Hoe verspreidt het coronavirus zich onder de Nederlandse bevolking? Om die vraag te beantwoorden voerde het RIVM van 2020 tot en met 2024 het PIENTER-Corona-onderzoek uit. Op deze pagina leest u meer over het onderzoek en over de resultaten die het heeft opgeleverd.
Het doel van PIENTER-Corona was om na te gaan hoe het coronavirus zich verspreidde onder de Nederlandse bevolking. Het RIVM voerde het onderzoek uit van begin 2020 tot en met eind 2024. In 2020, 2021 en 2022 vond er drie keer per jaar een onderzoeksronde plaats. In 2023 en 2024 was dit twee keer per jaar. In totaal waren er dertien onderzoeksrondes.
Deelnemers aan PIENTER-Corona werden gevraagd zelf een beetje bloed te verzamelen via een vingerprikje en op te sturen naar het RIVM. Hierin keken de onderzoekers naar de opbouw van antistoffen tegen SARS (severe acute respiratory syndrome)-CoV-2, het virus dat COVID-19 veroorzaakt. Een aantal deelnemers hebben op verzoek van de onderzoekers in de zomer van 2022 (ronde 8), eind 2022 (ronde 9) en voorjaar 2023 (ronde 10) ook een monster uit de neus opgestuurd.
De grafiek hieronder geeft het aantal deelnemers dat een bloedmonster opstuurde per onderzoeksronde weer (Figuur 1).
Figuur 1: Tijdslijn en totaal aantal bloedmonsters (ongeveer) per onderzoeksronde in ronde 1 t/m ronde 13. *In ronde 2 en ronde 6 zijn nieuwe deelnemers uitgenodigd.
Aan PIENTER-Corona deden mensen mee uit heel Nederland tussen de 1 en 92 jaar. De gemiddelde leeftijd van de deelnemers was rond de 50 jaar. Aan de studie deden relatief gezien iets meer vrouwen mee dan mannen, iets meer ouderen dan jongeren, en iets meer mensen met een Nederlandse achtergrond dan mensen met een andere culturele achtergrond. In de analyses is hier rekening mee gehouden.
Resultaten
Meer informatie over de resultaten van PIENTER-Corona ziet u in onderstaande animatie en de pagina’s bij 'Meer informatie'.
Video PIENTER-Corona-onderzoek
video
-
Video file high definition Publicatiedatum: 15-10-2025 MP4 | 31.04 MB
-
Filmbestand Publicatiedatum: 10-01-2026 WEBM | 9.14 MB
-
Audio description Publicatiedatum: 15-10-2025 MP3 | 2.63 MB
-
Ondertitelingstekst Publicatiedatum: 15-10-2025 VTT | 3.98 kB
-
Ondertitelingstekst Publicatiedatum: 15-10-2025 SRT | 3.66 kB
Voice-over: De Covid-19-pandemie bracht veel vragen met zich mee. In het begin was er onzekerheid over hoeveel Nederlanders al besmet waren en wie meer risico liepen. Om hier zo snel mogelijk zicht op te krijgen, startte het RIVM in maart 2020 de PIENTER Corona Studie. In dit onderzoek wordt gekeken naar de aanwezigheid van antistoffen tegen het coronavirus in de Nederlandse bevolking. Deelnemers aan de PIENTER Corona Studie leveren twee à drie keer per jaar, door een kleine vingerprik, een bloedmonster aan waarin antistoffen tegen het virus worden gemeten. Ook vullen ze vragenlijsten in. Later in de pandemie ontstond er vooral onrust over het mogelijk afnemen van immuniteit na een infectie of vaccinatie. Uit ons onderzoek blijkt dat bij de meeste mensen de immuniteit lang aanhield en beschermde tegen ernstige ziekte. Na langere tijd neemt de bescherming wel af, zeker bij ouderen. Je hebt daardoor de kans alsnog besmet te raken, maar de kans dat je ernstig ziek wordt, is veel kleiner. Het onderzoek heeft ook uitgebreid gekeken naar factoren voor besmetting en de mate van immuniteit. Er komen bijvoorbeeld steeds nieuwe varianten van het coronavirus bij waardoor het afweersysteem telkens moet bijleren voor optimale bescherming.
Een afweersysteem past zich aan aan de nieuwe omstandigheden.
Voice-over: Door het onderzoek hebben we meer inzicht gekregen hoe antistoffen in de neusholte helpen om besmettingen met het virus te verminderen. Want de meeste mensen hebben ook antistoffen in de bovenste luchtwegen waardoor het virus, inclusief nieuwe varianten, sneller wordt herkend en de kans op ziekte vermindert.
Het PIENTER Corona onderzoek richt zich nu ook op de gevolgen van Covid-19 en op de afweer tegen andere ziekteverwekkers in de luchtwegen. Want door alle maatregelen tijdens de Covidperiode hebben andere ziekteverwekkers minder kans gekregen om mensen te besmetten. Verder richt het onderzoek zich op langdurige klachten na een besmetting. De ernst van aanhoudende klachten en de mogelijke veranderingen in de kwaliteit van leven. De inzichten van de studie deelt het RIVM met beleidsmakers en publiceert deze op de website van de PIENTER Corona Studie en in wetenschappelijke tijdschriften. Zonder deelnemers zijn dit soort onderzoeken niet mogelijk. Het RIVM bedankt daarom iedereen die meedoet aan PIENTER Corona en de vele andere onderzoeken.
Het logo van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu verschijnt.
Beeldtekst:
rivm.nl/pienter-corona-onderzoek