Een COVID-19-boostervaccinatie is een extra vaccinatie die na een langere periode wordt toegediend nadat de basisserie van de COVID-19-vaccinatie is afgerond. Deze boostervaccinatie is bedoeld als oppepper die de werking van de eerste vaccinatieserie kan verbeteren. Een booster is nodig als de beschermende werking van de eerste serie vaccins na een tijd te veel afneemt. Of wanneer de vaccinaties minder goed blijken te beschermen tegen nieuwe varianten van een virus, zoals de variant omikron.

Adviezen Gezondheidsraad

  • De Gezondheidsraad heeft op 2 november geadviseerd een boostervaccinatie aan te bieden aan mensen van 60 jaar en ouder en mensen in instellingen (vanaf 18 jaar).
  • Op 17 november kwam ook het advies om volwassenen met het downsyndroom een boostervaccinatie aan te bieden. Zij hebben, vergelijkbaar met ouderen, een hoger risico op ernstige ziekte en sterfte door COVID-19.
  • Op 25 november heeft de Gezondheidsraad geadviseerd om ook iedereen onder de 60 jaar een boostervaccinatie aan te bieden.
  • Op 24 december adviseerde de Gezondheidsraad om niet het vaccin van Janssen in te zetten als booster.

Voorwaarden booster

Mensen kunnen de COVID-19-boostervaccinatie halen vanaf 3 maanden na de laatste vaccinatie uit de COVID-19-basisserie. Mensen die na de laatste vaccinatie COVID hebben gehad, kunnen de boostervaccinatie halen vanaf 3 maanden nadat ze COVID hadden.

Planning

Alle volwassenen in Nederland kunnen een boostervaccinatie krijgen. Op basis van de adviezen van de Gezondheidsraad wordt er gestart met mensen van 60 jaar en ouder, bewoners in instellingen en mensen met het downsyndroom. Ook zorgmedewerkers krijgen eerder een boostervaccinatie aangeboden. Dit om te voorkomen dat zij ziek worden en dat de druk op de zorg toeneemt.

Jongeren 12-18 jaar

Op dit moment is er nog geen boostervaccin beschikbaar voor jongeren onder de 18 jaar. Het Europees Geneesmiddelen Agentschap (EMA European Medicines Agency) moet nog beoordelen of de vaccins ook geschikt zijn als booster voor deze leeftijdsgroep. Daarnaast moet ook de Gezondheidsraad nog een advies geven. De adviezen van de EMA en de Gezondheidsraad worden eind januari verwacht.

Wie aan de beurt is, kan een afspraak maken via www.coronavaccinatie-afspraak.nl.
 

Voor meer informatie over planning en uitnodiging:  website Rijksoverheid

Voor meer informatie over de omikronvariant

Animatie boostervaccinatie COVID-19

Drie vragen over de boostervaccinatie

Veelgestelde vragen

Beschermt de boostervaccinatie wel voldoende tegen de omikronvariant?

De boosterprik zorgt ervoor dat je lichaam in korte tijd veel antistoffen bijmaakt. Dat is nodig, want het afweersysteem dat je hebt opgebouwd door de basisvaccinatie herkent de variant Omikron minder goed. Omikron kan daardoor gemakkelijker lichaamscellen besmetten. 
Dankzij de booster krijg je weer meer antistoffen en is je afweersysteem wél in staat om Omikron te herkennen en besmetting te voorkomen. 

Daarnaast is er het vermoeden dat de basisvaccinatie nog wel enige bescherming biedt. Dat zou komen door een tweede beschermingslaag: de cellulaire afweer. Deze ruimt cellen op die toch besmet raken. Deze beschermingslaag is stabieler en minder gevoelig voor de veranderingen van de omikronvariant. Verwacht wordt dat de vaccins, dankzij de celullaire afweerlaag, nog wel voldoende bescherming bieden tegen ernstige ziekte (ziekenhuis- en IC intensive care-opname) door Omikron. Helemaal zeker weten we dat nog niet, want er zijn nog niet voldoende gegevens beschikbaar. 

