Er is een inenting om de ziekte te voorkomen: de griepprik. Er zijn elk jaar andere griepvirussen waardoor mensen griep krijgen. Daarom hebben mensen elk jaar weer een griepprik nodig.

Griep is erg besmettelijk. Het is niet altijd mogelijk om te voorkomen dat iemand besmet raakt en ziek wordt. Om griep te voorkomen is het belangrijk om op het volgende te letten:

Bij hoesten of niezen:

  • Gebruik een papieren zakdoek. Heeft u geen papieren zakdoek bij de hand? Hoest dan in de plooi van uw elleboog.
  • Gebruik een zakdoek maar één keer.
  • Gooi de zakdoek na gebruik weg.
  • Was hierna uw handen.
  • Het is niet nodig om bij iedereen die hoest of niest uit de buurt te blijven. Houd pasgeboren baby's wel uit de buurt van hoestende en niezende mensen.

Was regelmatig de handen met water en zeep, zeker na een flinke hoest- en niesbui. Handen wassen doe je zo:

  • Maak de handen goed nat onder stromend water.
  • Neem wat vloeibaar zeep uit een pompje.
  • Wrijf de handen over elkaar. Zorg dat er zeep op de binnenkant en buitenkant van de handen zit. Wrijf goed alle vingertoppen in. Vergeet de duimen niet. Wrijf ook tussen de vingers.
  • Spoel de zeep goed af, onder stromend water.
  • Droog de handen goed af aan een schone handdoek of aan een papieren handdoek (keukenrol).

Zie ook de film 'Handen wassen - Doe het goed en vaak' van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu .

Houd uw huis schoon:

  • Let vooral op deurknoppen, kranen en de leuning van de trap.
  • Maak speelgoed vaak schoon en was knuffels regelmatig.

Ventileer regelmatig:

  • Ventileer goed door ramen en deuren op een kier te laten, of:
  • lucht 1 x per dag 10 minuten door een raam en/of deur open te zetten.

Meestal is behandeling niet nodig. De ziekte geneest vaak zonder medicijnen. Wel kan na griep een longontsteking ontstaan. In dat geval kan de arts medicijnen geven.

Iemand met griep die zich weer goed voelt, kan gewoon naar het kindercentrum, school of werk. Griep is al besmettelijk voordat de klachten beginnen. Thuisblijven helpt niet om te voorkomen dat anderen griep krijgen.

Werkt u in de zorg? Dan moet u eerst overleggen met uw werkgever voor u weer gaat werken.

Griep geneest bij gezonde mensen meestal zonder medische behandeling. De volgende punten zijn desondanks wel goed om te weten.

  • Neem rust als u zich ziek voelt en ziek uit.
  • Vermijd lichamelijke inspanning.
  • Houd bij koorts het vocht in uw lichaam op peil door veel te drinken.
  • Voorkom dat uw lichaam afkoelt als u koorts heeft.
  • Houd er rekening mee dat u besmettelijk bent voor de mensen in uw buurt. Goede hygiëne voorkomt verdere verspreiding.
  • Tegen verschijnselen als koorts en pijn kunt u bijvoorbeeld paracetamol nemen.
  • Voor kinderen bestaat er kinderparacetamol. Geef aan kinderen geen middelen die acetylsalicylzuur bevatten. Dit zit bijvoorbeeld in aspirine. Acetylsalicylzuur kan bij kinderen met griep een ernstige reactie veroorzaken: het zogeheten Reye-syndroom.

Bel de huisarts als:

  • de koorts hoger is dan 38 °C en langer aanhoudt dan 3 dagen bij een verkoudheid, of langer dan 5 dagen aanhoudt bij griep
  • de koorts terugkomt na een koortsvrije periode
  • sprake is van kortademigheid of benauwdheid, of van piepend ademhalen (eventueel in combinatie met hoge koorts)
  • sprake is van keelpijn die langer dan 7 dagen duurt of van keelpijn die sterk verergert
  • een grotere kans bestaat op ernstige klachten bij griep
  • uw baby jonger is dan 3 maanden en langer dan 24 uur koorts heeft (hoger dan 38 °C)
  • uw baby slecht drinkt (minder dan de helft van normaal)
  • uw baby suf is

Antivirale middelen, ook wel virusremmers genoemd, zijn medicijnen die worden gebruikt bij de behandeling van griep. De medicijnen zorgen ervoor dat mensen met een griep korter ziek zijn, minder complicaties krijgen en minder besmettelijk zijn voor anderen. In Nederland zijn verschillende antivirale middelen op de markt die werkzaam zijn tegen het influenzavirus. Dit zijn oseltamivir (Tamiflu®) en zanamivir (Relenza®). Deze middelen moeten dan wel uiterlijk 48 uur na het begin van de eerste ziekte verschijnselen ingenomen worden en zijn alleen op recept van een arts verkrijgbaar.

Antivirale middelen worden in Nederland weinig voorgeschreven. Omdat de griep bij gezonde mensen meestal vanzelf overgaat, worden deze middelen vrijwel alleen voorgeschreven in ziekenhuizen en  tijdens een griepgolf in verpleeg- en verzorgingshuizen om een influenza-uitbraak te stoppen.

De veroorzaker van griep is een influenzavirus die jaarlijks kan veranderen. Verkoudheid kan worden veroorzaakt door verschillende andere virussen zoals het rhinovirus, het coronavirus of het RSrespiratoir syncytieel-virus. 

De verschijnselen bij verkoudheid beginnen geleidelijk:

  • keelpijn
  • hoesten (ophoesten van slijm)
  • hoofdpijn
  • lichte spierpijn
  • loopneus, snotteren

Verkoudheid zorgt bij volwassenen bijna nooit voor koorts.

