Aantal tuberculosepatiënten en aantal tuberculose-infecties

In 2025 werden 871 tbc Tuberculose (Tuberculose)-patiënten gemeld aan het NTR Netherlands Tuberculosis Register (Netherlands Tuberculosis Register) (figuur 1).  Het aantal meldingen is hiermee 13% hoger dan in 2024 (768) en 24% hoger dan in 2023 (703).

Niet iedereen die besmet is met de tuberculosebacterie, is ook ziek. Heeft iemand de bacterie zonder ziek te zijn? Dan heet dat een tuberculose-infectie (tbi). Het aantal gemelde personen met tbi in 2025 was 1.625. Dat is 8% meer dan in 2024 (1.509) (figuur 2). De rest van de cijfers op deze pagina gaat over mensen die wel de ziekte tuberculose hebben. 

Meldingen in de REC's (tbc-regio's)

De meeste meldingen kwamen uit de regionale expertisecentra (REC) Zuid-Holland (241) en Noord Oost (241). De minste meldingen kwamen uit REC Zuid (156) (figuur 3). Er waren in 2025 geen meldingen vanaf de BES-eilanden.

In 2025 was de incidentie van tuberculose het hoogst (202 per 100.000) in Oost-Groningen, waar in Ter Apel het grootste aanmeldcentrum voor asielzoekers in Nederland is gevestigd (figuur 4). 

Meest voorkomende geboortelanden

82% van de tbc Tuberculose (Tuberculose)-patiënten gemeld in 2025 is geboren in het buitenland. De meeste migranten met tbc in zijn geboren in (figuur 5): 
1.    Eritrea
2.    Ethiopië
3.    Somalië
4.    Marokko
5.    Polen
Er werden elf patiënten gemeld met Oekraïne als geboorteland. Van 31 meldingen (4%) ontbreekt nog informatie over het geboorteland. 

Toestemming voor aanvullende gegevens

Op de peildatum hadden 710 tbc Tuberculose (Tuberculose)-patiënten (82%) toestemming gegeven voor het registreren van aanvullende, niet wettelijk verplichte gegevens in informatiesysteem Osiris. 74 patiënten (8%) gaven geen toestemming en bij 87 meldingen (10%) is nog niet ingevuld of de patiënt toestemming geeft. Het percentage patiënten dat toestemming heeft gegeven varieert van 77% in REC Noord West tot 85% in REC Zuid (zie figuur 6). 

Aantal asielzoekers met tuberculose

In heel 2025 werden 161 asielzoekers (waarvan 99 jonger dan 18 jaar) met tuberculose gemeld die minder dan zes maanden in Nederland verbleven op het moment van diagnose. Bij een deel van de tbc Tuberculose (Tuberculose)-patiënten ontbreekt (nog) toestemming voor het registreren van aanvullende, niet wettelijk verplichte gegevens (zoals ‘reden komst naar Nederland’ en ‘duur verblijf in Nederland op moment van diagnose’). Daardoor kan het aantal asielzoekers met tuberculose in werkelijkheid hoger liggen dan het aantal dat hier gerapporteerd is. In 2024 waren er in dezelfde periode 75 asielzoekers (waarvan 36 jonger dan 18 jaar) met tbc. Ook toen was er sprake van mogelijke onderrapportage.

Kweek-bevestigde tuberculose

Als een arts denkt dat iemand tbc heeft, kan de arts lichaamsmateriaal van de patiënt laten onderzoeken in een laboratorium. Daar wordt het lichaamsmateriaal op kweek gezet om te zien of de tbc-bacterie erin zit. 

Het totale percentage kweek-bevestigde tuberculose in 2025 is 59% (in 2024 was dit ook 59%). Longtuberculose was in 69% van de gevallen met kweek bevestigd. Bij extrapulmonale tuberculose was dat 45%. In totaal was bij 26% van de patiënten sprake van sputum-positieve en/of BAL-positieve tuberculose. in 2% van de meldingen is de lokalisatie van de ziekte nog niet gemeld, zie tabel.

Tabel 1: Kweek-bevestigde tuberculose per REC (tbc-regio)

Laboratoriumuitslagen en clustering

Met whole genome sequencing (WGS) wordt een uitgebreid DNA deoxyribonucleic acid (deoxyribonucleic acid)-onderzoek gedaan op de gevonden tbc Tuberculose (Tuberculose)-bacterie. Daarmee kunnen onderzoekers zien of meerdere patiënten de bacterie van dezelfde bron hebben gekregen. Als dit zo is, vormen deze patiënten samen een cluster. 

Tot de peildatum zijn er 502 WGS whole genome sequencing (whole genome sequencing)-uitslagen gemeld in Osiris (figuur 7), terwijl er voor die periode 548 werden doorgegeven aan de GGD Gemeentelijke Gezondheidsdienst (Gemeentelijke Gezondheidsdienst)'en. Van de 502 isolaten met een WGS-uitslag in Osiris, clusterden er 197 (39%) op het moment van diagnose.

Tot de peildatum en tot zo ver ingevuld door de GGD'en in Osiris groeiden 

• 1 bestaand cluster met 15 patiënten
• 2 bestaande clusters met 8 patiënten
• 1 bestaand en 1 nieuw cluster met 4 patiënten,
• 7 bestaande en 2 nieuwe clusters met 3 patiënten,
• 15 bestaande en 11 nieuwe clusters met 2 patiënten.

Resistentie

Soms is een tbc Tuberculose (Tuberculose)-bacterie ongevoelig voor één of meerdere antibiotica. Dit heet resistent. Tot en met de peildatum werd bij 15 patiënten rifampicine-resistente tuberculose vastgesteld (figuur 8).