Wat we wel weten is dat een boosterprik de herkenning van het virus door antistoffen én de cellulaire afweerlaag snel oppept. Daardoor ben je beter beschermd tegen Omikron. De bescherming is nog steeds lager dan tegen de deltavariant, maar wel een stuk beter.

Wordt de boostervaccinatie aangepast aan de omikronvariant? En moet iedereen dan weer opnieuw gevaccineerd worden?

Farmaceutische bedrijven zijn meteen begonnen met het ontwerpen en testen van vaccins die aangepast zijn aan de Omikronvariant. Of deze nieuwe vaccins daadwerkelijk worden gebruikt, hangt af van hoe goed de bestaande vaccins beschermen tegen ernstige ziekte door Omikron, en hoe het virus zich ontwikkelt. 

Welk vaccin wordt voor de booster gebruikt?

De boostervaccinatie wordt gezet met een mRNA vaccin: Pfizer/BioNTech of Moderna. Het maakt voor de boostervaccinatie niet uit welk vaccin iemand als 1e en 2e prik heeft gehad. Er is geen keuzemogelijkheid. Op basis van de beschikbare voorraad is er gekozen voor de volgende verdeling:

  • Mensen tussen 18 en 30 jaar krijgen bij voorkeur een booster met Pfizer/BioNTech.* 
  • Mensen ouder dan 45-50 jaar krijgen juist bij voorkeur een booster met Moderna.**

* Voor jongeren is Pfizer/BioNTech de beste keuze. Na een mRNA-vaccinatie is myocarditis een zeer zeldzame bijwerking; het komt voor bij minder dan 1 per 10.000 doses. Myocarditis wordt vooral gezien als bijwerking op jongere leeftijd, bij mannen en na de tweede mRNA-vaccinatie. Hoewel nog steeds zeldzaam, blijkt uit onderzoek blijkt dat deze bijwerking 3-5 keer minder vaak is gemeld na een vaccinatie met Pfizer/BioNTech dan met Moderna bij mensen jonger dan 30 jaar. 
** Mensen ouder dan 45-50 jaar hebben mogelijk juist iets meer baat bij Moderna, omdat uit onderzoek blijkt dat dit vaccin een beter immuunrespons geeft. Bovendien komt de zeldzame bijwerking myocarditis minder vaak voor bij mensen ouder dan 30 jaar.

De voorraad van Moderna neemt af. Het kan daardoor gebeuren dat GGD Gemeentelijke Gezondheidsdienst'en van bovenstaande verdeling afwijken. 

Waarom is de Moderna-booster een halve dosis?

Het komt vaker voor dat bij een boosterprik een kleinere dosis wordt gegeven dan bij de basisserie.
Het immuunsysteem heeft dan genoeg aan een kleinere dosis om weer aan het werk gezet te worden. Een halve dosis is dus voldoende voor een goede reactie. En het kan zijn dat een halve dosis ook minder bijwerkingen geeft.

In het onderzoek naar de Moderna-booster is een halve dosis (van 50 microgram) 6-8 maanden na de basisserie gegeven. Het bleek dat mensen een goede oppepper van hun immuunssyteem kregen. De EMA European Medicines Agency heeft vervolgens de boosterprik met Moderna goedgekeurd (alleen) voor die halve dosis.
Bij Pfizer is alleen onderzoek gedaan met dezelfde dosis (30 microgram). Deze dosis is door de EMA goedgekeurd om te gebruiken in de boostercampagne. Of een kleinere dosis Pfizer ook voor net zo’n goede afweerreactie zorgt, is nog niet onderzocht

Is het veilig als ik de boosterprik met een ander merk vaccin krijg?

