Waterkwaliteit 2016

Waterkwaliteit in het LMM Basismeetnet in 2016

Meetperiode


Voor het meetjaar 2016 is de waterkwaliteit onderzocht in de periode oktober 2015 tot en met januari 2017 (bemonsteringsschema). Dit is gerelateerd aan de landbouwpraktijk van 2015. In de Kleiregio, Veenregio en het programma Zand-Winter vond de bemonstering plaats in het winterhalfjaar van oktober 2015 tot april 2016. In de programma’s Zand-Zomer en Zomersloten is bemonsterd in de maanden april 2016 tot en met september 2016. De Lössregio werd bemonsterd in de maanden september tot en met december 2016. 
In meetjaar 2016 zijn op 404 bedrijven waterkwaliteitsgegevens verzameld voor het LMM waarover gerapporteerd wordt in deze Basismeetnetrapportage. Dat zijn 8 bedrijven meer dan in 2015.

Databehandeling


De waterkwaliteitsgegevens van meetjaar 2016 zijn volgens bepaalde criteria geaggregeerd naar bedrijfstypegemiddelden en gemiddelden per grondsoortregio. Deze gemiddelden zijn voor nitraat in uitspoelend water getoetst aan de EU-norm van 50 mg nitraat per liter. 

Gemiddelde waterkwaliteit per grondsoortregio

Tabel 1 Gemiddelde concentratie aan nutriënten en aantal bemonsterde bedrijven per grondsoortregio.
  Kleiregio Lössregio Veenregio Zandregio
Uitspoelend water        
Nitraat mg/l 19 54 6,3 46
Fosfor mg P/l 0,24 0,15 0,31 0,14
% norm* voor Nitraat 93 62 98 67
Aantal bedrijven 94 50 56 204
Slootwater        
Stikstof mg N/l winter 4,4 - 4,5 8,0
Stikstof mg N/l zomer 2,5 - 3,0 4,9
Fosfor mg P/l winter** 0,24 - 0,20 0,12
Fosfor mg P/l zomer** 0,70 - 0,31 0,21
Aantal bedrijven in de winter/zomer 93/91 -/- 55/55 55/54

* Percentage bedrijven waar de gemiddelde concentratie voldoet aan de EU-norm voor nitraat
**Als opgelost P-totaal

Niet bij ieder bedrijf komen sloten voor. Sommige sloten staan droog in de zomer, hierdoor ligt het aantal bemonsterde bedrijven in de winter hoger dan in de zomer. In de Lössregio komen weinig sloten op landbouwbedrijven voor.

De stikstof in (kunst-)mest kent verschillende verbindingen, één daarvan is het mobiele nitraat. Dit verspreidt zich via de transportroutes van water. 

Afbeelding 1. De stikstof in (kunst-)mest kent verschillende verbindingen, één daarvan is het mobiele nitraat. Dit verspreidt zich via de transportroutes van water.

Mate waarin de kwaliteit van het uitspoelingswater aan de EU-norm voldoet

Figuur 1. Percentage bedrijven per grondsoortregio, waarvan de gemiddelde waterkwaliteit in het uitspoelingswater voldoet aan de EU-norm van 50mg NO3/l.

Figuur 1. Percentage bedrijven per grondsoortregio, waarvan de gemiddelde waterkwaliteit in het uitspoelingswater voldoet aan de EU-norm van 50mg NO3/l.

Van de bedrijven in de Veenregio en de Kleiregio voldoet het hoogste percentage aan de EU-norm van 50 mg nitraat per liter. In de Zandregio voldoet de nitraatconcentratie in het uitspoelend water in 2016 op 67% van de bedrijven aan de EU-norm. In het voorgaande jaar 2015 voldeed 54% aan deze norm. Ook in de Lössregio neemt het aandeel bedrijven dat aan de EU-norm voldoet, steeds verder toe. In meetjaar 2015 was dat 52% en in 2016 was dat 62%.

Externe factoren

Het najaar van 2015 was landelijk gezien zacht en droog, maar in december kende het zuiden en zuidoosten vrij veel neerslag én zonneschijn. Januari en februari van 2016 waren zachter dan normaal. Maart en april waren juist weer kouder dan gemiddeld. Door de zachte winter waren in april de meeste drainrondes compleet en de reguliere winterbemonsteringen (Zand Winter, Veen en Klei) afgerond. Op een tweetal bedrijven is de gecombineerde drain- en slootwaterbemonstering vervallen en vervangen door een slootwaterbemonstering. In de zomer voerden we de slootbemonsteringen zonder problemen uit. In het zuidoosten viel in juni een recordhoeveelheid neerslag. De zomerbemonsteringen van het grondwater in de Zandregio werden eind september afgerond. Het najaar was warm en droog waarbij er wel regionale verschillen waren: droger in het noorden en natter in het westen van het land. De bemonstering van het Lössprogramma ging door neerslag in november later van start en werd begin februari afgerond. Gemiddeld genomen gold 2016 als warm, zeer zonnig, vooral langs de kust, en met minder neerslag dan normaal. (bron o.a. JOW2016, KNMI)
Zie ook: rekening houden met neerslag.

 

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu