Griep is een besmettelijke ziekte. Mensen krijgen het door een virus.

Een flinke verkoudheid wordt vaak 'griep' genoemd maar is niet hetzelfde. (Zie verder hieronder de vraag 'Wat is het verschil tussen griep en verkoudheid?'.)

Niet iedereen die griep heeft wordt ziek.

De klachten kunnen zijn:

  • hoesten,
  • hoofdpijn,
  • keelpijn,
  • spierpijn,
  • moe zijn,
  • koorts en koude rillingen.

De klachten beginnen meestal plotseling en duren enkele dagen tot een week. De tijd tussen besmet raken en ziek worden is meestal 3-4 dagen.

Het virus zit in de keel van iemand die besmet is. Door hoesten en niezen komen kleine druppeltjes met het virus in de lucht. Mensen kunnen deze druppeltjes inademen en besmet raken.

Mensen kunnen ook via de handen en voorwerpen het virus binnen krijgen.

Griep is besmettelijk vanaf 1 dag vóór het begin van de klachten tot 5-7 dagen ná het begin van de klachten.

Niet iedereen die besmet raakt, wordt ziek.

Iedereen kan griep krijgen.

Sommige mensen hebben meer kans om griep te krijgen. Dat zijn vooral mensen die dicht op elkaar leven of werken. Bijvoorbeeld op de kinderopvang, school, kantoor of in de trein.

Iemand die griep heeft gehad kan de ziekte opnieuw krijgen.

  • Mensen met longziekten en aandoeningen aan de luchtwegen, zoals astma, chronische bronchitis of longemfyseem;
  • mensen met hartziekten, zoals mensen die een hartaanval gehad hebben, mensen die hartklachten hebben zoals hartritmestoornissen, of mensen die een hartoperatie hebben ondergaan;
  • mensen met diabetes (suikerziekte); niet alleen mensen die insuline spuiten, maar ook de mensen die tabletten met bloedsuikerverlagende middelen slikken of een diabetesdieet volgen;
  • nierpatiënten; vooral als de nieren door een ziekte niet goed werken (dus niet bij nierstenen);
  • mensen met weinig weerstand door andere ziekten of door een medische behandeling, bijvoorbeeld mensen die recent een beenmergtransplantatie hebben ondergaan, mensen die met hivhumaan immunodeficientievirus humaan immunodeficientievirus  zijn geïnfecteerd, mensen waarbij de milt is verwijderd (asplenie), mensen met een auto-immuunziekte, mensen met leukemie (bloedkanker) en mensen die chemotherapie of bestraling ondergaan;
  • kinderen vanaf 6 maanden tot 18 jaar die langdurig salicylaten gebruiken (bijvoorbeeld bij chronische darmaandoeningen);
  • personen met een verstandelijke handicap die in een instelling wonen;
  • personen met verminderde weerstand tegen infecties, bijvoorbeeld door levercirrose;
  • verpleeghuisbewoners die niet vallen onder bovengenoemde categorieën;
  • mensen van 60 jaar en ouder.

Mensen die tot deze groepen behoren, kunnen altijd contact opnemen met hun huisarts of specialist als zij denken griep te hebben.

De griepprik kan bij mensen uit de genoemde groepen de kans op ernstige klachten verkleinen. Zij krijgen jaarlijks een uitnodiging van de huisarts voor de griepprik. Het staat overigens iedereen vrij om zich - op eigen kosten - tegen griep te laten vaccineren.

Griepprik

Er is een inenting tegen griep: de griepprik.  De griepprik geeft na 2 weken bescherming tegen griep en werkt 4 tot 6 maanden. Bent je ouder dan 60 jaar? Of heeft u al een ziekte? Dan kunt u de griepprik gratis bij de huisarts halen.

De griepprik werkt alleen tegen de belangrijkste virussen waardoor mensen dat jaar griep krijgen. Daarom hebben mensen elk jaar weer een nieuwe griepprik nodig.

Soms krijgt iemand die de griepprik heeft gehad toch griep. De klachten zijn dan wel minder ernstig.

Bij hoesten of niezen:

  • Gebruik een papieren zakdoek. Hebt u geen papieren zakdoek bij de hand? Hoest dan in de plooi van uw elleboog.
  • Gebruik een zakdoek maar één keer.
  • Gooi de zakdoek na gebruik weg.
  • Was hierna uw handen.
  • Het is niet nodig om bij iedereen die hoest of niest uit de buurt te blijven. Houd pasgeboren baby’s wel uit de buurt van hoestende en niezende mensen.

Was de handen met water en zeep:

Was regelmatig de handen met water en zeep, zeker na hoesten, niezen en neus snuiten.

Handen wassen doe je zo:

  • Maak de handen goed nat onder stromend water.
  • Neem wat vloeibaar zeep uit een pompje.
  • Wrijf de handen over elkaar. Zorg dat er zeep op de binnenkant en buitenkant van de handen zit.
  • Wrijf goed alle vingertoppen in. Vergeet de duimen niet. Wrijf ook tussen de vingers.
  • Spoel de zeep goed af, onder stromend water.
  • Droog de handen goed af aan een schone handdoek of aan een papieren handdoek (keukenrol).

Zie ook de film 'Handen wassen - Doe het goed en vaak' van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.

En verder:

  • Maak dingen die u veel met de handen aanraakt regelmatig schoon. Zoals deurklinken, kranen en de leuning van de trap en speelgoed.
  • Was beddengoed en stoffen speelgoed regelmatig.
  • Zorg dat er verse lucht in huis komt. Laat bijvoorbeeld een raam op een kier staan of zet het rooster in het raam open.

Griep gaat meestal vanzelf weer over. Het kan 1 tot 3 weken duren voordat iemand zich weer helemaal beter voelt.

U kunt neusdruppels en hoestdrank gebruiken om minder last te hebben van de klachten. Er zijn ook medicijnen die de koorts en pijn minder kunnen maken, bijvoorbeeld paracetamol.

Bel de huisarts als u griep heeft en:

  • u benauwd wordt of veel slijm ophoest,
  • u suf wordt,
  • weinig drinkt en plast,
  • de koorts niet over gaat na 5 dagen,
  • u meer kans hebt om erger ziek te worden door griep.

Voelt iemand met griep zich weer goed? Dan kan hij gewoon naar de kinderopvang, school of werk. U bent al besmettelijk voordat u ziek bent. Thuisblijven helpt niet om te voorkomen dat anderen griep krijgen.

Werkt u in de zorg? Overleg dan eerst met uw werkgever of bedrijfsarts voor u weer gaat werken.

Griep geneest bij gezonde mensen meestal zonder medische behandeling. De volgende punten zijn desondanks wel goed om te weten.

  • Neem rust als je je ziek voelt en ziek uit.
  • Vermijd lichamelijke inspanning.
  • Houd bij koorts het vocht in je lichaam op peil door veel te drinken.
  • Voorkom dat je lichaam afkoelt als u koorts heeft.
  • Houd er rekening mee dat je besmettelijk bent voor de mensen in de buurt. Goede hygiëne voorkomt verdere verspreiding.
  • Tegen verschijnselen als koorts en pijn kun je bijvoorbeeld paracetamol nemen.
  • Voor kinderen bestaat er kinderparacetamol. Geef aan kinderen geen middelen die acetylsalicylzuur bevatten. Dit zit bijvoorbeeld in aspirine. Acetylsalicylzuur kan bij kinderen met griep een ernstige reactie veroorzaken: het zogeheten Reye-syndroom.

Antivirale middelen, ook wel virusremmers genoemd, zijn medicijnen die worden gebruikt bij de behandeling van griep. De medicijnen zorgen ervoor dat mensen met een griep korter ziek zijn, minder complicaties krijgen en minder besmettelijk zijn voor anderen. In Nederland zijn verschillende antivirale middelen op de markt die werkzaam zijn tegen het influenzavirus. Dit zijn oseltamivir (Tamiflu®) en zanamivir (Relenza®). Deze middelen moeten dan wel uiterlijk 48 uur na het begin van de eerste ziekte verschijnselen ingenomen worden en zijn alleen op recept van een arts verkrijgbaar.

Antivirale middelen worden in Nederland weinig voorgeschreven. Omdat de griep bij gezonde mensen meestal vanzelf overgaat, worden deze middelen vrijwel alleen voorgeschreven in ziekenhuizen en  tijdens een griepgolf in verpleeg- en verzorgingshuizen om een influenza-uitbraak te stoppen.

De veroorzaker van griep is een influenzavirus die jaarlijks kan veranderen. Verkoudheid kan worden veroorzaakt door verschillende andere virussen zoals het rhinovirus, het coronavirus of het RSrespiratoir syncytieel-virus. 

