Hebben mensen die in de buurt van een kerncentrale wonen, meer kans om kanker te krijgen? Sinds de jaren 80 van de vorige eeuw hebben wetenschappers over de hele wereld een antwoord op deze vraag gezocht. De resultaten hiervan zijn wisselend. Begin 2026 was de conclusie van twee Amerikaanse onderzoeken: de kans op kanker wordt groter als mensen dichter bij een kerncentrale wonen. Dat klinkt zorgelijk, maar het is belangrijk om goed te begrijpen wat deze onderzoeken wél en níet zeggen. De straling van een kerncentrale is namelijk zo laag dat dit niet de oorzaak kan zijn van deze grotere kans.
Gezondheid van mensen die in de omgeving van industrie wonen is belangrijk. Ook rond kerncentrales. Daarom doet het RIVM onderzoek naar de relatie tussen straling en gezondheid en beoordeelt van andere onderzoeken de kwaliteit van de analyses.
De hoeveelheid straling is te laag
Blootstelling aan ioniserende straling kán kanker veroorzaken. Dat is bekend. Daarom moeten kerncentrales aan internationale strenge eisen voldoen om een vergunning te krijgen en mogen maar heel weinig radioactieve stoffen uitstoten. Toezichthouders houden dat nauwlettend in de gaten.
In Nederland doet het RIVM metingen rond de kerncentrale van Borssele. Daar is de extra dosis per jaar voor volwassenen lager dan de natuurlijke achtergrondstraling die iemand gemiddeld op één dag ontvangt.
Volgens experts is dat veel te weinig om een meetbare verhoging van de kans op kanker te veroorzaken.
De methode van onderzoek niet altijd geschikt
De Amerikaanse onderzoekers hebben verschillende groepen mensen met elkaar vergeleken. Dat heet epidemiologisch onderzoek. Er bestaan verschillende vormen van epidemiologisch onderzoek. In dit geval hebben de onderzoekers niet gekeken naar de gegevens van individuen of naar de blootstelling aan straling.
Geen duidelijke oorzaak aan te wijzen
Door de beperkingen van deze Amerikaanse onderzoeken blijft het onduidelijk welke factoren precies een rol spelen. Komt er in de omgeving van een kerncentrale toch meer kanker voor, dan gaat het waarschijnlijk om een combinatie van factoren, en niet om één duidelijke oorzaak.
Het is dus belangrijk om niet te snel conclusies te trekken op basis van deze resultaten. Want een relatie tussen wonen dichtbij een kerncentrale en een iets hogere kans op kanker betekent niet dat de kerncentrale aantoonbaar de oorzaak is.