De coronacrisis raakte ons land als geheel en had invloed op het leven van iedereen. De gevolgen van het virus en de coronamaatregelen vormden een mogelijke bedreiging voor de gezondheid en het ervaren geluk. Daarom deed het Netwerk Gezondheidsonderzoek bij Rampen (GOR) onderzoek naar de mogelijke gezondheidsgevolgen onder jongeren in Nederland. Tijdens de pandemie, maar ook in de jaren erna.
Van september 2021 tot en met september 2025 onderzocht het Netwerk GOR elk kwartaal de gezondheid en het welzijn van jongeren, op basis van vragenlijstonderzoek en gegevens van huisartsen. Het doel van dit onderzoek was om gemeenten, provincies en de landelijke overheid informatie te geven die hen kon helpen om negatieve gezondheidseffecten van de pandemie te beperken en om beter voorbereid te zijn op een volgende pandemie.
Hoofdconclusies
De gevolgen van het coronavirus en de -maatregelen vormden een bedreiging voor de publieke gezondheid en het welzijn van Nederlanders. Deze gevolgen zijn lang voelbaar gebleven, maar voor sommige groepen meer dan voor anderen. Het algemene beeld van vijf jaar kwartaalmetingen is dat de mentale en fysieke gezondheid van jongeren sterk daalde tussen december 2021 en maart 2022. In die winterperiode was de derde en laatste lockdown van kracht. In de metingen tijdens de jaren erna was een lichte verbetering en stabilisatie te zien voor bijvoorbeeld mentaal welzijn, zelfdodingsgedachten, lichamelijke klachten en stress. Herstel bleef echter lange tijd uit.
Toch tonen alle metingen van maart 2022 tot en met september 2025 samen dat de mentale gezondheid van jongeren langzaamaan herstelde van de impact die de laatste lockdown op hen had. Herstel was te zien bij mentaal welbevinden, eenzaamheid, stress en fysieke klachten, maar bleef uit bij jongeren met zelfdodingsgedachten. Daarnaast bleef ongeveer een vijfde van alle jongeren aangeven dat ze nog last hadden van ziekte, verlies, gemiste gebeurtenissen of andere dingen die ze hadden meegemaakt door het coronavirus of de coronamaatregelen. Ook bleef de nasleep van de pandemie voelbaar voor jongeren die zelf post-covid hadden (3 tot 5 procent) of een dierbare hadden met post-covid (7 procent).
Hetzelfde beeld komt naar voren uit de klachten waarmee kinderen en jongeren naar de huisarts gingen. Zo kwamen er in 2021 veel meer jongeren bij de huisarts omdat ze depressieve gevoelens hadden dan in 2019, vóór de coronapandemie. Ook nam het verschil met 2019 steeds verder af, en was huisartsbezoek hiervoor vanaf halverwege 2024 zelfs op een vergelijkbaar niveau als vóór de pandemie. Hier is dus hetzelfde herstel te zien als bij mentaal welzijn in de vragenlijst.
Huisartsbezoek vanwege angstige gevoelens bleef wel hoger. Al voor de pandemie steeg langzaam het aantal jongeren dat in contact kwam met de huisarts omdat ze zelfdodingspogingen deden of zelfdodingsgedachten hadden. Sinds de pandemie is deze stijging duidelijk sterker, een trend die ook na de coronapandemie doorzet. Hierin was tijdens de laatste meting van september 2025 geen verbetering te zien.
Overzicht van de resultaten
Hieronder staan lijsten met linkjes naar samenvattingen van de onderwerpen die (bijna) het hele kwartaalonderzoek zijn uitgevraagd en naar de extra onderzoeksvragen die maar één of een paar rondes gesteld zijn. In dit overzicht zijn de belangrijkste resultaten uit het kwartaalonderzoek terug te vinden.
De eerder gepubliceerde pagina's zijn onveranderd gebleven en verwoorden dus nog inzichten van dat moment (zie Eerdere metingen). De samenvattingen op de pagina's hieronder geven het totaaloverzicht, met een beschrijving van de hele trend.
