De mentale gezondheid van volwassenen bleef tussen maart 2022 en juni 2025 relatief stabiel, zeker vergeleken met jongeren. De scores en percentages van mentaal welbevinden, zelfdodingsgedachten, eenzaamheid en stress laten allemaal zien dat de mentale gezondheid er tijdens de eerste meting van maart 2022 het slechtst aan toe was. Dit was de meting direct na de laatste coronalockdown in Nederland. Al een jaar later, in maart 2023, ging het juist relatief goed met de mentale gezondheid van volwassenen. De jaren erna lieten een lichte verslechtering zien, maar ook een stabiel beeld.
Mentaal welbevinden
Na de derde lockdown (Omicron-lockdown) in de winter van 2021/2022 was het mentaal welbevinden van volwassenen het laagst, maar een jaar later het hoogst. Tussen maart 2022 en dezelfde maand het jaar erop steeg hun gemiddelde score van mentaal welbevinden van 73 naar 76. Sindsdien laat het mentaal welbevinden van volwassenen een stabilisatie zien, op een iets lager niveau van 74 (zie grafiek).
Zelfdodingsgedachten en eenzaamheid gaven meer kans op een laag mentaal welbevinden en andersom. De kans op een lager mentaal welbevinden was groter bij stress door: werk/studie, de situatie thuis, eigen problemen, sociale contacten, alles wat ze moeten doen en overige zaken. Volwassenen met mentale klachten hadden ook vaker typische stress-gerelateerde lichamelijke klachten zoals prikkelbaarheid, moeheid, geheugen- en concentratieproblemen en hartkloppingen. Daarnaast gaven volwassenen met een laag mentaal welbevinden vaker aan dat ze meestal ongelukkig waren. Ook scoorden ze hoger op het persoonlijkheidskenmerk ‘neuroticisme’, wat gaat over stemmingswisselingen en neigen naar negatieve emoties. Als volwassenen van zichzelf zeiden dat ze veerkrachtig waren, hadden ze juist meestal een hoger mentaal welbevinden.
Zelfdodingsgedachten
Het percentage volwassenen dat er in de drie maanden vóór het invullen van de vragenlijst serieus aan dacht om een eind aan hun leven te maken, schommelde de hele meetperiode tussen de acht en negen procent (zie grafiek).
Volwassenen met een lager mentaal welbevinden hadden duidelijk meer kans om over zelfdoding na te denken.
Eenzaamheid
Tussen maart 2022 en maart 2023 daalde het percentage eenzame volwassenen sterk, van 47 naar 39 procent. In de jaren erna liep dit weer iets op tot 44 procent (juni 2024). In juni 2025 gaf 42 procent aan dat ze zich enigszins tot sterk eenzaam voelden.
Eenzaamheid kwam vaak samen voor met een laag geluksgevoel en laag mentaal welbevinden. Volwassenen met stress door hun sociale contacten (relaties met anderen of mantelzorg), de situatie thuis, of eigen problemen voelden zich vaker eenzaam. Andersom voelden mensen met vertrouwen in de toekomst zich minder vaak eenzaam.
Stress
De grootte van de groep volwassenen die aangaf in dat ze stress ervaarden op één of meer gebieden in hun leven volgde een vergelijkbaar patroon als het mentaal welbevinden. Stress was het hoogst in maart 2022 en het laagst precies een jaar later, waarna het op een iets hoger niveau stabiliseerde. In de laatste meting (juni 2025) had een kwart van de volwassenen stress ervaren in de vier weken voordat ze de vragenlijst invulden.
Volwassenen ervaarden vooral stress door alles wat ze moeten doen, door het werk en door eigen problemen. In de laatste meting zorgde alles wat volwassenen moeten doen voor de meeste stress, terwijl in eerdere rondes werk bovenaan stond (zie grafiek). Stress door de coronasituatie/-maatregelen nam flink af na maart 2022, van tien procent naar drie procent in juni 2025.
