Sommige geneesmiddelen bestaan uit (Per- en polyfluoralkylstoffen). Dit betekent dat deze geneesmiddelen bepaalde chemische verbindingen hebben van koolstof en fluor. Dit geeft het geneesmiddel de gewenste eigenschappen. Een geneesmiddel met PFAS wordt bijvoorbeeld beter opgenomen in het lichaam of blijft langer werkzaam.

PFAS als werkzame stof of hulpstof in geneesmiddelen

De werkzame stof zorgt voor de genezing of vermindering van klachten. In 2023 heeft het RIVM een lijst opgesteld van geneesmiddelen waarvan de werkzame stof een PFAS is. Daarbij is de definitie van de (Organisation for Economic Co-operation and Development) gebruikt. In Nederland waren dat toen 66 werkzame stoffen in 734 verschillende geneesmiddelen.

Dit is een bredere selectie van PFAS dan in het PFAS-restrictievoorstel’. Ze ook PFAS in medische producten.

PFAS kan ook als hulpstof in het geneesmiddel of in de verpakking gebruikt worden. Er is op dit moment geen overzicht van welke PFAS als hulpstof of in verpakkingen wordt gebruikt.

Waarom PFAS niet zomaar uit geneesmiddelen gehaald kan worden

PFAS kan niet eenvoudig uit een geneesmiddel weggelaten worden. Zonder PFAS wordt het een andere  actieve stof met andere eigenschappen. Daarom is vervanging meestal alleen mogelijk na een zorgvuldig en tijdrovend toelatingsproces. Wel  zijn er  voor veel van deze geneesmiddelen PFAS-vrije alternatieven. Deze kunnen in overleg met een arts of apotheker soms worden gebruikt.

Zijn geneesmiddelen met PFAS veilig voor de gezondheid?

Voordat een geneesmiddel op de markt komt wordt de veiligheid onderzocht. Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) en/of het Europees Medicijn Agentschap (EMA) beoordelen deze onderzoeken. Pas als deze instanties goedkeuring geven  mag een geneesmiddel verkocht worden.

Ook geneesmiddelen met PFAS zijn dus uitvoerig getest en beoordeeld. Het is veilig om deze geneesmiddelen te gebruiken.

Zijn PFAS in geneesmiddelen veilig voor het water?

Geneesmiddelen komen via urine of ontlasting in het riool terecht. Sommige geneesmiddelen zijn schadelijk voor het milieu. Zo kunnen hormonen in geneesmiddelen de hormoonhuishouding van waterdieren verstoren.

Vergunninghouders moeten bij registratie van een nieuw geneesmiddel laten zien welke effecten er voor het milieu zijn. Recent is er aandacht gekomen voor geneesmiddelen met PFAS zijn en de effecten die dit kan hebben op het milieu.

Het Kennisnetwerk Medicijnresten doet onderzoek naar de gevolgen van medicijnresten in het milieu. Meer informatie over dit onderzoek:

Wat doet het RIVM?

Het RIVM neemt deel aan verschillende nationale en internationale samenwerkingsverbanden die werken aan geneesmiddelen die beter zijn voor het milieu.

Meer informatie:

Publicaties

Lees meer over de effecten van PFAS op het milieu: PFAS in oppervlaktewater | RIVM