Samenvatting per hoofdonderwerp
De impact van de coronatijd is bijgehouden door vragen over het meemaken van coronagerelateerde gebeurtenissen, het last houden van deze gebeurtenissen, en de kans op posttraumatische stressklachten naar aanleiding van de meegemaakte gebeurtenissen.
De algemene gezondheid werd gemonitord met vragen over ervaren gezondheid, vertrouwen in de toekomst en geluk.
Onder mentale gezondheid vielen vragen over mentaal welbevinden, zelfdodingsgedachten, eenzaamheid, stress, en het hebben van zorgen over verschillende onderwerpen.
Bij lichamelijke gezondheid werd van een lijst met klachten uitgevraagd of daar last van ervaren werd.
Deelnemers die langdurige klachten na een coronabesmetting ervaarden of hersteld waren van post-covid kregen vervolgvragen over ernst, klachtenduur, diagnose, contact met zorgverleners, mantelzorg, en werk- en schooldeelname.
Voor verschillende levensgebieden werd gevraagd naar behoefte aan hulp of steun. Over mentale steun en begeleiding bij schoolwerk is hulpzoekend gedrag in kaart gebracht.
Van twintig veelvoorkomende klachten heeft het Nivel bijgehouden hoe vaak kinderen en jongeren daarmee bij de huisarts kwamen.
Verwijzingen naar de extra onderzoeksvragen
In verschillende kwartaalonderzoeken zijn meerkeuze- en open vragen gesteld die extra onderzoeksvragen beantwoordden en daarmee meer inzicht gaven in de hoofdonderwerpen. Hieronder staan verwijzingen naar deze resultaten in de archiefpagina's.
Impact coronatijd
- Wat voor invloed hebben de coronamaatregelen gehad op onderstaande onderdelen van jouw leven? (september 2021 tot en met september 2022)
- Denk aan alles wat we hebben meegemaakt tijdens de coronaperiode. Wat zou je willen voor de toekomst? Bijvoorbeeld hoe we omgaan met een nieuwe golf coronabesmettingen (juni 2022)
- Heeft de coronaperiode nu nog (positieve of negatieve) invloed op jouw leven? (juni 2022, september 2022 en september 2023)
- Welke gebeurtenissen heb je gemist door het coronavirus of de maatregelen? (juni 2022 en september 2022)
- Hoe heeft de coronaperiode het verwerken van deze traumatische gebeurtenis(sen) positief of negatief beïnvloed? (september 2022)
- Hoe erg zou je het vinden dat, als het nodig is, de volgende coronamaatregelen worden ingevoerd? (december 2022)
- Je hebt bij alle maatregelen aangegeven dat je het heel erg zou vinden als deze worden ingevoerd. Wil je uitleggen waarom? (december 2022)
- In hoeverre ben je het eens met de volgende stelling? “Door de coronaperiode kan ik beter omgaan met problemen die op mijn pad komen.” (september 2023)
- Werk je in de zorg? Merk je nog gevolgen van de coronapandemie (het virus of de maatregelen) in uw werk? (december 2023)
- Hoeveel autonomie heb je bij thuiswerken? Hoe prettig ervaar je het thuiswerken? (juni 2024)
- Praat je nog wel eens met iemand over de coronapandemie of de gevolgen daarvan op jou? Kun je voorbeelden noemen van waar je het dan over hebt? (september 2024)
- In hoeverre ben je het eens met deze stellingen over de invloed van de pandemie op jouw leven? (maart 2025 en juni 2025)
Algemene gezondheid
- Ben je in de afgelopen week voor activiteiten het huis uit geweest? Heb je thuis bezoek ontvangen? Heb je online of telefonisch contact gehad? (juni 2022 tot en met juni 2023)
- Wat maakt jou gelukkig? (juni 2024)
- Hoeveel vaak heb je contact met mensen die dicht bij je staan? Hoe tevreden ben je over deze relaties? Hoe vaak heb je contact met mensen die minder dichtbij je staan? Hoe tevreden ben je over deze contacten? (december 2024)