Voor de boostervaccinatie kunnen allebei de mRNA-vaccins (Pfizer en Moderna) ingezet worden. Het maakt niet uit welk merk vaccin is gebruikt bij eerdere vaccinaties: Pfizer, Moderna, AstraZeneca of Janssen.
Een boostervaccinatie van een ander merk dan de eerste of tweede prik, het combineren van vaccins, staat nog niet officieel beschreven in de bijsluiters van de vaccins en de EMA registratie. Wel is uit onderzoek tot nu toe gebleken dat er geen verschil in effectiviteit en bijwerkingen is. Daarom is door de Gezondheidsraad geadviseerd dat voor de booster de vaccins gecombineerd kunnen worden. 

Ik heb corona gehad en twee keer een prik gehaald. Moet ik nog een booster? 

Ook als je corona hebt gehad, krijg je een uitnodiging voor een boosterprik.
Heb je na je laatste vaccinatie nog corona gehad? Dat heeft ook een boostereffect. Dan moet je 3 maanden wachten voordat je de booster kan halen.

Ik heb eerst corona gehad en daarna 1 prik. Krijg ik dan ook een boostervaccinatie?

Ja. Als je eerst covid hebt gehad en daarna 1 prik, dan heb je de basisserie afgerond. Je kunt dan 3 maanden na je prik een boostervaccinatie halen. 

Ik heb 1 prik gehad en daarna corona. Krijg ik dan ook een boostervaccinatie?

Alleen wanneer je Janssen hebt gehad. Voor de andere vaccins geldt dat als je corona hebt gehad nadat je 1 vaccinatie hebt gehad, je nog niet een volwaardige basisserie van het vaccin hebt gekregen. Je hebt dan nog eerst een tweede vaccinatie nodig. Daarna moet je 3 maanden wachten voordat je een booster kunt halen.

Hoe lang duurt het voordat de booster werkt nadat je bent gevaccineerd? 

De booster is  7 dagen na vaccinatie effectief.

Ik kan niet zelf of met hulp van anderen naar een GGD-locatie komen. Wat nu?

Dan krijg je een aanvullend bericht van je huisarts voor vaccinatie aan huis. 

Wat is het verschil tussen een booster en een 3de prik?

Een derde vaccinatie kan ervoor zorgen dat mensen die nog onvoldoende beschermd zijn na 2 vaccinaties alsnog een betere bescherming krijgen (‘een immuunreactie opbouwen’). Deze derde prik is voor deze mensen daarmee onderdeel van de basisvaccinatie, die voor de meeste andere mensen uit 1 of 2 vaccinaties bestaat.

Dit is anders bij een booster. Een booster is een extra prikkel voor het afweersysteem, een oppepper. Die is voor mensen die na 1 of 2 vaccinaties eerst wel voldoende bescherming opgebouwd hebben, maar bij wie de bescherming daarna is afgenomen. 

De 3de vaccinatie is een onderdeel van de basisserie met COVID-19-vaccinaties. De 3de prik is geen booster en wordt ook niet als booster geregistreerd. Tussen de 3de vaccinatie en de boostervaccinatie moeten 3 maanden zitten.

Hoeveel tijd moet er tussen mijn laatste vaccinatie en de booster zitten? 

Er moet minimaal 3 maanden zitten tussen je laatste vaccinatie en de booster. Anders werkt de booster niet goed. Oorspronkelijk gold in Nederland een periode van 6 maanden tussen de basisserie en de booster. Vanwege de snelle verspreiding van de Omikronvariant is dit interval ingekort naar 3 maanden. Zo kunnen snel meer mensen een boosterprik krijgen. De EMA en de ECDC European Centre for Disease Prevention and Control hebben gezamenlijk bepaald dat het interval kan worden teruggebracht naar 3 maanden als dit nodig zou zijn in het belang van de publieke gezondheid . In Nederland is dit nu het geval.
Heb je na je laatste vaccinatie nog een derde prik of corona gehad? Dat heeft ook een boostereffect. Dan moet je 3 maanden wachten voordat je de booster kan halen.

Hoeveel tijd moet er tussen de booster en de griepprik zitten? 