Ja, jonge kinderen zijn nog weinig in aanraking gekomen met verkoudheidsvirussen. Hierdoor hebben ze nog weinig weerstand opgebouwd tegen deze virussen. Daarnaast hebben jonge kinderen op school en op de kinderopvang veel onderling contact waardoor ze elkaar gemakkelijk kunnen besmetten. Het gevolg is dat ze soms wel tien keer per jaar verkouden kunnen worden. Als ze verder gezond zijn, hoeft dit geen probleem te zijn.

De griep en verkoudheidsvirussen zitten in druppeltjes snot, slijm en speeksel. Door praten, hoesten of niezen worden de virussen verspreid. Dit gebeurt vooral in ruimten waar mensen dicht bij elkaar zitten en waar slecht geventileerd wordt, bijvoorbeeld in een trein of bus, een school of kinderdagverblijf. Ook worden virussen overgedragen via handen en voorwerpen, zoals een deurknop. Als iemand bijvoorbeeld na het vastpakken van de deurknop, zijn mond, neus of ogen aanraakt, kan hij besmet worden. Goede hygiëne kan verspreiding en besmetting beperken.

Wanneer zijn mensen met griep en verkoudheid besmettelijk?

Mensen met griep zijn besmettelijk op de dag vóórdat de ziekteverschijnselen beginnen tot en met 5 dagen daarna. Mensen met verkoudheid zijn besmettelijk vanaf het moment dat de klachten ontstaan. Na een paar dagen vermindert de besmettelijkheid.

  • Mensen met longziekten en aandoeningen aan de luchtwegen, zoals astma, chronische bronchitis of longemfyseem;
  • mensen met hartziekten, zoals mensen die een hartaanval gehad hebben, mensen die hartklachten hebben zoals hartritmestoornissen, of mensen die een hartoperatie hebben ondergaan;
  • mensen met diabetes (suikerziekte); niet alleen mensen die insuline spuiten, maar ook de mensen die tabletten met bloedsuikerverlagende middelen slikken of een diabetesdieet volgen;
  • nierpatiënten; vooral als de nieren door een ziekte niet goed werken (dus niet bij nierstenen);
  • mensen met weinig weerstand door andere ziekten of door een medische behandeling, bijvoorbeeld mensen die recent een beenmergtransplantatie hebben ondergaan, mensen die met hivhumaan immunodeficientievirus humaan immunodeficientievirus  zijn geïnfecteerd, mensen waarbij de milt is verwijderd (asplenie), mensen met een auto-immuunziekte, mensen met leukemie (bloedkanker) en mensen die chemotherapie of bestraling ondergaan;
  • kinderen vanaf 6 maanden tot 18 jaar die langdurig salicylaten gebruiken (bijvoorbeeld bij chronische darmaandoeningen);
  • personen met een verstandelijke handicap die in een instelling wonen;
  • personen met verminderde weerstand tegen infecties, bijvoorbeeld door levercirrose;
  • verpleeghuisbewoners die niet vallen onder bovengenoemde categorieën;
  • mensen van 60 jaar en ouder.

Mensen die tot deze groepen behoren, kunnen altijd contact opnemen met hun huisarts of specialist als zij denken griep te hebben.

De griepprik kan bij mensen uit de genoemde groepen de kans op ernstige klachten verkleinen. Zij krijgen jaarlijks een uitnodiging van de huisarts voor de griepprik. Het staat overigens iedereen vrij om zich - op eigen kosten - tegen griep te laten vaccineren.

Meestal gaat een verkoudheid na 1 tot 3 weken vanzelf over. Er zijn geen medicijnen tegen verkoudheid. Wel kunnen de volgende tips helpen om de symptomen te verlichten.

  • Onderdruk uw hoest niet. Hoesten houdt de luchtwegen schoon. Hinderlijke hoestprikkels kunt u eventueel onderdrukken met een noscapinehoudend middel.
  • Uw neus ophalen is beter dan snuiten. Ophalen zuigt het slijm weg uit de bijholten en verkleint daar de kans op ontstekingen. Als u snuit, snuit dan de neusgaten één voor één.
  • Zoutwaterdruppels en xylometazolinedruppels helpen bij een verstopte neus; zoutwaterdruppels verdunnen het ingedikte slijm, xylometazolinedruppels maken het opgezwollen slijmvlies dunner. De beide middelen maken het ademen gemakkelijker. Voor volwassenen en kinderen zijn aparte middelen verkrijgbaar. Lees de bijsluiter goed.
  • Stomen kan verlichting geven, maar het versnelt de genezing niet. Volwassenen kunnen stomen boven een kom heet water. Doe een doek over het hoofd en adem de warme vochtige lucht in. Voeg geen kamille of menthol aan het water toe; dit kan de slijmvliezen irriteren. Kinderen kunnen stoom inademen in een badkamer of douche waar de warmwaterkraan stroomt.
  • Voorkom blootstelling aan sigarettenrook. Rook irriteert de slijmvliezen en vertraagt de genezing
  • Tegen koorts en pijn kunt u bijvoorbeeld paracetamol nemen. Voor kinderen bestaat er kinderparacetamol.

Nee, buikgriep is zelden griep. Misselijkheid, braken en diarree kunnen wel eens optreden bij griep, vooral bij kinderen. Maar griep is een ziekte van de luchtwegen en geen ziekte van de maag of darmen. Buikgriep is een infectieziekte die meestal veroorzaakt wordt door het norovirus.