De verschijnselen bij verkoudheid beginnen geleidelijk:

  • keelpijn
  • hoesten (ophoesten van slijm)
  • hoofdpijn
  • lichte spierpijn
  • loopneus, snotteren

Verkoudheid zorgt bij volwassenen bijna nooit voor koorts.

Ja, jonge kinderen zijn nog weinig in aanraking gekomen met verkoudheidsvirussen. Hierdoor hebben ze nog weinig weerstand opgebouwd tegen deze virussen. Daarnaast hebben jonge kinderen op school en op de kinderopvang veel onderling contact waardoor ze elkaar gemakkelijk kunnen besmetten. Het gevolg is dat ze soms wel tien keer per jaar verkouden kunnen worden. Als ze verder gezond zijn, hoeft dit geen probleem te zijn.

De griep en verkoudheidsvirussen zitten in druppeltjes snot, slijm en speeksel. Door praten, hoesten of niezen worden de virussen verspreid. Dit gebeurt vooral in ruimten waar mensen dicht bij elkaar zitten en waar slecht geventileerd wordt, bijvoorbeeld in een trein of bus, een school of kinderdagverblijf. Ook worden virussen overgedragen via handen en voorwerpen, zoals een deurknop. Als iemand bijvoorbeeld na het vastpakken van de deurknop, zijn mond, neus of ogen aanraakt, kan hij besmet worden. Goede hygiëne kan verspreiding en besmetting beperken.

Meestal gaat een verkoudheid na 1 tot 3 weken vanzelf over. Er zijn geen medicijnen tegen verkoudheid. Wel kunnen de volgende tips helpen om de symptomen te verlichten.

  • Onderdruk de hoest niet. Hoesten houdt de luchtwegen schoon. Hinderlijke hoestprikkels kunt u eventueel onderdrukken met een noscapinehoudend middel.
  • Je neus ophalen is beter dan snuiten. Ophalen zuigt het slijm weg uit de bijholten en verkleint daar de kans op ontstekingen. Als je snuit, snuit dan de neusgaten één voor één.
  • Zoutwaterdruppels en xylometazolinedruppels helpen bij een verstopte neus; zoutwaterdruppels verdunnen het ingedikte slijm, xylometazolinedruppels maken het opgezwollen slijmvlies dunner. De beide middelen maken het ademen gemakkelijker. Voor volwassenen en kinderen zijn aparte middelen verkrijgbaar. Lees de bijsluiter goed.
  • Stomen kan verlichting geven, maar het versnelt de genezing niet. Volwassenen kunnen stomen boven een kom heet water. Doe een doek over het hoofd en adem de warme vochtige lucht in. Voeg geen kamille of menthol aan het water toe; dit kan de slijmvliezen irriteren. Kinderen kunnen stoom inademen in een badkamer of douche waar de warmwaterkraan stroomt.
  • Voorkom blootstelling aan sigarettenrook. Rook irriteert de slijmvliezen en vertraagt de genezing
  • Tegen koorts en pijn kunt u bijvoorbeeld paracetamol nemen. Voor kinderen bestaat er kinderparacetamol.

Bel de huisarts als:

  • de koorts hoger is dan 38 °C en langer aanhoudt dan 3 dagen bij een verkoudheid, of langer dan 5 dagen aanhoudt bij griep
  • de koorts terugkomt na een koortsvrije periode
  • sprake is van kortademigheid of benauwdheid, of van piepend ademhalen (eventueel in combinatie met hoge koorts)
  • sprake is van keelpijn die langer dan 7 dagen duurt of van keelpijn die sterk verergert
  • een grotere kans bestaat op ernstige klachten bij griep
  • uw baby jonger is dan 3 maanden en langer dan 24 uur koorts heeft (hoger dan 38 °C)
  • uw baby slecht drinkt (minder dan de helft van normaal)
  • uw baby suf is

Wanneer zijn mensen met griep en verkoudheid besmettelijk?

Mensen met griep zijn besmettelijk op de dag vóórdat de ziekteverschijnselen beginnen tot en met 5 dagen daarna. Mensen met verkoudheid zijn besmettelijk vanaf het moment dat de klachten ontstaan. Na een paar dagen vermindert de besmettelijkheid.

Nee, buikgriep is zelden griep. Misselijkheid, braken en diarree kunnen wel eens optreden bij griep, vooral bij kinderen. Maar griep is een ziekte van de luchtwegen en geen ziekte van de maag of darmen. Buikgriep is een infectieziekte die meestal veroorzaakt wordt door het norovirus.