Hoe veilig omwonenden van chemiebedrijven zich voelen is niet altijd hetzelfde. Het RIVM heeft een wetenschappelijke aanpak ontwikkeld om te peilen hoe mensen de veiligheid beleven rond chemische bedrijven. Deze onderzoeksmethode is getest in de gemeenten rond een groep van chemiebedrijven in Limburg (Chemelot). De resultaten bieden lokale overheden en chemische bedrijven houvast bij het ontwikkelen van communicatiebeleid.

Belevingsonderzoek in de praktijk: Chemelot 2020

In de zomer van 2020 is een belevingsonderzoek uitgevoerd onder omwonenden van Chemelot. Het onderzoek is uitgevoerd aan de hand van een vragenlijst die is ontwikkeld om objectief te peilen hoe mensen de veiligheid beleven rond chemische bedrijven. Uit het onderzoek blijkt dat het gevoel van veiligheid afhangt van de afstand tot het chemiecomplex én het algemene vertrouwen van de bewoners in de overheid en de bedrijven op Chemelot. Hoe dichterbij men woont en hoe minder vertrouwen men heeft in instanties, hoe onveiliger men zich voelt. Omwonenden geven aan dat ze bij rampen, ongevallen en afwijkende situaties eerlijke informatie nodig hebben om zich veiliger te voelen. Voorbeelden van afwijkende situaties zijn vreemd geluid, ongeval, bruine rookpluim of vrijkomen van gevaarlijke stoffen.

Veiligheidsbeleving en informatiebehoeften Chemelot

 

Veiligheidsbeleving en informatiebehoeften Chemelot

Uit het onderzoek blijkt dat een minderheid van de bewoners rond Chemelot zich onveilig voelt. De meeste deelnemers aan het onderzoek voelen zich veilig noch onveilig door de nabijheid van Chemelot of voelen zich (heel) veilig. Deelnemers die in de buurt van Chemelot wonen, voelen zich vaker onveilig.

Ervaren veiligheid per gemeente

 

Ervaren hinder per gemeente

Een minderheid van de deelnemers gaf aan hinder te ervaren van de activiteiten bij Chemelot. Deelnemers uit dorpen en steden die grenzen aan Chemelot ervaren ook vaker en meer hinder van Chemelot dan deelnemers die verder van de Chemelot-site af wonen.

Ervaren hinder per gemeente

 

De rol van belevingsonderzoek in beleidsontwikkeling

Onderzoek naar veiligheidsbeleving biedt een mogelijke basis voor risico- en crisiscommunicatie. Dit geldt ook voor het onderzoek in Chemelot, waarbij de inzichten verkregen uit het onderzoek een leidraad bieden voor een effectieve communicatie die past bij de veiligheidsbeleving van omwonenden. Daarnaast kan de vragenlijst ook op een later moment worden ingezet om te meten in hoeverre de risico- en crisiscommunicatie ook daadwerkelijk verschil hebben gemaakt voor de omwonenden. Onderzoek naar veiligheidsbeleving van omwonenden van chemische industrie helpt dus niet alleen om de beleving mee te nemen in het ontwikkelen van communicatiebeleid, maar ook de mate waarin de communicatie effectief is.