Bevolkingsonderzoeken worden gefinancierd door de rijksoverheid en worden aangeboden aan mensen zonder klachten. Om die reden worden duidelijke kwaliteitseisen gesteld aan elk bevolkingsonderzoek en de organisaties die het uitvoeren.

Kwaliteitseisen RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu

  • De screeningsorganisaties gebruiken uitsluitend apparatuur die voldoet aan de eisen (inclusief onderhouds- en kalibratieverplichtingen) die zijn vastgesteld door het Landelijk Referentiecentrum voor Bevolkingsonderzoek (LRCBNational Expert and Training Centre For Breast Cancer Screening) in opdracht van het RIVM, blijkend uit typegoedkeuring en registraties.
  • De screeningsorganisaties kunnen met een certificaat van een kwaliteitsmanagementsysteem aantonen dat zij voldoen aan de normen uit:
    - de ISOInternational Organization of Standardization 9001, inclusief de kwaliteitsindicatoren en bijbehorende normen,
    - het HKZ Certificatieschema bevolkingsonderzoek naar borstkanker (2006).
  • De screeningsorganisaties werken mee aan visitaties en audits die worden uitgevoerd door het LRCB in opdracht van het RIVM, waarvan de rapportages aan het RIVM ter kennis worden gebracht.
  • Er is een indicatorenset ontwikkeld om de kwaliteitsborging van het bevolkingsonderzoek borstkanker uniform vorm te geven.
  • Uitvoeringskader bevolkingsonderzoek borstkanker

WBOWet op het bevolkingsonderzoek-vergunning

De Wet op het bevolkingsonderzoek (WBO) beschermt de bevolking tegen gevaren die verbonden zijn aan bepaalde typen bevolkingsonderzoek. De wet verbiedt het zonder vergunning aanbieden van bevolkingsonderzoek naar onder meer kanker, of dat gebruik maakt van ioniserende straling. De bevolkingsonderzoeken naar kanker zijn daarom aan de vergunningplicht onderworpen.

Het Besluit bevolkingsonderzoek stelt regels die noodzakelijk zijn voor de bescherming van de te onderzoeken personen tegen de risico’s van bevolkingsonderzoek. Bevolkingsonderzoeken moeten voldoen aan de in het besluit opgestelde regels en voorschriften.

WGBOWet geneeskundige behandelingsovereenkomst-eisen

Bevolkingsonderzoeken moeten voldoen aan de reguliere WGBO-eisen (Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst). Deze wet regelt onder meer het reguliere informed consent, privacy, de kwalitatieve zorgplicht van de zorgverlener, dossiervorming en de verdere rechtsbetrekking tussen zorgverleners en deelnemers. De Inspectie voor de Volksgezondheid (IGZInspectie voor de Gezondheidszorg) bewaakt de naleving van de WGBO-eisen.

Wet BIGWet Beroepen Individuele Gezondheidszorg

Op personen die geneeskundige handelingen verrichten is de Wet BIG (Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg) van toepassing. Bij de kankerscreeningen gaat het om artsen, klinisch fysici en radiodiagnostisch laboranten. De wet richt zich op de kwaliteit van de beroepsuitoefening met als doel patiënten te beschermen tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen door zorgverleners. 

Opleidingseisen

Voor het bevolkingsonderzoek borstkanker zijn in samenspraak met het LRCB opleidingseisen vastgesteld voor screeningslaboranten en -radiologen (screeners). De radiodiagnostisch laboranten worden tegenwoordig ook wel ‘Medisch Beeldvormings- en Bestralingsdeskundigen (MBBBeeldvormings- en Bestralingsdeskundigen) in de screening’ genoemd. De screeners zijn verplicht om eerst een opleiding af te ronden voordat ze hun werk als screener mogen uitvoeren. Als ze de opleiding hebben afgerond, wordt dat opgenomen in de kwaliteitsregisters voor screeningslaboranten en -radiologen die door het LRCB worden beheerd. Voor herregistratie dienen screeners bij- en nascholing te volgen.

Kwaliteitswet zorginstellingen

De screeningsorganisaties zijn zorginstellingen in de zin van de Kwaliteitswet zorginstellingen. De wet verplicht tot het aanbieden van verantwoorde zorg, het daarop inrichten van de organisatie en het in dat verband systematisch managen van de kwaliteit van zorg. 

Eisen aan de apparatuur

Bij de borstkankerscreening wordt gebruikgemaakt van röntgenapparatuur. Het gebruik van die apparatuur is vergunningplichtig ingevolge de Kernenergiewet, die verder bijzondere regels stelt voor medische toepassing van en bescherming tegen straling, waarbij expliciet bevolkingsonderzoek benoemd is. Het LRCB test en certificeert de apparatuur en ondersteunt de kwaliteitscontrole ervan.