Nederland is al een tijd in de ban van het nieuwe coronavirus. Om beter te begrijpen hoe mensen denken over de afgekondigde maatregelen, wat hun drijfveren zijn om zich hier aan te houden en wat de impact op mensen is, houden het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu en GGDGemeentelijke Gezondheidsdienst GHORGeneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio Nederland (samen met de regionale GGD’en) een groot onderzoek. Het onderzoek gaat over het gedrag van mensen, wat ze vinden van de gedragsmaatregelen van de overheid en hoe het fysiek, mentaal en sociaal met ze gaat in dit coronatijdperk.

Resultaten 11e ronde

Sociale beperkingen vallen zwaar

De sociale beperkingen vallen steeds zwaarder. Met name de 1-bezoekermaatregel kan op weinig draagvlak rekenen: het aantal deelnemers dat deze maatregel steunt is ten opzichte van de vorige meetronde gedaald van 57 naar 47%. Het aantal deelnemers dat aangeeft in de afgelopen week niet meer dan 1 bezoeker per dag te hebben ontvangen is 72%, tegenover 81% in de vorige meetronde (ter vergelijking: dit percentage lag op 95% toen het maximum nog op 2 bezoekers of hoger lag). Slechts 37% ziet dat mensen in zijn of haar omgeving zich houden aan deze maatregel, dit was in de vorige ronde 50% en in de twee rondes daarvoor – toen het maximum nog op 2 bezoekers lag - 60%.

De resultaten laten zien dat deelnemers zich in bredere zin iets meer ruimte permitteren. Meer mensen hebben bezoek ontvangen (58 naar 64% in de afgelopen week minimaal 1 keer bezoek), en men is gemiddeld vaker de deur uit geweest, met name om te werken (45%, was de vorige ronde 38%), buitenshuis te sporten (13%, was 5%) of vrienden en familie te bezoeken (63%, was 52%).

Toename in testen en thuisblijven bij klachten

Tegelijkertijd zien we dat deelnemers voorzichtiger zijn geweest als zij mogelijk coronagerelateerde klachten hadden. Van de deelnemers die nu of in de afgelopen 6 weken klachten hebben (gehad) – die door hen (waarschijnlijk) niet worden toegeschreven aan een onderliggende aandoening – zegt 63% zich te hebben laten testen, dit was in de vorige meetronde 51%. Van de deelnemers die in nauw contact zijn geweest met een besmet persoon, zegt 62% zich te hebben laten testen, tegenover 54% in de vorige meetronde.

Deelnemers met klachten zijn ook vaker thuisgebleven: 45% zegt volledig thuis te zijn gebleven en 75% heeft in de quarantaineperiode geen bezoek ontvangen. Dat was respectievelijk 33 en 65% in de vorige meetronde (naar buiten gaan om je te laten testen wordt hierbij niet meegerekend). Van de deelnemers die in nauw contact zijn geweest met een besmet persoon, zegt 60% thuis te zijn gebleven en 89% geen bezoek te hebben ontvangen.

De cijfers voor testen en quarantaine liggen een stuk lager voor deelnemers die zijn teruggekeerd uit het buitenland: slechts 11% zegt zich in dat geval te hebben laten testen, en 21% is thuisgebleven. Dit is nagenoeg gelijk aan de vorige meetronde.

Testen bij kinderen

Deze meetronde is voor het eerst gevraagd naar het laten testen van kinderen. Van de deelnemers met kinderen, geeft ruim de helft aan dat (een van) hun kind(eren) in de afgelopen 6 weken klachten heeft gehad of in contact is geweest met een besmet persoon (57%). Van de kinderen met klachten is 67% getest of de afspraak moet nog plaatsvinden. Onder kinderen die in contact zijn geweest met een besmet persoon is dat 81%. De belangrijkste redenen die worden genoemd om kinderen niet te laten testen zijn: ‘mijn kind heeft hele milde klachten’ (37%), ‘ik denk dat de test erg onprettig is voor mijn kind’ (36%), en ‘de kans is klein dat mijn kind corona heeft’ (30%).

Meerderheid staat achter meer vrijheden na vaccinatie of negatieve test

Ook is deze ronde voor het eerst gevraagd naar draagvlak voor het mogelijke coronapaspoort. Deelnemers is gevraagd of zij het ermee eens zouden zijn dat mensen toegang krijgen tot bepaalde locaties en evenementen als zij zijn gevaccineerd, een recente negatieve testuitslag hebben of kort geleden een bewezen doorgemaakte infectie hebben. Cijfers van ronde 11 laten zien dat respectievelijk 70 en 68% van de deelnemers achter het coronapaspoort zou staan onder de eerste twee condities (vaccinatie of negatieve test), maar dat een minderheid van 37% vindt dat dit ook zou moeten gelden na een recent doorgemaakte infectie. Steun voor het coronapaspoort is niet sterk afhankelijk van het type locatie of evenement waarvoor het gebruikt zou worden: 65 tot 76% van de deelnemers zou het coronapaspoort steunen voor toegang tot evenementen, culturele locaties, werklocaties, en onderwijsinstellingen.

Dit en meer blijkt uit de elfde ronde van het vragenlijstonderzoek van de RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Corona Gedragsunit in samenwerking met GGDGemeentelijke Gezondheidsdienst GHORGeneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio en de 25 GGD’en, uitgevoerd tussen 24 en 28 maart 2021 onder ruim 47.000 deelnemers.

Naleven gedragsregels

Sinds half maart gelden in ons land diverse gedragsregels die moeten helpen om het aantal ziektegevallen te beperken.

  • Lukt het om aan de gedragsregels zoals afstand houden, de hygiënemaatregelen op te volgen? 
  • En is dit veranderd in de afgelopen  weken?

Verklaringen gedrag

Er zijn verschillende redenen waarom  regels wel of niet worden opgevolgd, zoals:

  • Inschatting van de kans om besmet te raken of anderen te besmetten
  • Invloed van corona op de emotie
  • Wat doen anderen?
  • Hoe makkelijk worden de maatregelen ervaren?
  • Inschatting of maatregelen  helpen?

En is dit veranderd in de afgelopen weken?

Welbevinden & Leefstijl

De coronacrisis kan ook gevolgen hebben op de mentale, fysieke, en sociale gezondheid.

  • Wat is het effect op het mentale welzijn?
  • Zijn de mensen anders gaan eten en bewegen?
  • Wordt er meer of minder gerookt dan voor de coronacrisis?

En is dit veranderd in de afgelopen weken?

Draagvlak

Aan de deelnemers gevraagd of ze achter de gedragregels staan:

  • Is er draagvlak voor de gedragsregels? 
  • Wat als de maatregelen nog lang gaan duren?
  • En is dit anders dan enkele weken geleden?

Vertrouwen in overheid

De mensen om ons heen kunnen invloed hebben op hoe we tegen maatregelen aankijken

  • Hoe wordt er over de maatregelen gesproken?
  • Is er vertrouwen in de aanpak van de Nederlandse overheid? 
  • Is dit veranderd in de afgelopen weken?

Vaccinatiebereidheid

Sinds begin januari is een vaccin tegen corona beschikbaar in Nederland.

  • Hoe denken mensen over vaccineren?
  • Willen mensen zich laten vaccineren?
  • En welke informatiebronnen zijn hierbij van belang?

Over dit onderzoek

Het onderzoek wordt samen met het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu en de GGDGemeentelijke Gezondheidsdienst'en uitgevoerd

  • Hoe ziet het onderzoek eruit?
  • Wie doen er mee?
  • Hoe is het onderzoek begonnen?

 

Hoe gaan we met de gegevens om?