U kunt zich laten onderzoeken op voorstadia van baarmoederhalskanker. De overheid biedt het bevolkingsonderzoek gratis aan omdat voor een grote groep vrouwen de voordelen van het bevolkingsonderzoek groter zijn dan de nadelen. Dit kan voor u persoonlijk anders zijn. Of u zich wilt laten onderzoeken, beslist u zelf.

Voordelen van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker 

Baarmoederhalskanker ontstaat heel langzaam. Vanaf het moment dat een vrouw HPVhumaan papillomavirus heeft, duurt het meestal minstens 15 jaar totdat die vrouw baarmoederhalskanker krijgt. In die 15 jaar kunnen dan afwijkende cellen ontstaan. Dat is nog geen baarmoederhalskanker, maar een voorstadium ervan. 

De afwijkende cellen kunnen we ontdekken met het onderzoek. En als dat nodig is, dan volgt een behandeling bij de gynaecoloog. Op die manier kunnen we voorkomen dat iemand baarmoederhalskanker krijgt. Dus door u te laten onderzoeken, heeft u een kleinere kans om baarmoederhalskanker te krijgen. Dat is een voordeel van het bevolkingsonderzoek.

Ieder jaar krijgen 800 vrouwen in ons land baarmoederhalskanker. Zonder baarmoederhalskankeronderzoek zouden dat geen 800 vrouwen maar 1.300 vrouwen zijn.

Door u te laten onderzoeken, heeft u een kleinere kans om baarmoederhalskanker te krijgen. Daardoor heeft u ook een kleinere kans om te overlijden aan baarmoederhalskanker, omdat de baarmoederhalskanker eerder opgespoord en behandeld kan worden. Dat is een voordeel van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker.

Ieder jaar overlijden ongeveer 200 vrouwen in ons land aan baarmoederhalskanker. Zonder baarmoederhalskankeronderzoek zouden dat 500 vrouwen zijn. 

Als u erg op ziet tegen het maken van een uitstrijkje, kunt u een zelfafnameset gebruiken. U kunt zelf een zelfafnameset aanvragen. Deze krijgt u thuisgestuurd. Met de zelfafnameset kunt u zelf vaginaal materiaal afnemen. 

Het laboratorium onderzoekt dit materiaal op HPVhumaan papillomavirus. U kunt dan meedoen met het bevolkingsonderzoek zonder een uitstrijkje te laten maken. Dat is een voordeel van het bevolkingsonderzoek.

Met de zelfafnameset kunt u zich alleen onderzoeken op HPV. Het afgenomen vocht is niet geschikt om naar de cellen te kijken. Zit er HPV in het vaginaslijm? Dan moet u toch nog een uitstrijkje bij de doktersassistente laten maken om naar de cellen te kijken.
 

Nadelen van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker 

In het onderzoek kunnen we afwijkende cellen vinden. Deze cellen zijn nog geen baarmoederhalskanker, maar een voorstadium ervan. Als we die cellen vinden, wordt u meestal voor de zekerheid behandeld door die cellen te verwijderen. Maar het is niet zeker dat die cellen later kanker veroorzaken. Soms ruimt ons lichaam die cellen zelf op. En als dat zo is, was de behandeling, achteraf bekeken, niet nodig. Dat betekent dat een deel van de vrouwen een onnodige behandeling krijgt. 

Maar we kunnen niet voorspellen bij welke vrouwen dat zo is. Een behandeling en de controles bij de gynaecoloog zijn vaak belastend voor de vrouwen. Dat is een nadeel van het bevolkingsonderzoek.
 

Als de uitslag goed is, kunt u soms toch een voorstadium of baarmoederhalskanker hebben. Dan bent u gerustgesteld door het onderzoek, terwijl dat niet terecht was. Dit noemen we een fout-negatieve uitslag. Dat is een nadeel van het onderzoek.

Iedere medische test heeft een bepaalde gevoeligheid voor het opsporen van ziekten. Voor de HPVhumaan papillomavirus-test is de gevoeligheid voor het opsporen van voorstadia tussen de 82% en 92%. Dit betekent dat 8 tot 18 van de 100 vrouwen een voorstadium hebben, maar dat de HPV-test dit niet heeft gezien. Deze vrouwen ontvangen onterecht een geruststellende uitslag.

Dit betekent niet dat deze vrouwen baarmoederhalskanker hebben. Baarmoederhalskanker ontwikkelt erg langzaam. Hierdoor is de kans groot dat deze vrouwen in de volgende screeningsronde wel positief worden getest en nog steeds een voorstadium hebben.

De HPVhumaan papillomavirus-test heeft een betere gevoeligheid dan het testen op afwijkende cellen (cytologie). Voor de cytologie is de gevoeligheid voor het opsporen van voorstadia tussen de 50% en 65%.
 

