Vier literatuurstudies

In januari 2026 is de vierde literatuurstudie afgerond. In de studie keken het Nivel en RIVM naar internationaal en Nederlands onderzoek naar trends in de mentale gezondheid van jongeren. Al voor de coronapandemie was sprake van meer angst – en depressieklachten onder jongeren, maar dat deze trend raakte tijdens de pandemie in een versnelling. Het aantal jongeren in Nederland met een hoog risico op een angst- of depressiestoornis steeg tussen 2020 en 2022 sterk. De resultaten zijn verwerkt in een wetenschappelijk artikel en een factsheet voor Nederlandse beleidsmakers. Lees het volledige nieuwsbericht over dit onderzoek op de website van Nivel.

In februari 2024 verscheen de derde literatuurstudie. In deze literatuurstudie hebben de onderzoekers de nadruk gelegd op vier gevolgen van de pandemie die de vorige keer opvielen. Het onderzoek bevestigt de resultaten van de eerste en tweede literatuurstudie. De resultaten laten zien dat een groep mensen na een coronabesmetting lange tijd klachten houdt, waardoor zij niet of niet helemaal kan werken. Verder is duidelijk dat de mentale gezondheid van de jeugd ook na het eerste jaar van de pandemie is afgenomen, vergeleken met de periode voor de pandemie. De pandemie had meestal een negatief effect op het sociale functioneren van mensen. Ze namen minder vaak deel aan sociale activiteiten en voelden zich sociaal geïsoleerd. Ook was de ervaren kwaliteit van sociale contacten lager, bijvoorbeeld omdat ze online waren. Tot slot had uitgestelde zorg een negatief effect. Hierdoor was de gezondheid van bijvoorbeeld mensen met een hartinfarct na behandeling meer afgenomen dan gebruikelijk. Ook hadden ze meer complicaties.

In oktober 2022 kwam de tweede literatuurstudie naar buiten. In dit onderzoek is gekeken naar de effecten bij de hele bevolking, na de eerste inventarisatie over de jeugd. De corona-epidemie heeft effecten op de gezondheid, zowel lichamelijk, als geestelijk en sociaal. Dat kan direct komen door een besmetting met het coronavirus, maar ook indirect door de coronamaatregelen of de dreiging van de crisis. Om de impact van de coronacrisis in beeld te krijgen is het daarom belangrijk om verder te kijken dan alleen de gezondheidseffecten van de infectieziekte. Een brede aanpak is nodig om voor- en nadelen van maatregelen grondig af te wegen en zo de negatieve effecten zo veel mogelijk te voorkomen of te beperken.

In januari 2022 is de eerste literatuurstudie gepubliceerd. Hierin is gekeken wat er in de wetenschappelijke literatuur al bekend is over de gevolgen van de coronapandemie voor de fysieke en mentale gezondheid van de jeugd (0 tot 25 jaar). Uit de studies blijkt dat de coronacrisis voor veel jongeren een negatieve invloed heeft gehad op de fysieke en mentale gezondheid. Veel jongeren zijn minder gaan bewegen, ongezonder gaan eten en hadden vaker last hadden van klachten als depressie, angsten en eenzaamheid.  Het onderzoek laat ook zien dat jongeren minder vaak naar een zorgverlener gingen voor fysieke of mentale klachten terwijl de behoefte aan mentale zorg juist toenam. Tegelijkertijd laat de studie zien dat jongeren veerkrachtig zijn; in ieder geval in het begin van de crisis.