemen in rekenmodellen, kan de betrouwbaarheid van beleidsadviezen en de effectiviteit van beleid verbeteren. 

Hoe?

We gebruiken bestaande gedragsdata. En we ontwikkelen een raamwerk om nieuwe gedragsdata te verzamelen en om gedrag van mensen beter te kunnen inschatten. Met deze nieuwe inschattingen passen we onze rekenmodellen over infectieziekten aan. We richten ons op chlamydia, COVID-19, rotavirus en mazelen.

Heb je vragen over dit SPR (Strategisch Programma RIVM)-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.

Naam van het onderzoek: Move Around

Wat?

We focussen in dit onderzoek op 2 vragen. De eerste gaat over de kenmerken van een beweegvriendelijke woonomgeving en de perceptie van de beweegvriendelijkheid van die woonomgeving door de bewoners zelf. We onderzoeken in hoeverre deze overeenkomen, en of er verschillen zijn tussen mannen en vrouwen, sociale klasse en mate van gezondheid. De tweede vraag gaat over hoe de verschillende kenmerken van een beweegvriendelijke beweegomgeving samenhangen met het daadwerkelijke beweeggedrag van bewoners.

Waarom?

Voldoende bewegen is een belangrijke voorwaarde om gezond oud te worden. Kennis over hoe de inrichting van de omgeving daaraan bijdraagt is van groot belang. Deze studie levert kennis op over welke kenmerken het meest bijdragen aan beweeggedrag. Dit levert bouwstenen op voor beleid over de inrichting van een beweegvriendelijke omgeving. 

Hoe?

Het project is onderverdeeld in 2 fasen. In de eerste fase koppelen we registratiedata van de leefomgeving aan gegevens over de perceptie van deze leefomgeving. De gegevens over de perceptie zijn verzameld in de Doetinchem Cohort Studie bij circa 3500 mannen en vrouwen van 40 tot 80 jaar oud. In de tweede fase onderzoeken we in welke mate een beweegvriendelijke leefomgeving wordt geassocieerd met daadwerkelijk bewegen. Bewegen wordt hierbij gemeten met vragenlijsten en sensoren (24/7 meting met de Actigraph).

Samenwerking

• VUmc (VU Medisch Centrum Amsterdam)
• Mulier Instituut

Heb je vragen over dit SPR (Strategisch Programma RIVM)-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.

Volgt nog

Naam van het onderzoek: Onderzoek naar samenhang van aspecten van fysieke leefomgeving in beïnvloeding van gezondheid, met focus op gedrag en overgewicht.

Wat?

Met dit onderzoek willen we beter leren begrijpen hoe het ontwerp van de fysieke leefomgeving onze gezondheid beïnvloedt, met de focus op de rol van gedrag. We richten ons op de interacties tussen inrichting, gedrag en de onderwerpen beweegvriendelijke omgeving, groene ruimte en voedselomgeving. Als eindpunt focussen we op overgewicht.

Waarom?

De kennis die er al is over het bevorderen van gezondheid via de fysieke leefomgeving gaat vaak over afzonderlijke onderwerpen. En evaluaties van leefomgevingsinterventies zijn nog steeds zeldzaam. Daardoor is het moeilijk om een verzameling samen te stellen van aanpassingen aan de leefomgeving die ook echt werken. Dus die de gezondheid bevorderen en overgewicht verminderen, en waar belanghebbenden achter staan.

Hoe?

We gaan een literatuurstudie doen. Verder aan we een systeem-dynamisch model ontwikkelen, waarin de onderlinge relaties tussen ontwerp, gedrag en de gekozen onderwerpen worden beschreven. We ontwikkelen ook een agent-based model (ABM) waarmee de effecten van veranderingen in de omgeving in beeld gebracht worden. Aan dat model gaan we gedragsdata toevoegen uit living labs, waarin interventies worden geïmplementeerd en geëvalueerd. Uiteindelijk schrijven we ook een synthese.

Samenwerking

• Binnen RIVM: 
  • Brede samenwerking experts en gebruik van kennis uit SPR (Strategisch Programma RIVM)-projecten, zoals ENCOURAGE, CONCOCT, BELEEF, INHERIT en LEGO.  
• Buiten RIVM: 
  • Wageningen Universiteit
  • Hogeschool Utrecht
  • Hogeschool Amsterdam

Heb je vragen over dit SPR-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.

Naam van het onderzoek: COMTIP

Doel van  het project

Een social tipping point (sociaal kantelpunt) is een moment waarop er in de samenleving ineens een snelle en grote verandering plaatsvindt. Dit gebeurt meestal nadat er langzaam steeds meer kleine veranderingen zijn geweest, tot het punt waarop de situatie opeens snel omslaat. Zo’n omslagpunt kan ervoor zorgen dat mensen massaal anders gaan denken of zich anders gaan gedragen. Denk aan het moment waarop roken in cafés opeens niet meer geaccepteerd werd, of de snelle groei in het gebruik van elektrische auto’s nadat ze eerst jarenlang nauwelijks werden gekocht. Het doel van dit project is om social tipping points beter te begrijpen.

Aanpak

We gaan in dit project social tipping points modelleren. Daarvoor kijken we naar twee specifieke voorbeelden: gezonde voedingskeuzes en energieverbruik.
We modelleren hoe het gedrag van heel veel individuen verandert als er nieuwe regels ingevoerd worden en hoe dit leidt tot veranderingen in het gedrag van een groep. Hiervoor gebruiken we zogenaamde agent-based modellen.

Heb je vragen over dit SPR (Strategisch Programma RIVM)-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.

Naam van het onderzoek: PACAS

Doel van  het project

Hoewel er al veel beleid is om mensen meer te laten bewegen, stijgt het aantal Nederlanders dat voldoende beweegt niet. Dat kan in de toekomst leiden tot gezondheidsproblemen en hogere maatschappelijke kosten. Beweeggedrag wordt bepaald door een mix van persoonlijke, sociale en omgevingsfactoren, en ook klimaatverandering speelt hierin een rol. Omdat traditioneel onderzoek vaak naar één oorzaak tegelijk kijkt, richt dit project zich op het begrijpen van het gehele systeem dat beweeggedrag beïnvloedt. 

Aanpak

We bouwen een model dat laat zien hoe alle factoren rondom beweeggedrag elkaar beïnvloeden. Het ontwikkelen van zo’n model kost normaal veel tijd, waardoor er vaak maar één versie wordt gemaakt. Daardoor kunnen nieuwe inzichten die tijdens het doorrekenen ontstaan, niet worden meegenomen. In dit project onderzoeken we hoe we sneller en makkelijker meerdere versies van het model kunnen maken, zodat het model voortdurend kan worden verbeterd en kan bijdragen aan beter onderbouwd beleidsadvies over bewegen en gezondheid.

Heb je vragen over dit SPR (Strategisch Programma RIVM)-project? Neem dan contact op via spr@rivm.nl.