Het bevolkingsonderzoek borstkanker wordt voortdurend verbeterd. Dat gebeurt bijvoorbeeld naar aanleiding van evaluaties of nieuwe wetenschappelijke inzichten.

Aan welke ontwikkelingen wordt op dit moment gewerkt? Op deze pagina meer informatie over de arbeidsmarktproblematiek, MRI magnetic resonance imaging (magnetic resonance imaging)-screening in het bevolkingsonderzoek, risicostratificatie, PRISMA Piloting responsible research and innovation in industry (Piloting responsible research and innovation in industry) Piloting responsible research and innovation in industry -studie, onderzoek naar pijnreductie.

MRI magnetic resonance imaging (magnetic resonance imaging) screening in het bevolkingsonderzoek

In de DENSE studie zijn vrouwen met heel dicht borstweefsel onderzocht. Vrouwen met zeer dicht borstweefsel hebben een verhoogde kans op borstkanker. Door de dichtheid van het borstweefsel kun je met een röntgenfoto (die gebruikt wordt in het bevolkingsonderzoek borstkanker) afwijkingen in de borsten minder goed zien. In de DENSE aanvullende MRI screening bij vrouwen met hoge borstdensiteit (aanvullende MRI screening bij vrouwen met hoge borstdensiteit) studie is onderzocht of dit met MRI-onderzoek (een serie foto’s door middel van een sterk magnetisch veld) beter gaat. 

Het RIVM concludeert in een uitvoeringstoets dat het in principe mogelijk is om het bevolkingsonderzoek borstkanker uit te breiden met een MRI-scan voor vrouwen die zeer dicht borstweefsel hebben. Het RIVM adviseert om het MRI-onderzoek in ziekenhuizen uit te voeren. De implementatie is een traject dat enkele jaren zal duren en dat investeringen vereist in nieuwe MRI apparatuur en in ICT Information and communication technology (Information and communication technology) infrastructuur.

De uitvoeringstoets van het RIVM is tegelijk met het advies van de Gezondheidsraad  aan de staatssecretaris van het Ministerie van VWS Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport ) aangeboden.
De Gezondheidsraad en het RIVM hebben hierover een verbindende notitie geschreven. 

De staatssecretaris neemt het advies van de Gezondheidsraad over, schrijft hij in de brief aan de Tweede Kamer van 28 januari 2021. Vanwege het wenkend perspectief voor de vrouwen met zeer dicht borstweefsel zal hij een proefbevolkingsonderzoek laten doen naar gebruik van contrastvloeistof bij mammografie (CEM). Ook zal hij het RIVM-CvB Rijksinstituut Volksgezondheid en Milieu - Centrum voor Bevolkingsonderzoek (Rijksinstituut Volksgezondheid en Milieu - Centrum voor Bevolkingsonderzoek) vragen om de uitvoeringsconsequenties van de invoering van zowel CEM als MRI verder uit te werken. Zo wil hij zorgen dat na de besluitvorming over CEM of MRI de implementatie snel kan worden voorbereid.

Daarnaast zal hij met de Gezondheidsraad, het RIVM en ZonMw Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie (Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie) in overleg treden over de opzet van een bredere en structurele onderzoeksaanpak voor het bevolkingsonderzoek borstkanker.

 

 

Arbeidsmarktproblematiek in het bevolkingsonderzoek borstkanker

Bij het bevolkingsonderzoek naar borstkanker is er een tekort aan screeningslaboranten die de borstfoto’s maken. Daarnaast is er door de uitbraak van het nieuwe coronavirus verdere vertraging ontstaan doordat het borstkankeronderzoek in 2020 enige tijd heeft stilgelegen. Door de coronamaatregelen kunnen nu minder mensen onderzocht worden dan normaal.

Daardoor ontvangen vrouwen later dan normaal een uitnodiging om weer deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek. Er wordt aan gewerkt om vanaf januari 2024 weer elke twee jaar uit te nodigen. In deze kamerbrief wordt dit toegelicht.

Meer informatie:

     

    Risicostratificatie

    De inzet van risicostratificatie voor het bevolkingsonderzoek borstkanker, is een screening waarbij rekening wordt gehouden met de kans die een individu heeft om borstkanker te krijgen. Ook wel ‘screening op maat’ (personalized screening). Het doel hiervan is het verhogen van de gezondheidswinst en het verder verminderen van de nadelen van screening. Er zijn verschillende initiatieven om de mogelijkheden van risicostratificatie binnen het bevolkingsonderzoek borstkanker te onderzoeken.
     

    PRISMA-studie

    Met de PRISMA-studie (Personalized RISk-based MAmmascreening) wordt de meerwaarde van ‘borstkankerscreening op maat’ onderzocht.

    De studie richt zich op:

    • het verzamelen van informatie over risicofactoren en biomarkers onder personen die aan de huidige screening deelnemen,
    • het ontwikkelen van een risicopredictiemodel om de kans op borstkanker te schatten,
    • het onderzoeken wat de impact is van screeningsstrategieën op basis van het risico op borstkanker,
    • het in kaart brengen hoe acceptabel ‘screening op maat’ is voor deelnemers en medisch specialisten en welke rol ethische, psychologische, juridische, logistieke en financiële aspecten daarbij spelen.

    De studie wordt uitgevoerd door het  Radboudumc Radboud University Medical Centre (Radboud University Medical Centre) Nijmegen, in samenwerking met het LRCB National Expert and Training Centre For Breast Cancer Screening (National Expert and Training Centre For Breast Cancer Screening), UMCU Universitair Medisch Centrum Utrecht (Universitair Medisch Centrum Utrecht) Universitair Medisch Centrum Utrecht /Julius Centrum, NKI Nederlands Kanker Instituut (Nederlands Kanker Instituut) Nederlands Kanker Instituut / AvL Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis (Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis) Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis, Erasmus MC Erasmus University Medical Center (Erasmus University Medical Center), RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, de screeningsorganisaties en het Wolfson Institute in Londen.

    Onderzoek naar pijnreductie

    Er vindt onderzoek plaats naar een methode om de pijn die ontstaat door het samendrukken van de borst, te verminderen. Met de huidige methode wordt bij iedereen evenveel kracht gebruikt om de borst samen te drukken, ongeacht de grootte van de borst (kracht-geleide compressie). De mammograaf heeft een vlakke plaat om de borst tussen te plaatsen.
    In 2017 zijn nieuwe mammografen aangekocht voor het bevolkingsonderzoek. Die worden nu in alle onderzoekscentra voor het bevolkingsonderzoek in Nederland gebruikt. Deze mammografen kunnen ook een gebogen plaat, de Smartcurved paddle, gebruiken om de borst tussen te plaatsen. Er werd onderzocht of de Smartcurved paddle minder pijn bij de deelnemer geeft. Dit onderzoek was door de COVID-19 pandemie stilgelegd. De studie is ondertussen afgerond, het is wachten op de analyse van de data, de resultaten worden eind 2022 verwacht.

    In dit onderzoek worden de pijnbeleving, de toegepaste stralingsdosis en de kwaliteit van de borstfoto vergeleken met de resultaten van de huidige methode.
     

    Nieuwe ontwikkelingen in de screening

    De Gezondheidsraad heeft aangegeven dat de bruikbaarheid van veel nieuwe technieken nog onvoldoende is onderzocht voor de screening. Ontwikkelingen worden nauwlettend in de gaten gehouden.