Ervaren stress per factor
Sla de grafiek 'Ervaren stress door...' over en ga naar de datatabelIn de vragenlijst staan bij sommige antwoordopties voorbeelden. Zo kan stress door werk ook gaan om stress door studie. Onder stress door de situatie thuis valt bijvoorbeeld relatie, problemen met opvoeding of ruzies thuis. Eigen problemen kan gaan over gezondheid, geldzaken, schulden en woonsituatie. Stress over sociale contacten geeft de relatie met familie en vrienden en mantelzorg als voorbeelden. Bij stress door alles wat ik moet doen staat bijvoorbeeld werk, sociaal leven, social media, vrijwilligerswerk, sporten. Bij stress door de coronaperiode of maatregelen blijkt uit een vervolgvraag dat volwassenen dit invullen bij angst voor het coronavirus of angst voor nieuwe maatregelen. Volwassenen die stress voelen door overige zaken beschrijven in antwoord op een vervolgvraag meerdere problemen die tegelijk spelen, zoals rechtszaken, geldproblemen, gebreken aan hun woonruimte. Stress door overige dingen kan ook te maken hebben met zorgen om het klimaat, oorlogen of de toekomst in het algemeen.
Stress hing samen met een lager mentaal welzijn, lager geluksgevoel en eenzaamheid. Ook kwam het vaak samen voor met (mogelijk stress-gerelateerde) lichamelijke klachten. Volwassenen met persoonlijkheden die neigen naar stemmingswisselingen en negatieve gevoelens, ervaarden vaker stress. Andersom gold dat hoe veerkrachtiger volwassenen zeiden te zijn, hoe minder kans ze hadden op het ervaren van stress. Mensen van 46 jaar en ouder hadden over het algemeen minder kans op stress dan mensen in de leeftijd van 26 tot en met 45 jaar.
Zorgen
In de jaren nadat de maatregelen werden afgeschaft, werden andere onderwerpen en maatschappelijke vraagstukken actueel. Vergeleken met andere onderwerpen, maakten relatief weinig volwassenen zich nog zorgen om een coronabesmetting of een nieuwe coronalockdown (zie grafiek). De onderwerpen waar steeds veel volwassenen zich zorgen om maakten waren de hogere kosten voor dagelijkse dingen en tegenstellingen tussen groepen in de samenleving. Daarnaast steeg tijdens de meetperiode het percentage dat zich zorgen maakt om de gevolgen van oorlog van 58 procent naar 69 procent. Ook gingen meer volwassenen zich zorgen maken om de beschikbaarheid van betaalbare woningen, dit percentage steeg van 57 procent naar 68 procent. Tussen december 2024 en juni 2025 steeg ook de bezorgdheid om de wereldpolitiek, van 65 procent naar 73 procent.
Toch bleef – ook 3,5 jaar nadat de laatste maatregelen werden afgeschaft – een tiende of meer zich zorgen maken over de kans dat er weer maatregelen konden worden ingevoerd en over dat zijzelf of een dierbare besmet zou raken met het coronavirus. Vooral de bezorgdheid om besmetting nam sterk af, van twintig procent in december 2023 naar twaalf procent in juni 2025, terwijl de bezorgdheid om een lockdown aan het begin van de meetperiode met dertien procent al relatief laag was, maar ook tijdens de laatste meting weer dertien procent aangaf zich hier zorgen om te maken.
De vraag over de onderwerpen waar volwassenen zich zorgen over maken is met andere woorden gesteld in juni 2023, maart 2023 en december 2022.
Grafiek Zorgen over
Sla de grafiek 'Zorgen over....' over en ga naar de datatabel* Bijvoorbeeld overstromingen, bosbranden, voedseltekorten, uitsterven planten- en dierensoorten
** Bijvoorbeeld prijzen in de supermarkt of energiekosten
Extra onderzoeksvragen
- Wat zijn deze overige zaken waar u stress door ervaart? (december 2022)
- Hoe komt het dat u niet lekker in uw vel zit? (maart 2023)
- Wat heeft u nodig om zich beter te voelen? (maart 2023)
- Persoonlijkheidskenmerken, in hoeverre ziet u uzelf als iemand die…? (december 2024)
- Veerkracht, zoals makkelijk terugveren van een moeilijke periode en het kost weinig tijd om te herstellen van een stressvolle gebeurtenis (december 2024)
- Wat heeft er allemaal een rol gespeeld bij het ontstaan van uw gedachten aan zelfdoding? (juni 2025)
- Is er iets dat u heeft geholpen/helpt om minder vaak aan zelfdoding te denken? (juni 2025)