Blootstelling aan straling van radioactieve stoffen kan schadelijk zijn voor de gezondheid. Het is daarom belangrijk om snel te handelen en blootstelling te voorkomen. De Ongevalsorganisatie Straling van het RIVM kan met verschillende rekenmodellen en eventueel beschikbare metingen snel een betrouwbaar beeld geven van de (te verwachten) radiologische situatie. Ook meet het RIVM continu of en zo ja welke radioactieve stoffen er in de lucht zitten. Zo kan een onverwachte concentratie radioactiviteit gesignaleerd worden. Ook geven de metingen meer informatie over hoe de radioactieve stoffen zich daadwerkelijk verspreiden.

Uitbreiding bestaande rekenmodel

Bij een kernwapen komen dezelfde radioactieve stoffen vrij als bij een kernongeval, maar in een andere samenstelling. Daardoor is de verspreiding anders en kunnen er ook andere gevolgen zijn. Het RIVM heeft daarom het bestaande radiologische rekenmodel uitgebreid voor het gebruik van kernwapens. Wordt er ergens op de wereld een kernwapen gebruikt dan is alleen nog informatie nodig over de actuele situatie. Bijvoorbeeld de plaats, het gebruikte wapen en het weer. Het RIVM berekent daarna hoe de radioactiviteit zich verspreidt.

Berekeningen laten zien of maatregelen nodig zijn

Het RIVM berekent welke dosis mensen als gevolg van de radioactiviteit kunnen oplopen. Op basis daarvan wordt beoordeeld of maatregelen nodig zijn om de bevolking te beschermen.
Voorbeelden van maatregelen zijn schuilen, evacueren of het innemen van jodiumtabletten. Voor alle maatregelen geldt dat de effectiviteit erg afhankelijk is van de specifieke omstandigheden op dat moment.

Jodiumtabletten bijvoorbeeld, beschermen bij inademing van radioactief jodium, dat met name vrijkomt bij een ongeval met een kerncentrale. Ook moeten de tabletten op het juiste moment worden ingenomen. Bij de ontploffing van een kernwapen komt relatief veel minder jodium vrij en is de maatregel schuilen veel effectiever. Hierdoor zal het innemen van jodiumtabletten in dit geval veelal niet geadviseerd worden en zal de nadruk liggen op het schuiladvies. Binnen ben je het best beschermd tegen radioactiviteit.  Een schuiladvies ter bescherming tegen radioactieve stoffen houdt in: binnen blijven of naar binnen gaan en deuren, ramen en alles wat als ventilatie werkt, sluiten.

Verschillen in manier van blootstelling

Op enige afstand van de explosie ontvang je bij een kernwapen de meeste dosis door de radioactiviteit die op de grond terecht is gekomen. Bij een ongeval met een kerncentrale komt dit vaak door het inademen van de besmette lucht. Een ander verschil is dat de hoeveelheid radioactiviteit op de grond na een explosie veel sneller afneemt dan bij een ongeval met een kerncentrale. Dichtbij de explosie van een kernwapen zijn de effecten van de explosie zelf het meest relevant, verderop de effecten door straling.

Meestal geen maatregelen nodig

In veel gevallen zullen er helemaal geen maatregelen nodig zijn, zeker als er ver van Nederland een kernwapen tot ontploffing wordt gebracht. De afstand tot de explosie is dan te groot. De radioactieve stoffen bereiken Nederland niet, of heel beperkt. Is de kernwapenexplosie in, of dichter bij Nederland dan is het advies het volgen van officiële instructies, zoeken van beschutting, en het beperken van blootstelling aan straling. In eerste instantie door te schuilen. Luister naar de regionale radio (rampenzender) en kijk op Nederlandveilig.nl voor actuele informatie en adviezen.