Darmkanker is een van de meest voorkomende doodsoorzaken in Nederland. In 2015 overleden ruim 5.000 mensen aan darmkanker. In 2016 werd bij 15.400 mensen darmkanker vastgesteld.

Doel: darmkanker vroegtijdig ontdekken

Darmkanker heeft een langdurig voorstadium en is te voorkomen of goed te behandelen als het vroeg ontdekt wordt. De ziekte leent zich goed voor screening volgens de internationale criteria voor verantwoord bevolkingsonderzoek (de criteria van Wilson en Jungner). Het bevolkingsonderzoek heeft tot doel zo veel mogelijk sterfgevallen als gevolg van darmkanker te voorkomen. Het bevolkingsonderzoek kan op langere termijn jaarlijks 2.400 van de 7.000 sterfgevallen helpen voorkomen.

Advies Gezondheidsraad

Na enkele regionale proefbevolkingsonderzoeken adviseerde de Gezondheidsraad eind 2009 aan de minister van VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om iedere man en vrouw in de leeftijdscategorie 55-75 jaar een tweejaarlijkse screening op darmkanker met FIT aan te bieden. De Gezondheidsraad adviseerde het bevolkingsonderzoek gefaseerd in te voeren, zodat er voldoende zorgverleners beschikbaar zijn. Daarnaast noemde de Gezondheidsraad de aansluiting van de screening op de zorg cruciaal voor de kwaliteit.

Uitvoeringstoets RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu-CvBCentrum voor Bevolkingsonderzoek

In februari 2010 heeft de toenmalige minister van VWS zijn standpunt toegelicht in een brief aan de Tweede Kamer. Als voorwaarden voor de uitvoering noemde hij voldoende kwaliteit, capaciteit en geld. Het ministerie van VWS gaf het RIVM-CvB de opdracht om te onderzoeken of een bevolkingsonderzoek uitvoerbaar is. De conclusie van deze uitvoeringstoets luidde in het voorjaar van 2011: landelijke invoering en uitvoering van een bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland is mogelijk. Wel is een goede voorbereiding en gefaseerde invoering nodig.

Besluit minister VWS

Op 1 juni 2011 heeft minister Schippers van VWS een brief aan de Tweede Kamer gestuurd over haar besluit om het bevolkingsonderzoek in te voeren. Er is twee jaar nodig voor de benodigde voorbereidingen.

Pilot en start bevolkingsonderzoek

De minister heeft op 4 juli 2013 in een brief aan de Tweede Kamer bekend gemaakt dat de pilot naar het bevolkingsonderzoek darmkanker start in september 2013. In deze pilot zijn alle processen rond het bevolkingsonderzoek getest en waar noodzakelijk bijgesteld. De geleidelijke invoering van het bevolkingsonderzoek is gestart in januari 2014.

Financiering

Financiering van het bevolkingsonderzoek darmkanker vindt plaats vanuit de Subsidieregeling Publieke Gezondheid. De Subsidieregeling Publieke Gezondheid biedt een wettelijk kader voor de subsidiering. Het RIVM verleent namens de minister van VWS subsidie aan de screeningsorganisaties voor de uitvoering van het bevolkingsonderzoek en de kwaliteitsborging. Dit betreft het uitnodigen en informeren van de doelgroep, de ontlastingstest en analyse daarvan en de verwijzing voor nadere diagnostiek bij een ongunstige uitslag van de ontlastingstest. Het RIVM wordt gefinancierd vanuit VWS voor de uitvoering van de regietaak.

De vervolgdiagnostiek (intakegesprek en coloscopie, eventuele pathologie-diagnostiek) en het eventuele behandeltraject daarna vallen onder de Zorgverzekeringswet. De kosten van de huisartsen, coloscopiecentra en PA/CT-diagnostiek, de behandeling en de surveillance zijn dus onderdeel van het verzekerde pakket. Dit betekent dat hieraan kosten kunnen zijn verbonden voor de deelnemer aan het bevolkingsonderzoek. Dit is afhankelijk van de zorgverzekering, de hoogte van het eigen risico en hoeveel de deelnemer hiervan heeft gebruikt. Het is mogelijk dat de zorgverzekeraar van de deelnemer geen contract heeft met het coloscopiecentrum waar de afspraak is gemaakt. Dit kan betekenen dat de deelnemer een deel van de kosten van het intakegesprek en de coloscopie zelf moet betalen. De deelnemer kan de afspraak wijzigen naar een coloscopiecentrum waarmee zijn zorgverzekeraar een contract heeft afgesloten.