In het onderzoek haalt uw doktersassistente een beetje slijm van uw baarmoederhals. Het onderzoek kan vervelend voor u zijn, bijvoorbeeld:

  • Als u gespannen bent, kan het onderzoek pijn doen.
  • Als u vervelende ervaringen heeft met seks kan het maken van een uitstrijkje extra vervelend zijn.

Voor vrouwen die het onderzoek vervelend vinden, is een zelfafnameset  beschikbaar. Als er HPVhumaan papillomavirus wordt gevonden, is dan wel nog steeds een uitstrijkje bij de huisarts nodig. 

Wilt u advies over meedoen met het bevolkingsonderzoek?

Heeft u na het lezen van de voordelen en nadelen van het onderzoek nog vragen, of wilt u graag advies? Bel dan met uw huisarts. Uw huisarts kan u verder helpen. 

Soms kunt u later meedoen of is het niet nodig om mee te doen. 

Later meedoen

  • Zwanger of net bevallen
    Als u zwanger bent of net bevallen, dan kunt u niet meedoen. 6 maanden na de bevalling kan dit wel weer. U kunt uw bevallingsdatum opgeven bij uw screeningsorganisatie.
  • Buitenland of andere reden
    Er zijn ook andere redenen om later mee te doen. Uitstellen kan bijvoorbeeld ook wanneer u voor een paar maanden in het buitenland bent. U kunt uw nieuwe uitnodigingsdatum opgeven bij uw screeningsorganisatie.

Niet meedoen

  • Baarmoederhals is volledig verwijderd
    U loopt geen risico op baarmoederhalskanker als uw baarmoederhals volledig is verwijderd. Deelnemen aan het bevolkingsonderzoek is niet nodig. Twijfelt u of uw baarmoederhals volledig is verwijderd? Neem dan contact op met uw huisarts. De huisarts kan in uw patiëntendossier kijken.
  • DESdiëthylstilbestrol is een kunstmatig vrouwelijk hormoon-dochter
    Als u een DES-dochter bent, is het beter om niet mee te doen aan het bevolkingsonderzoek. Het onderzoek op alleen HPVhumaan papillomavirus is voor u onvoldoende. Een uitstrijkje van de baarmoederhals en de vagina is iedere twee jaar noodzakelijk. Dit uitstrijkje wordt getest op afwijkende cellen. Neem contact op met uw huisarts om dit te bespreken.

Veelgestelde vragen over wel of niet meedoen 

U kunt dit doorgeven via Mijn Bevolkingsonderzoek met uw DigiDDigitale Identiteit. U kunt ook bellen met de informatielijn van de screeningsorganisatie of een e-mail sturen. De gegevens van de screeningsorganisatie uit uw regio kunt u vinden op uw uitnodigingsbrief of op hun landelijke website.

U kunt zich ook definitief afmelden voor het bevolkingsonderzoek. U ontvangt dan geen uitnodigingen meer. Als u zich bedenkt, kunt u zich altijd weer aanmelden. Meld u definitief af bij uw screeningsorganisatie.
 

U kunt uit het bestand gehaald worden. Neem hiervoor contact op met de screeningsorganisatie in uw regio. Meer informatie vindt u op www.bevolkingsonderzoeknederland.nl

Nee, dat kan niet. Als er bloed in het uitstrijkje zit, kan het niet goed beoordeeld worden.

Nee, een uitstrijkje is niet schadelijk. Maar u kunt het uitstrijkje het beste minstens een half jaar na de bevalling laten maken. Tijdens de zwangerschap kunnen uw cellen niet goed beoordeeld worden. U kunt bij de screeningsorganisatie in uw regio aangeven dat u later mee wilt doen door uw bevallingsdatum op te geven. U krijgt dan vanzelf weer een uitnodiging. 

Als u een operatie aan uw baarmoeder heeft gehad, hoeft u misschien niet mee te doen. Dit hangt ervan af of ook uw baarmoederhals is verwijderd. Als u nog een baarmoederhals heeft, dan is een uitstrijkje zinvol. Vraag bij twijfel uw huisarts. Als u niet mee hoeft te doen, kunt u zich afmelden via de screeningsorganisatie in uw regio. U krijgt dan geen nieuwe uitnodigingen meer.

Ja, als u borstvoeding geeft, kunt u gewoon een uitstrijkje laten maken.

Ja, ook na de overgang kunt u baarmoederhalskanker krijgen. U krijgt tot en met uw 60e een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek.

Transmannen en transvrouwen die op basis van lichamelijke kenmerken en leeftijd in aanmerking komen voor de bevolkingsonderzoeken borstkanker en/of baarmoederhalskanker, kunnen hieraan (blijven) deelnemen.

Lees meer hierover: