Nederland is al een tijd in de ban van het nieuwe coronavirus. Om beter te begrijpen hoe mensen denken over de afgekondigde maatregelen, wat hun drijfveren zijn om zich hier aan te houden en wat de impact op mensen is, houden het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu en GGDGemeentelijke Gezondheidsdienst-GHORGeneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (samen met de regionale GGD’en) een groot onderzoek. Het onderzoek gaat over het gedrag van mensen, wat ze vinden van de gedragsmaatregelen van de overheid en hoe het fysiek, mentaal en sociaal met ze gaat in dit coronatijdperk.

Resultaten 6e ronde

Meer mensen laten zich testen bij klachten, toename draagvlak

Sinds de vorige meting in het gedragsonderzoek (9-12 juli 2020), is het aantal COVID-19 besmettingen flink toegenomen. In lijn hiermee geven nu meer deelnemers van het gedragsonderzoek aan dat zij een 2e golf (heel) waarschijnlijk achten (van 67% naar 76%) en dat zij zich (veel) zorgen maken over het virus (van 34% naar 43%).  Tegelijkertijd zien we – na een periode waarin het draagvlak voor de maatregelen gestaag afnam – een forse toename in de steun voor maatregelen zoals anderhalve meter afstand houden (+14%) en drukte vermijden (+7%). Mensen geven aan zich ook weer iets meer aan de afstand maatregelen te houden. De meest opvallende verandering in gedrag is het aantal mensen met klachten die op een COVID-19 besmetting kunnen wijzen, dat zich heeft laten testen (bijna verdubbeld, naar 32% van de onderzoeksdeelnemers). Dat blijkt uit de zesde ronde van het gedragsonderzoek van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu en de GGDGemeentelijke Gezondheidsdienst’en, afgenomen tussen 19 en 23 augustus 2020.

Afstand houden lastig bij sociale events

De helft (51%) van de deelnemers geeft aan de afgelopen week niet op een plek geweest te zijn waar het te druk was om de anderhalve meter te houden. Uit ander onderzoek is al gebleken dat drukte een belangrijke rol speelt bij anderhalve meter afstand kunnen houden. We zien dan ook dat afstand houden op feestjes (verjaardag, bruiloft), bij het boodschappen doen en op het werk het minst vaak lukt (respectievelijk 31%, 13% en 25% lukt dat (bijna) altijd). Bijna de helft van de respondenten geeft aan dat het (bijna) altijd lukt om anderhalve meter afstand te houden op school en in de horeca; en tweederde in het theater of de bioscoop. Dit zijn plekken waar structureel aandacht is voor zowel het beperken van drukte als afstand houden.

Thuis blijven en testen

In de 6 weken tussen meting 5 en 6 van de vragenlijst, rapporteert 26% van de mensen dat zij  klachten die bij COVID-19 kunnen passen heeft ervaren. Ruim de helft (54%) denkt dat dit (hoogstwaarschijnlijk) komt door een onderliggende aandoening, zoals astma of allergie. Toch heeft 21% van deze mensen zich voor de zekerheid laten testen. Van de mensen met nieuwe klachten, geeft zelfs 45% aan zich in de afgelopen 6 weken getest te hebben. 85% van de mensen zegt zich binnen 4 dagen getest te hebben en 59% zelfs binnen 2 dagen. 
Mensen met klachten (of ze deze nu toeschrijven aan een onderliggende aandoening of niet) gaan echter onverminderd vaak naar buiten: 90% doet boodschappen, 43% gaat naar het werk, 64% bezoekt familie of vrienden, en 41% gaat naar de horeca. Ondanks dat mensen zich uitspreken voor thuisblijven bij klachten (84% steunt dit beleid), lijkt het dat veel mensen zich daar niet aan houden.

En verder

Natuurlijk valt er over dit onderzoek nog veel meer te vertellen. Kijk daarvoor op de onderliggende webpagina’s. Met gegevens over het vertrouwen in de overheidsmaatregelen tegen het nieuwe coronavirus, het welzijn van de respondenten, de verwachtingen over de app Coronamelder en meer. 

Naleven gedragsregels

Sinds half maart gelden in ons land diverse gedragsregels die moeten helpen om het aantal ziektegevallen te beperken.

  • Lukt het om aan de gedragsregels zoals afstand houden, de hygiënemaatregelen op te volgen? 
  • En is dit veranderd in de afgelopen  weken?

Verklaringen gedrag

Er zijn verschillende redenen waarom  regels wel of niet worden opgevolgd, zoals:

  • Inschatting van de kans om besmet te raken of anderen te besmetten
  • Invloed van corona op de emotie
  • Wat doen anderen?
  • Hoe makkelijk worden de maatregelen ervaren?
  • Inschatting of maatregelen  helpen?

En is dit veranderd in de afgelopen weken?

Welbevinden & Leefstijl

De coronacrisis kan ook gevolgen hebben op de mentale, fysieke, en sociale gezondheid.

  • Wat is het effect op het mentale welzijn?
  • Zijn de mensen anders gaan eten en bewegen?
  • Wordt er meer of minder gerookt dan voor de coronacrisis?

En is dit veranderd in de afgelopen weken?

Draagvlak

Aan de deelnemers gevraagd of ze achter de gedragregels staan:

  • Is er draagvlak voor de gedragsregels? 
  • Wat als de maatregelen nog lang gaan duren?
  • En is dit anders dan enkele weken geleden?

Vertrouwen in overheid

De mensen om ons heen kunnen invloed hebben op hoe we tegen maatregelen aankijken

  • Hoe wordt er over de maatregelen gesproken?
  • Is er vertrouwen in de aanpak van de Nederlandse overheid? 
  • Is dit veranderd in de afgelopen weken?

Over dit onderzoek

Het onderzoek wordt samen met het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu en de GGDGemeentelijke Gezondheidsdienst'en uitgevoerd

  • Hoe ziet het onderzoek eruit?
  • Wie doen er mee?