Aantal tuberculosepatiënten en aantal tuberculose-infecties

In de eerste drie maanden van 2026 werden 242 tbc (Tuberculose)-patiënten gemeld aan het NTR (Nederlands Tuberculose Register) (figuur 1). Het aantal meldingen is hiermee 35% hoger dan in de eerste 3 maanden van 2025 (179) en 25% hoger dan in dezelfde maanden in 2024 (193).

Niet iedereen die besmet is met de tuberculosebacterie, is ook ziek. Heeft iemand de bacterie zonder ziek te zijn? Dan heet dat een tuberculose-infectie (tbi). Het aantal gemelde personen met tbi in de eerste drie maanden van 2026 was 387. Tot nu toe is dat 30% minder dan in 2025 (548) over dezelfde maanden werd gemeld (figuur 2). De rest van de cijfers op deze pagina gaat over mensen die wel de ziekte tuberculose hebben. 

Meldingen in de REC's (tbc-regio's)

De meeste meldingen kwamen uit de regionale expertisecentra (REC) Noord West (70) en Zuid-Holland (60). De minste meldingen kwamen uit REC (Regionaal Expertise Centrum) Noord Oost (59) (figuur 3). Vooral in REC Noord West en REC Zuid waren er meer meldingen dan in het eerste kwartaal van 2025.

Er waren in 2026 geen meldingen vanaf de BES-eilanden.

In de eerste drie maanden van 2026 was de incidentie van tuberculose het hoogst (13 per 100.000) in Oost-Groningen, waar in Ter Apel het grootste aanmeldcentrum voor asielzoekers in Nederland is gevestigd. 

Meest voorkomende geboortelanden

88% van de tbc (Tuberculose)-patiënten gemeld in de eerste drie maanden van 2026 is geboren in het buitenland. De meeste migranten met tbc zijn geboren in (figuur 5): 
1.    Eritrea
2.    Marokko
3.    Somalië 
4.    Ethiopië
5.    Afghanistan
6.    Polen
Er werden drie patiënten gemeld met Oekraïne als geboorteland. Van 34 meldingen (14%) ontbreekt nog informatie over het geboorteland. 

Toestemming voor aanvullende gegevens

Op de peildatum hadden 167 tbc (Tuberculose)-patiënten (69%) toestemming gegeven voor het registreren van aanvullende, niet wettelijk verplichte gegevens in informatiesysteem Osiris. 14 patiënten (6%) gaven geen toestemming en bij 61 meldingen (25%) is nog niet ingevuld of de patiënt toestemming geeft. Het percentage patiënten dat toestemming heeft gegeven varieert van 58% in REC (Regionaal Expertise Centrum) Noord Oost tot 85% in REC Zuid (zie figuur 6). 

Aantal asielzoekers met tuberculose

In de eerste drie maanden van 2026 werden in de eerste drie maanden van het jaar 28 asielzoekers (waarvan 15 jonger dan 18 jaar) met tuberculose gemeld die minder dan zes maanden in Nederland verbleven op het moment van diagnose. Bij een deel van de tbc (Tuberculose)-patiënten ontbreekt (nog) toestemming voor het registreren van aanvullende, niet wettelijk verplichte gegevens (zoals ‘reden komst naar Nederland’ en ‘duur verblijf in Nederland op moment van diagnose’). Daardoor kan het aantal asielzoekers met tuberculose in werkelijkheid hoger liggen dan het aantal dat hier gerapporteerd is. In 2025 waren er in dezelfde periode 10 asielzoekers (waarvan 2 jonger dan 18 jaar) met tbc. Ook toen was er sprake van mogelijke onderrapportage.

Kweek-bevestigde tuberculose

Als een arts denkt dat iemand tbc heeft, kan de arts lichaamsmateriaal van de patiënt laten onderzoeken in een laboratorium. Daar wordt het lichaamsmateriaal op kweek gezet om te zien of de tbc-bacterie erin zit. 

Het totale percentage kweek-bevestigde tuberculose in 2026 is 48% (in 2025 was dit vergelijkbaar met 46%). Longtuberculose was in 58% van de gevallen met kweek bevestigd. Bij extrapulmonale tuberculose was dat 40%. In totaal was bij 26% van de patiënten sprake van sputum-positieve en/of BAL (Broncho Alveolaire Lavage)-positieve tuberculose. In 8% van de meldingen is de lokalisatie van de ziekte nog niet gemeld, zie tabel.

Tabel 1: Kweek-bevestigde tuberculose per REC (tbc-regio)

Laboratoriumuitslagen en clustering

Met whole genome sequencing (WGS) wordt een uitgebreid DNA (deoxyribonucleic acid)-onderzoek gedaan op de gevonden tbc (Tuberculose)-bacterie. Daarmee kunnen onderzoekers zien of meerdere patiënten de bacterie van dezelfde bron hebben gekregen. Als dit zo is, vormen deze patiënten samen een cluster. 

Tot de peildatum zijn er 111 WGS (Whole Genome Sequence)-uitslagen gemeld in Osiris (figuur 7), terwijl er voor die periode 167 werden doorgegeven aan de GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst)'en. Van de 111 isolaten met een WGS-uitslag in Osiris, clusterden er 45 (40%) op het moment van diagnose.

Tot de peildatum en tot zo ver ingevuld door de GGD'en in Osiris groeiden 

• 1 nieuw cluster met 3 patiënten
• 7 bestaande en 2 nieuwe clusters met 2 patiënten

Resistentie

Soms is een tbc (Tuberculose)-bacterie ongevoelig voor één of meerdere antibiotica. Dit heet resistent. Tot en met de peildatum werd bij 4 patiënten rifampicine-resistente tuberculose vastgesteld (figuur 8).