Het bevolkingsonderzoek borstkanker wordt voortdurend verbeterd. Dat gebeurt bijvoorbeeld naar aanleiding van evaluaties of nieuwe wetenschappelijke inzichten.

Aan welke ontwikkelingen wordt op dit moment gewerkt? Op deze pagina meer informatie over de arbeidsmarktproblematiek, MRImagnetic resonance imaging-screening in het bevolkingsonderzoek, risicostratificatie, PRISMAPiloting responsible research and innovation in industry Piloting responsible research and innovation in industry -studie, onderzoek naar pijnreductie.

MRImagnetic resonance imaging screening in het bevolkingsonderzoek

In de DENSE studie zijn vrouwen met heel dicht borstweefsel onderzocht. Deze vrouwen hebben ongeveer twee keer zoveel kans op borstkanker als de ‘gemiddelde’ Nederlandse vrouw. Door de dichtheid van het borstweefsel kun je met een röntgenfoto (die gebruikt wordt in het bevolkingsonderzoek borstkanker) afwijkingen in de borsten minder goed zien. In de DENSEaanvullende MRI screening bij vrouwen met hoge borstdensiteit studie is onderzocht of dit met MRI-onderzoek (een serie foto’s door middel van een sterk magnetisch veld) beter gaat. 

Het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu concludeert in een uitvoeringstoets dat het in principe mogelijk is om het bevolkingsonderzoek borstkanker uit te breiden met een MRI-scan voor vrouwen die zeer dicht borstweefsel hebben. Het RIVM adviseert om het MRI-onderzoek in ziekenhuizen uit te voeren. De implementatie is een traject dat enkele jaren zal duren en dat investeringen vereist in nieuwe MRI apparatuur en in ICTInformation and communication technology infrastructuur.

De uitvoeringstoets van het RIVM is tegelijk met het advies van de Gezondheidsraad  aan de staatssecretaris van het Ministerie van VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aangeboden.
De Gezondheidsraad en het RIVM hebben hierover een verbindende notitie geschreven. 

De staatssecretaris neemt het advies van de Gezondheidsraad over, schrijft hij in de brief aan de Tweede Kamer van 28 januari 2021. Vanwege het wenkend perspectief voor de vrouwen met zeer dicht borstweefsel zal hij een proefbevolkingsonderzoek laten doen naar gebruik van contrastvloeistof bij mammografie (CEM). Ook zal hij het RIVM-CvBCentrum voor Bevolkingsonderzoek vragen om de uitvoeringsconsequenties van de invoering van zowel CEM als MRI verder uit te werken. Zo wil hij zorgen dat na de besluitvorming over CEM of MRI de implementatie snel kan worden voorbereid.

Daarnaast zal hij met de Gezondheidsraad, het RIVM en ZonMwNederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie in overleg treden over de opzet van een bredere en structurele onderzoeksaanpak voor het bevolkingsonderzoek borstkanker.

 

 

Arbeidsmarktproblematiek in het bevolkingsonderzoek borstkanker

Bij het bevolkingsonderzoek naar borstkanker is er een tekort aan screeningslaboranten die de borstfoto’s maken. Daarnaast is er door de uitbraak van het nieuwe coronavirus verdere vertraging ontstaan doordat het borstkankeronderzoek enige tijd heeft stilgelegen. Vanaf juni is het onderzoek weer opgestart maar kunnen door de coronamaatregelen minder vrouwen onderzocht worden dan normaal.

Daardoor ontvangen vrouwen later dan normaal een uitnodiging om weer deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek.

De staatssecretaris heeft hierover de Tweede Kamer geïnformeerd.

Meer informatie:

     

    Risicostratificatie

    De inzet van risicostratificatie voor het bevolkingsonderzoek borstkanker, is een screening waarbij rekening wordt gehouden met de kans die een individuele vrouw heeft om borstkanker te krijgen. Ook wel ‘screening op maat’ (personalized screening). Het doel hiervan is het verhogen van de gezondheidswinst en het verder verminderen van de nadelen van screening. Er zijn verschillende initiatieven om de mogelijkheden van risicostratificatie binnen het bevolkingsonderzoek borstkanker te onderzoeken.
     

    PRISMA-studie

    Met de PRISMA-studie (Personalized RISk-based MAmmascreening) wordt de meerwaarde van ‘borstkankerscreening op maat’ onderzocht.

    De studie richt zich op:

    • het verzamelen van informatie over risicofactoren en biomarkers onder vrouwen die aan de huidige screening deelnemen,
    • het ontwikkelen van een risicopredictiemodel om de kans op borstkanker te schatten,
    • het onderzoeken wat de impact is van screeningsstrategieën op basis van het risico op borstkanker,
    • het in kaart brengen hoe acceptabel ‘screening op maat’ is voor vrouwen en medisch specialisten en welke rol ethische, psychologische, juridische, logistieke en financiële aspecten daarbij spelen.

    De studie wordt uitgevoerd door het RadboudumcRadboud University Medical Centre Nijmegen, in samenwerking met het LRCBNational Expert and Training Centre For Breast Cancer Screening, UMCUUniversitair Medisch Centrum Utrecht Universitair Medisch Centrum Utrecht /Julius Centrum, NKINederlands Kanker Instituut Nederlands Kanker Instituut /AvLAntoni van Leeuwenhoek ziekenhuis Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis, Erasmus MCErasmus University Medical Center, RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, de screeningsorganisaties en het Wolfson Institute in Londen.

    Onderzoek naar pijnreductie

    Er vindt onderzoek plaats naar methoden en technieken om de pijn die ontstaat door het samendrukken van de borst, te verminderen. Een voorbeeld hiervan is onderzoek of de pijnbeleving verschilt wanneer tijdens de borstfoto in plaats van naar kracht gekeken wordt naar druk op de borst. Vermindert de pijn door de gebruikte kracht bij het aandrukken aan te passen aan de grootte en de stevigheid van de borst (druk-geleide compressie)?

    Bij dit onderzoek wordt de pijnbeleving, de toegepaste stralingsdosis en de kwaliteit van de borstfoto bij druk-geleide compressie vergeleken met de resultaten bij kracht-geleide compressie. Bij de standaardmethode wordt bij elke vrouw evenveel kracht gebruikt om de borst samen te drukken, ongeacht de grootte van de borst (kracht-geleide compressie). 

    In 2017 zijn nieuwe mammografen aangekocht voor het bevolkingsonderzoek, die nu in alle onderzoekscentra in Nederland worden gebruikt. Gekeken wordt welke pijnverminderende oplossingen er zijn voor deze nieuwe mammografen. Dit moet zorgvuldig gebeuren, kost tijd en geld, en zal in elk geval een paar jaar duren.
     

    Nieuwe ontwikkelingen in de screening

    De Gezondheidsraad heeft aangegeven dat de bruikbaarheid van veel nieuwe technieken nog onvoldoende is onderzocht voor de screening. Ontwikkelingen worden nauwlettend in de gaten gehouden.