- Je hebt aangegeven je vertrouwen in je toekomst een “{{gegeven cijfer}}” te geven. Waarom heb je dit cijfer gegeven? (september 2025)
Mentale gezondheid
- Wat zijn deze overige zaken waar je stress door ervaart? (december 2022)
- Hoe komt het dat je niet lekker in je vel zit? (maart 2023)
- Wat heb je nodig om je beter te voelen? (maart 2023)
- Stress door de coronaperiode en/of coronamaatregelen (september 2023)
- Krijg je hulp om met je gedachten aan zelfdoding om te gaan of zou je hulp willen? Ja, ik krijg hulp: …, Nee, maar ik zou wel hulp willen: …, Nee, want … (maart 2024)
- Persoonlijkheidskenmerken, in hoeverre zie je jezelf als iemand die…? (december 2024)
- Veerkracht, zoals makkelijk terugveren van een moeilijke periode en het kost weinig tijd om te herstellen van een stressvolle gebeurtenis (december 2024)
- Wat heeft er allemaal een rol gespeeld bij het ontstaan van je gedachten aan zelfdoding? (juni 2025)
- Is er iets dat jou heeft geholpen/helpt om minder vaak aan zelfdoding te denken? (juni 2025)
Lichamelijke gezondheid
- Ben je langer dan drie maanden lichamelijk of geestelijk ziek of beperkt? (post-covid, lichamelijk of geestelijk/psychisch) (juni 2023)
Post-covid
- Hoe heeft post-covid invloed je leven? (juni 2023)
- Je hebt aangegeven dat je minder werkt of bent gestopt met werken doordat je post-covid hebt. Kan je inmiddels weer meer werken? (juni 2024)
- Hoe heeft post-covid invloed op jouw sociale contacten? (juni 2024 en december 2024)
- Welke hulp of steun had je graag gehad voor post-covid, maar heb je niet ontvangen? (december 2024)
- Welke behandelingen heb je gehad voor post-covid? (december 2024 tot en met september 2025)
- Ben je positief getest op corona voordat je post-covid kreeg? (juni 2025 en september 2025)
- Wanneer zijn je post-covid klachten begonnen? (juni 2025)
- Waarom maak je je zorgen om post-covid te krijgen? (maart 2025 tot en met september 2025)
- Heb je in de afgelopen drie maanden mantelzorg gegeven aan een dierbare met post-covid? (maart 2025 tot en met september 2025)
- Belasting van post-covid mantelzorgers, zoals ik kom hierdoor te weinig aan mijn eigen leven toe en de situatie eist voortdurend mijn aandacht (juni 2025)
- Sociale erkenning van post-covid, zoals de meeste mensen kunnen niet begrijpen wat ik meemaak en mijn familie toont veel begrip voor mijn situatie (juni 2025)
Hulpbehoefte
- Kun je bij iemand terecht als je een probleem hebt? (september 2021 en december 2021)
Uitgestelde zorg
- Heb je door de coronacrisis zorg niet of later ontvangen? (december 2021 tot en met december 2022)
- Waarom heb je ervoor gekozen om een afspraak uit te stellen of af te zeggen? (juni 2022 tot en met december 2022)
- Heb je de zorg nu wel ontvangen? (maart 2022 tot en met december 2022)
- Ervaar je nu nog negatieve gevolgen van de uitgestelde zorg? (maart 2022 tot en met december 2022)
Methodologische inzichten
De methodologie van het kwartaalonderzoek is terug te lezen bij Aanpak kwartaalonderzoek. Vier jaar lang elke drie maanden een vragenlijst en parallelle verzameling van huisartsengegevens bood unieke kansen voor onderzoek, zoals vergelijking van databronnen en toevoeging van actuele extra vragen of antwoordopties. Deze en andere methodologische inzichten staan beschreven op de pagina Reflecties op elk kwartaal onderzoek doen.