Jongeren gaven inzicht in hun mentale gezondheid door vragen te beantwoorden over mentaal welzijn, stress, eenzaamheid en zelfdodingsgedachten. Ook kregen zij stellingen voorgelegd om te onderzoeken waar zij zich zorgen over maken.
Mentaal welbevinden
Tussen september 2021 en maart 2022 was er een flinke daling van de gemiddelde score op mentaal welbevinden. Dit viel samen met de derde lockdown (Omicron-lockdown) in de winter van 2021/2022. Sindsdien laat het mentaal welbevinden van jongeren langzaam herstel zien (zie grafiek).
Jongeren die meestal ongelukkig waren, eenzaam waren, lichamelijke klachten hadden en stress ervaarden, hadden vaak ook mentale klachten. Dat gold nog sterker voor jongeren die heel eenzaam waren. Zelfdodingsgedachten en mentale klachten kwamen ook vaak samen voor. Jongeren met meer vertrouwen in de toekomst en hogere veerkracht hadden juist minder mentale klachten.
Zelfdodingsgedachten
Hoewel mentale gezondheid langzaamaan herstelde, bleef een deel van de jongeren het zwaar hebben tijdens de pandemie en in de nasleep ervan. Dat gold vooral voor jongeren met zelfdodingsgedachten. In september 2021 dacht acht procent van de jongeren weleens of vaker serieus over zelfdoding in de voorgaande drie maanden. In maart 2022, na de laatste lockdown, was dit percentage bijna verdubbeld (zeventien procent). Daarna stabiliseerde het percentage jongeren met zelfdodingsgedachten. Behalve een tweede piek van zeventien procent in september 2023, bleef in de jaren erna het percentage jongeren met serieuze suïcidale gedachten rond de veertien procent schommelen (zie grafiek).
Over zelfdoding nadenken kwam vaker voor onder jongeren die zich heel eenzaam voelden, mentale klachten hadden en stress ervaarden.
Eenzaamheid
De eerste twee metingen kregen jongeren de vraag hoe vaak ze zich eenzaam voelden in de vier weken voordat ze de vragenlijst invulden. In december 2021 voelde 34 procent zich soms tot altijd eenzaam, vergeleken met 29 procent in september een paar maanden daarvóór.
Later ging de vraag niet over hoe vaak, maar over hoe erg eenzaam jongeren zich voelden. In maart 2022, toen de meeste van de laatste set coronamaatregelen werden afgeschaft, voelde 52 procent van de jongeren zich eenzaam. Sindsdien is het percentage eenzaamheid wat lager, en lijkt er een langzaam dalende trend te zijn (zie grafiek).
Eenzaamheid kwam vaak samen voor met een laag mentaal welbevinden, zelfdodingsgedachten en zich meestal neutraal of ongelukkig voelen. Jongeren met stress door de mening van anderen, hun thuissituatie, eigen problemen, de coronaperiode en/of -maatregelen of overige zaken waren vaak eenzamer.
Jongeren met vertrouwen in de toekomst waren vaak minder eenzaam. Ook jongeren die goed terugveren van moeilijke situaties, extraverter zijn en tevreden zijn over hun sociale contacten waren minder vaak eenzaam.
Stress
In de jaren na de piek van maart 2022 laat de ervaren stress duidelijk een herstellende trend zien, ondanks de relatief hoge meting in juni 2025. Toch ligt het percentage jongeren dat zich vaak getrest voelde (door een of meerdere dingen) in september 2025 met 43 procent nog ruim hoger dan de 32 procent van vier jaar eerder (zie grafiek).
De algemene trend van herstel is ook bij elke losse oorzaak van stress terug te zien (zie grafiek). ‘School of huiswerk’ en ‘alles wat ik moet doen’ kwamen steeds het vaakst voor. Na de laatste lockdown nam stress door de coronasituatie/ -maatregelen sterker af dan de andere stressbronnen, waarbij het vanaf maart 2023 de minst genoemde bron van stress was.
Ervaren stress per factor
Sla de grafiek 'Ervaren stress door....' over en ga naar de datatabelIn de vragenlijst stonden bij sommige antwoordopties voorbeelden. Daarnaast wordt bij stress door school toegelicht dat het ook kan gaan om stress door werk. Bij thuissituatie kan het gaan om zorgen, problemen of ruzies thuis. Eigen problemen kunnen bijvoorbeeld gaan om gezondheid, ruzies met anderen, geheimen of schulden. De mening van anderen gaat om ‘stress om wat anderen van me vinden’. Bij stress door alles wat ik moet doen staan als voorbeelden: school of huiswerk, werk, social media, bijbaantje en sporten. Uit een vervolgvraag over stress door de coronaperiode of -maatregelen bleek dat jongeren die dit invullen angst hadden voor virussen, bang waren voor nieuwe maatregelen of stress ervaren door studievertraging en het missen van belangrijke levenservaring. Een vervolgvraag over stress door overige zaken liet zien dat deze stress vaak raakt aan de eigen identiteit: geaardheid, relaties met dierbaren, onzekerheid over hun eigen toekomst of vragen over de zin van het leven.
Jongeren hadden duidelijk meer kans op stress als ze lichamelijke klachten of een laag mentaal welbevinden hadden. Stress kwam vaak samen voor met (ernstige) eenzaamheid. Jongeren die zich meestal ongelukkig voelden, ervaarden ook vaker stress. Jongeren die aangaven dat ze snel nerveus zijn en de neiging hebben om fouten bij anderen te zoeken, ervaarden vaker stress.
Zorgen
In de jaren nadat de maatregelen werden afgeschaft, werden andere onderwerpen en maatschappelijke vraagstukken actueel. Vergeleken met andere onderwerpen maakten dan ook relatief weinig jongeren zich nog zorgen om een coronabesmetting of een nieuwe coronalockdown (zie grafiek). Zo had 60 tot 70 procent zorgen over de hogere kosten van dagelijkse dingen en de hoeveelheid en betaalbaarheid van woningen voor zichzelf of een dierbare. Van december 2023 tot maart 2025 steeg het percentage jongeren dat zich zorgen maakte om de gevolgen van oorlog van 45 naar 61 procent. Toch bleef er – ook 3,5 jaar nadat de laatste maatregelen werden afgeschaft – zeker 16 procent van de jongeren zich zorgen maken over de kans dat er weer maatregelen konden worden ingevoerd. Ook bleef ruim een op de tien jongeren zich zorgen maken over dat zijzelf of een dierbare besmet zou raken met het coronavirus, ook lang nadat corona actueel was.
De vraag over de onderwerpen waar jongeren zich zorgen over maken is met andere woorden gesteld in juni 2023, maart 2023 en december 2022.
Zorgen over
Sla de grafiek 'Zorgen over....' over en ga naar de datatabel* Bijvoorbeeld overstromingen, bosbranden, voedseltekorten, uitsterven planten- en dierensoorten
** Bijvoorbeeld prijzen in de supermarkt of energiekosten
Extra onderzoeksvragen
- Wat zijn deze overige zaken waar je stress door ervaart? (december 2022)
- Hoe komt het dat je niet lekker in je vel zit? (maart 2023)
- Wat heb je nodig om je beter te voelen? (maart 2023)
- Stress door de coronaperiode en/of coronamaatregelen (september 2023)
- Krijg je hulp om met je gedachten aan zelfdoding om te gaan of zou je hulp willen? Ja, ik krijg hulp: …, Nee, maar ik zou wel hulp willen: …, Nee, want … (maart 2024)
- Persoonlijkheidskenmerken, in hoeverre zie je jezelf als iemand die…? (december 2024)
- Veerkracht, zoals makkelijk terugveren van een moeilijke periode en het kost weinig tijd om te herstellen van een stressvolle gebeurtenis (december 2024)
- Wat heeft er allemaal een rol gespeeld bij het ontstaan van je gedachten aan zelfdoding? (juni 2025)
- Is er iets dat jou heeft geholpen/helpt om minder vaak aan zelfdoding te denken? (juni 2025)