Weten wat gezond, veilig of duurzaam is, betekent nog niet altijd dat mensen zich daarnaar gedragen. Ook motivatie alleen is vaak niet genoeg. Mensen moeten het gewenste gedrag ook kúnnen uitvoeren en een sociale en fysieke omgeving hebben die hen hiervoor de gelegenheid geeft.
Wanneer beleidsdoelen vragen om gedragsverandering, is goed begrip van gedrag daarom belangrijk voor het ontwikkelen van effectief en uitvoerbaar beleid voor verschillende doelgroepen. Een belangrijk concept hierbij is doenvermogen: het vermogen om in actie te komen en gewenst gedrag vol te houden, ook wanneer omstandigheden complex of belastend zijn. Door rekening te houden met (verschillen in) doenvermogen kan beleid beter aansluiten bij wat mensen kunnen. Dit vergroot de kans op uitvoerbaar beleid.
Binnen het expertiseveld Gedrag en gedragsverandering onderzoekt het RIVM gedrag dat impact heeft op volksgezondheid en milieu. We analyseren waarom mensen zich gedragen zoals zij doen, welke psychologische, sociale en omgevingsfactoren daarop van invloed zijn, en hoe deze factoren samenhangen en op elkaar inwerken.
Op basis van deze gedragswetenschappelijke kennis worden concrete handelingsopties geformuleerd voor beleid en praktijk. Een andere belangrijke activiteit is het ontwikkelen, toetsen en evalueren van interventies die bijdragen aan gezond, veilig en duurzaam gedrag. Hierbij is onder andere oog voor het verkleinen van (gezondheids)verschillen tussen groepen.
Onderstaande video laat zien hoe gedragsonderzoek bij het RIVM helpt om beter te begrijpen waarom mensen bepaalde keuzes maken en hoe die inzichten bijdragen aan effectief beleid.
Video: gedragsonderzoek
Video: gedrag en gedragsverandering
00:00:01:23 - 00:00:06:07
Bij het RIVM geven we advies over gedrag en gedragsverandering.
00:00:06:19 - 00:00:09:19
Want gedrag veranderen is best moeilijk.
00:00:10:17 - 00:00:14:03
En is niet alleen een kwestie van willen, maar ook van kunnen.
00:00:14:22 - 00:00:18:18
Hebben mensen het doenvermogen om het gewenste gedrag te laten zien?
00:00:19:02 - 00:00:21:04
En hoe zit het met hun omgeving:
00:00:21:04 - 00:00:23:22
werkt die ondersteunend of juist als drempel?
00:00:24:09 - 00:00:29:22
Door gedragsinzichten te gebruiken, kunnen we beleid ontwikkelen dat écht aansluit bij de doelgroep.
00:00:29:22 - 00:00:33:17
Zo vergroten we de effectiviteit en impact van interventies.
00:00:33:17 - 00:00:37:06
En daarmee het succes van beleid dat mensen gezonder moet maken.
00:00:37:21 - 00:00:40:09
In Nederland en wereldwijd.
00:00:40:20 - 00:00:43:03
De aanpak van het RIVM is helder:
00:00:43:03 - 00:00:45:09
Eerst brengen we het gedrag in beeld.
00:00:45:09 - 00:00:49:12
Daarna analyseren we of mensen dit gedrag willen én kunnen vertonen.
00:00:51:01 - 00:00:53:00
Neem zonbescherming.
00:00:53:00 - 00:00:56:03
We willen dat mensen zich bij hoge zonkracht insmeren.
00:00:56:18 - 00:01:02:19
Maar uit onderzoek van het RIVM blijkt dat mensen zich niet zozeer insmeren als de zonkracht hoog is,
00:01:02:19 - 00:01:04:13
maar als het warm is.
00:01:06:05 - 00:01:08:07
Ook maakt de omgeving uit:
00:01:08:07 - 00:01:12:24
op het strand grijpen mensen eerder naar zonnebrandcrème dan tijdens het tuinieren.
00:01:14:00 - 00:01:15:21
Bovendien zijn er drempels:
00:01:15:21 - 00:01:18:17
zonnebrandcrème is duur en plakkerig.
00:01:18:17 - 00:01:24:13
En veel mensen weten niet hoe vaak je moet smeren en wat de SPF precies betekent
00:01:25:08 - 00:01:27:19
Dit zijn waardevolle inzichten.
00:01:27:19 - 00:01:32:12
Concrete handvatten om te bepalen waarop je moet letten in je gedragsinterventies.
00:01:33:01 - 00:01:38:03
Benadruk in publiekscommunicatie bijvoorbeeld dat je moet smeren als de zonkracht hoog is.
00:01:38:03 - 00:01:41:03
Oók als het niet zomers aanvoelt.
00:01:42:24 - 00:01:44:24
En geef duidelijke instructies:
00:01:44:24 - 00:01:49:13
smeer een half uur voordat je naar buiten gaat en herhaal dit elke twee uur.
00:01:51:10 - 00:01:55:18
Ook helpen deze inzichten ons om advies te geven over beleidsmaatregelen.
00:01:56:02 - 00:02:01:04
Bijvoorbeeld dat de informatie over de SPF op zonnebrandproducten begrijpelijker moet.
00:02:01:16 - 00:02:04:11
Na een interventie meten we het effect:
00:02:04:20 - 00:02:06:12
Zijn mensen bewuster?
00:02:06:12 - 00:02:09:12
Weten ze wanneer ze moeten smeren en doen ze dat ook?
00:02:10:12 - 00:02:13:23
Als het nodig is, adviseren we over hoe je kunt bijsturen.
00:02:14:12 - 00:02:18:07
Zo maken we gedragskennis bij het RIVM praktisch.
00:02:18:23 - 00:02:22:01
We passen inzichten toe om te komen tot effectief beleid.
00:02:22:15 - 00:02:25:02
Bijvoorbeeld over zonnebrandcrème.
00:02:25:02 - 00:02:29:12
Maar ook over voeding, bewegen, mantelzorg en zorggebruik.
00:02:29:24 - 00:02:35:18
Zo zetten we ons in voor onze burgers, zorgprofessionals, organisaties en overheden.
00:02:36:03 - 00:02:39:09
Over ieder gedrag dat belangrijk is voor onze gezondheid.
00:02:39:19 - 00:02:41:23
Thuis én op het werk.
00:02:42:16 - 00:02:44:19
Ook aan de slag met gedragsonderzoek?
00:02:44:19 - 00:02:50:03
Ga naar www.rivm.nl/gedragsonderzoek