Heb je de griepprik eerst gekregen? Dan moet je minimaal 1 week wachten voordat je de coronavaccinatie kunt krijgen. Heb je de coronavaccinatie het eerst gekregen? Dan moet je minimaal 2 weken wachten voordat je de griepprik kunt krijgen. Bij de GGD wordt in beide gevallen een wachttijd van 2 weken aangehouden. Dit is om logistieke redenen.

Wat zijn de mogelijke bijwerkingen bij een booster? 

Er kunnen bijwerkingen optreden na een booster zoals dat ook kan na de 1ste en 2de prik. Het Lareb Landelijke Registratie Evaluatie Bijwerkingen monitort de bijwerkingen en publiceert de gegevens daarvan op haar website. 

Kunnen we die 15 minuten wachttijd na de prik overslaan?

De 15 minuten wachttijd (observatietijd) is aanbevolen door de EMA en de WHO SAGE voor alle COVID-19-vaccins en dus ook voor de boosterprik. De wachttijd is ook opgenomen in de bijsluiters van de vaccins.
Hoewel het zeer zeldzaam is, kunnen er na vaccinatie levensbedreigende anafylactische reacties en ernstige allergische reacties optreden, waarvoor snel medisch ingrijpen noodzakelijk is.  Bij de COVID-19-vaccinaties is dat tot 10 keer vaker dan wat we gewend zijn bij veel andere vaccinaties. Mogelijk wel minder na de tweede of derde vaccinatie met hetzelfde vaccin. Maar de aanbeveling blijft om de observatietijd in acht te nemen.

Kan ik ook Janssen krijgen als booster?

Het vaccin van Janssen is door de EMA geregistreerd als booster. De Gezondheidsraad heeft geadviseerd om Janssen alleen voor de booster te gebruiken in bepaalde uitzonderingssituaties. Bijvoorbeeld voor bijzondere groepen die moeilijk te bereiken zijn, of als mensen geen mRNA-vaccin mogen krijgen.

Ik ben zwanger, moet ik nu wel een boosterprik nemen?

Ook als je zwanger bent, kun je de boosterprik nemen als je hiervoor een uitnodiging hebt gekregen. Als zwangere vrouw loop je meer risico om ernstig ziek te worden van COVID-19. Dit kan gevolgen hebben voor moeder en kind. Voor zwangere vrouwen geldt dat mRNA vaccins (Pfizer en Moderna) in de basisserie veilig zijn bevonden. De verwachting is dat de bijwerkingen na de boosterprik niet vaker of ernstiger zijn dan na de basisserie met mRNA vaccins.

Ik heb de boostervaccinatie gehaald. In mijn vaccinatieboekje zit een sticker met een verlopen houdbaarheidsdatum. Kan dit kwaad?

Nee, dat kan geen kwaad. Het vaccin dat u heeft ontvangen, is niet over datum. In september heeft de EMA een verlenging van de houdbaarheid van het coronavaccin BioNTech/Pfizer (Comirnaty) goedgekeurd van 6 naar 9 maanden (bij -60 tot -90 graden Celcius). Er zijn in sommige GGD-regio’s stickers geplakt met de vermelding van de oude houdbaarheidsdatum, van voor de verlenging. Dit kan voor verwarring zorgen bij gevaccineerde personen. Desondanks zijn de gebruikte vaccins goed en veilig, en mogen ze gewoon gebruikt worden.

Ik heb mogelijk een allergische reactie gehad op de laatste coronavaccinatie, mag ik de boostervaccinatie krijgen?

Je kunt dan het beste contact opnemen met je huisarts. De huisarts kan besluiten om een verwijzing te maken naar de allergoloog, afhankelijk van de aard van de reactie die is opgetreden bij de laatste vaccinatie.

De huisarts kan ook concluderen dat je gewoon een boostervaccinatie bij de GGD kunt halen.

Als je verwezen worden naar de allergoloog, dan zal deze beoordelen of je een boostervaccinatie kan krijgen en zo ja, waar: in het ziekenhuis of bij de GGD.