Aantal tuberculosepatiënten en aantal tuberculose-infecties

In het eerste half jaar van 2026 werden 488 tbc (Tuberculose)-patiënten gemeld aan het NTR (Nederlands Tuberculose Register) (figuur 1). Het aantal meldingen is hiermee 14% hoger dan in het eerste half jaar van 2025 (429) en 24% hoger dan in dezelfde maanden in 2024 (393).

Niet iedereen die besmet is met de tuberculosebacterie, is ook ziek. Heeft iemand de bacterie zonder ziek te zijn? Dan heet dat een tuberculose-infectie (TBI). Het aantal gemelde personen met TBI ( Tuberculose-infectie) in de eerste helft van 2026 was 727. Tot nu toe is dat 21% minder dan in 2025 (981) over dezelfde maanden werd gemeld (figuur 2). De rest van de cijfers op deze pagina gaat over mensen die wel de ziekte tuberculose hebben. 

Meldingen in de REC's (tbc-regio's)

De meeste meldingen kwamen uit de regionale expertisecentra (REC) Noord West(144) en Zuid Holland (135). De minste meldingen kwamen uit REC (Regionaal Expertise Centrum) Zuid (99) (figuur 3). Vooral in REC Noord West waren meer meldingen dan in het eerste halfjaar van 2025.

Er waren in 2026 geen meldingen vanaf de BES-eilanden.

Meest voorkomende geboortelanden

79% van de tbc (Tuberculose)-patiënten gemeld in de eerste helft van 2026 is geboren in het buitenland. De meeste migranten met tbc zijn geboren in (figuur 5): 
1.    Eritrea
2.    Somalië 
3.    Marokko   
4.    Ethiopië
5.    Soedan
6.    Polen
Er werden vijf patiënten gemeld met Oekraïne als geboorteland. Van 36 meldingen (7%) ontbreekt nog informatie over het geboorteland. 

Toestemming voor aanvullende gegevens

Op de peildatum hadden 357 tbc (Tuberculose)-patiënten (73%) toestemming gegeven voor het registreren van aanvullende, niet wettelijk verplichte gegevens in informatiesysteem Osiris. 38 patiënten (8%) gaven geen toestemming en bij 93 meldingen (19%) is nog niet ingevuld of de patiënt toestemming geeft. Het percentage patiënten dat toestemming heeft gegeven varieert van 65% in REC (Regionaal Expertise Centrum) Noord West tot 81% in REC Zuid-Holland (zie figuur 6). 

Aantal asielzoekers met tuberculose

In het eerste half jaar van 2026 werden 57 asielzoekers (waarvan 26 jonger dan 18 jaar) met tuberculose gemeld die minder dan zes maanden in Nederland verbleven op het moment van diagnose. Bij een deel van de tbc (Tuberculose)-patiënten ontbreekt (nog) toestemming voor het registreren van aanvullende, niet wettelijk verplichte gegevens (zoals ‘reden komst naar Nederland’ en ‘duur verblijf in Nederland op moment van diagnose’). Daardoor kan het aantal asielzoekers met tuberculose in werkelijkheid hoger liggen dan het aantal dat hier gerapporteerd is. In 2025 waren er in dezelfde periode 56 asielzoekers (waarvan 37 jonger dan 18 jaar) met tbc. Ook toen was er sprake van mogelijke onderrapportage.

Kweek-bevestigde tuberculose

Als een arts denkt dat iemand tbc heeft, kan de arts lichaamsmateriaal van de patiënt laten onderzoeken in een laboratorium. Daar wordt het lichaamsmateriaal op kweek gezet om te zien of de tbc-bacterie erin zit. 

Het totale percentage kweek-bevestigde tuberculose in 2026 is 60% (in 2025 was dit vergelijkbaar met 58%). Longtuberculose was in 73% van de gevallen met kweek bevestigd. Bij extrapulmonale tuberculose was dat 49%. In totaal was bij 27% van de patiënten op basis van microscopie sprake van sputum-positieve en/of BAL (Broncho Alveolaire Lavage)-positieve tuberculose. In 5% van de meldingen is de lokalisatie van de ziekte nog niet gemeld, zie tabel.

Tabel 1: Kweek-bevestigde tuberculose per REC (tbc-regio)

Laboratoriumuitslagen en clustering

Met whole genome sequencing (WGS) wordt een uitgebreid DNA (deoxyribonucleic acid)-onderzoek gedaan op de gevonden tbc (Tuberculose)-bacterie. Daarmee kunnen onderzoekers zien of meerdere patiënten de bacterie van dezelfde bron hebben gekregen. Als dit zo is, vormen deze patiënten samen een cluster. 

Tot de peildatum zijn er 301 WGS (Whole Genome Sequence)-uitslagen gemeld in Osiris (figuur 7). Van de 301 isolaten met een WGS-uitslag in Osiris, clusterden er 118 (39%) op het moment van diagnose.

Tot de peildatum en tot zo ver ingevuld door de GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst)'en in Osiris groeiden

• 1 bestaand cluster met 5 patiënten
• 1 bestaand en 1 nieuw cluster met 4 patiënten
• 8 bestaande en 4 nieuwe clusters met 3 patiënten
• 10 bestaande en 6 nieuwe clusters met 2 patiënten

Resistentie

Soms is een tbc (Tuberculose)-bacterie ongevoelig voor één of meerdere antibiotica. Dit heet resistent. Tot en met de peildatum werd bij 8 patiënten rifampicine-resistente tuberculose vastgesteld (figuur 8).