LabTaal is een samenwerkingsproject dat werkt aan een betere gegevensuitwisseling tussen laboratoria. Dit draagt bij aan een laboratoriumlandschap dat de zorg en de publieke gezondheid optimaal ondersteunt. Op deze pagina leest u meer over de manieren waarop LabTaal dat doet.
Zorgverleners, laboratoria, onderzoekers en epidemiologen wisselen dagelijks veel gegevens uit. Denk aan laboratoriumresultaten en onderzoeksgegevens. Hierbij spreken zij niet altijd dezelfde ‘taal’. Bijvoorbeeld omdat laboratoria verschillende codes hanteren voor dezelfde laboratoriumtest of uitslag. Ook is de manier van aanleveren vaak ongestructureerd en wordt er geen of onvoldoende gebruik gemaakt van geautomatiseerde gegevensuitwisseling.
LabTaal is een samenwerkingsverband van verschillende kennisorganisaties, verenigingen en laboratoria en heeft als doel bovenstaande problemen op te lossen.
Eenheid van taal en techniek
LabTaal werkt op twee manieren aan het verbeteren van de gegevensuitwisseling tussen laboratoria:
- Het ontwikkelen en implementeren van gestandaardiseerde labcodes. Dit noemen we ‘eenheid van taal’.
- Het verbeteren van technische processen. Zo kunnen laboratoria snel, veilig en geautomatiseerd gegevens met elkaar uitwisselen. Dit noemen we ‘eenheid van techniek’.
Belang van eenheid van taal
De coronapandemie heeft nog maar eens laten zien dat eenheid van taal wenselijk is in het laboratoriumlandschap. Gelijke taal, of labcodes, maakt veilige, geautomatiseerde uitwisseling van gegevens mogelijk. Dit is belangrijk om snel een goed beeld te krijgen van de aanwezigheid van ziekteverwekkers en hun verspreidingsroutes. En dat is dan weer belangrijk voor het advies over het tegenhouden van verdere verspreiding van ziekteverwekkers.
Het project LabTaal is erop gericht om standaardisatie in het gebruik van codes te ontwikkelen en te implementeren. De voorloper van LabTaal was het project Eenheid van Taal in Antibioticaresistentie.
Eenheid van Taal en LabTaal
Focus op antibioticaresistentie
Eenheid van Taal begon in 2018 met een focus op antibioticaresistentie (ABR). We hebben een subset aan codes uit internationale terminologieën vastgesteld en opgenomen in de Nederlandse Labcodeset. Inmiddels doen meer dan veertig (medisch microbiologisch laboratorium)’s mee aan dit project. Daarvan is 75% al ‘in productie’. Zij wisselen op dagelijkse basis (antibioticaresistentie)-uitslagen uit met het RIVM voor de ABR-surveillance. Steeds meer laboratoria doen hieraan mee.
Start van LabTaal
In 2024 is met twee laboratoria een vervolgpilot gestart in het project LabTaal. Na de succesvolle stappen binnen het ABR-veld met Eenheid van Taal, zijn we met LabTaal begonnen met het uitbreiden van de Nederlandse Labcodeset. Daarnaast onderzochten we hoe we de gegevensuitwisseling tussen en met laboratoria in de praktijk kunnen vormgeven. De bevindingen zijn weergegeven in een onderzoeksrapport dat is aangeboden aan (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport).
LabTaal in 2026
In opdracht van het ministerie van VWS zijn we in 2025/2026 verdergegaan met vijf pilotlaboratoria waarmee we de bevindingen verder uitwerken. De speerpunten in deze fase zijn:
- Uitbreiding van de Nederlandse Labcodeset met kernsets van de meest voorkomende bepalingen in Nederland
- Toetsing van deze kernsets.
- Verbetering van de geautomatiseerde gegevensuitwisseling.
Zo gaan we met LabTaal voor een breder werkveld, waarin veel laboratoriumbepalingen en resultaten zijn gedekt. Door te werken aan een eenduidige en effectieve landelijke gegevensuitwisseling van laboratoriuminformatie draagt LabTaal bij aan goede zorg en publieke gezondheid.
Gegevensuitwisseling
Met de uitbreiding van de Nederlandse Labcodeset wordt een bredere basis gelegd voor snelle en veilige digitale informatie-uitwisseling in het zorgstelsel. Maar er is nog meer nodig. Ook de techniek voor gegevensuitwisseling moet op orde zijn. In het project LabTaal werkt het RIVM samen met partners uit het veld aan een goedgeorganiseerde gegevensuitwisseling. Daarmee is het reguliere werk sneller en veiliger uit te voeren. Dit draagt ook bij aan een pandemisch paraat laboratoriumlandschap.
Gegevensuitwisseling tot nu toe
In 2024 is gekeken naar de verschillende processen en hoe de benodigde informatie digitaal kan worden uitgewisseld. Aan de hand van twee casussen (één over een patiënttransfer en één over tuberculose) keek het RIVM samen met het werkveld en leveranciers naar de benodigde gegevensuitwisselingen en wat ervoor nodig is om de automatisering daarvan een stap verder te brengen.
Gegevensuitwisseling in 2025/2026
In 2025/2026 verdiepen we dit onderzoek. Opnieuw werken we veel samen met partners uit het veld. In de casus over de patiënttransfer onderzoeken we of de gegevensuitwisseling tussen ziekenhuizen beter kan, bijvoorbeeld als een patiënt van het ene naar het andere ziekenhuis wordt overgebracht. Zo draagt dit project bij aan de patiëntenzorg.
De tuberculose-casus gebruiken we voor onderzoek naar het verbeteren van de gegevensuitwisseling bij meldingsplichtige ziekten. Naast tuberculose kijken we ook naar het geautomatiseerd aanleveren van virologische uitslagen voor surveillance.
Samenwerkingsverband
LabTaal is een samenwerkingsverband van:
- Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
- Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie (NVMM)
- Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde (NVKC)
- (Nationaal ICT instituut in de Zorg)
- medisch-microbiologische laboratoria
- klinisch chemische laboratoria
Contact
Wilt u meer informatie of heeft u vragen over LabTaal? Dan kunt u contact opnemen via LabTaal@rivm.nl.